Operacja przesunięcia drewnianego mostu Przepustkowego
Szlak prowadzący od obecnego placu Grunwaldzkiego ulicą Curie-Skłodowską w kierunku Dąbia i Biskupina (zwany szosą „Zielonego Dębu”) prawdopodobnie już od XV wieku był połączony drewnianą przeprawą przez Odrę. Pierwsza pisana wzmianka o moście pochodzi z roku 1655. Most był wtedy zwany Szczytnickim (nie mylić z obecnym mostem Szczytnickim) oraz mostem Ceglanym (od pobliskiej cegielni). Przy moście znajdował się budynek rogatki miejskiej.
W 1704 roku, po wybuchu epidemii dżumy, przy moście znajdował się punkt kontrolny, gdzie kierowano podejrzanych o chorobę do kwarantanny, a zdrowym wydawano przepustki na wjazd do miasta. Od tego czasu most zyskał nazwę Paßbrücke (most Przepustkowy).
Zapewne wielokrotnie przebudowywany w XIX wieku miał konstrukcję drewniano-żelazną, wspartą pośrodku na drewnianym filarze. Odległość pomiędzy brzegami a filarem wynosiła 16 metrów. Miał po obu stronach chodniki o szerokości 1,5 metra, a na środku jezdnię o szerokości 5 metrów.
Fot. 1 1890-1895 Drewniany most Przepustkowy przed budową nowego mostu.
Pod koniec XIX wieku zapadła decyzja o budowie mostu z prawdziwego zdarzenia. Wymusiło ją kilka czynników:
Zbyt niski i za krótki most utrudniał żeglugę po Starej Odrze.
Potrzebny był dla wód Starej Odry większy przepływ poniżej górnej śluzy. Istniejący pośrodku przeprawy filar mostu w czasie wiosennych roztopów piętrzył krę, hamował odpływ wody powodując podtopienia.
Zwiększający się ruch drogowy nie mieścił się na wąskiej jezdni mostu, a uruchomienie linii tramwajów konnych przypieczętowało los starego mostu.
W latach 1895-1897 powstał obecny most Zwierzyniecki zaprojektowany przez Karla Klimma pracującego pod kierownictwem Richarda Plüddemanna.
Mało znanym jest nowatorski na ówczesne czasy sposób rozwiązania połączenia brzegów rzeki na czas budowy. Rozwiązano ten problem poprzez... przesunięcie drewnianego mostu o 30 metrów w górę rzeki, w stronę śluzy. Operację wykonano w 1895 roku.
Fot. 2 1895 Drewniany most Przepustkowy. Po prawej stronie widać belki na nowym przyczółku, na który most będzie przesunięty.
Fot. 3 1895 Wbijanie drewnianych pali, na których będzie się podpierał most po operacji przesunięcia.
Fot. 4 1895 Ostatnie chwile przed przesunięciem mostu – widać przygotowaną do tego celu drewnianą konstrukcję.
Wybudowano w tym celu specjalną drewnianą konstrukcję do przetoczenia obu dźwigarów mostowych, a na środku rzeki postawiono podporę z drewnianych pali. Zużyto do tego celu 135 m3 drewna i 9,5 tony żelaza. Cała operacja spowodowała przerwę w ruchu tylko na pół dnia. Przeniesiony drewniany most służył jeszcze dwa lata i w roku 1897 po ukończeniu obecnego mostu Zwierzynieckiego został ostatecznie rozebrany.
Fot. 5 1895 Most już przesunięty, trwają prace ziemne przy budowie nowego mostu. Po lewej widać stary ceglany przyczółek (od tyłu).
Fot. 6 1897 Zdjęcie przedstawia budowany nowy most i przesunięty w górę rzeki most drewniany. W tle widać mury i budynek zoo.
Co ciekawe, okazało się, że istnieje dokumentacja fotograficzna tej operacji, nieprawidłowo opisana jako rozbiórka starego lub budowa nowego mostu.
Fot. 7 1895 Plan komunikacji przez most zastępczy na czas budowy obecnego mostu Zwierzynieckiego
Opracowano na podst.: Maciej Łagiewski, „Mosty Wrocławia”, Ossolineum 1989 [v]
