W miejscu dzisiejszego domu przy ul. 1 Maja 3-5 stał przed wojną wzniesiony jeszcze przed końcem XIX wieku hotel Central. Od tego domu hotelowego rozpoczęła się na przełomie wieku zabudowa nowej, dopiero co powstałej ulicy 1 Maja, wówczas Zimmerstrasse. Hotel wraz z kamienicą sąsiednią zostały zrujnowane w czasie wojny. Na ich miejscu stanął w 1958 roku wybudowany przez Społem dom mieszkalny z usługowym parterem.

Projektował go w miarę nowocześnie i z dobrymi, jak na te czasy, mieszkaniami architekt Tadeusz Halarewicz z opolskiego Wojewódzkiego Biura Projektów. Ale sławę przyniosła temu budynkowi elewacja, której zaprojektowanie powierzono architektowi Florianowi Jesionowskiemu.

Na tle powszechnie panującej szarzyzny architektonicznej nowy dom wyróżniał się "bajecznie kolorową" elewacją, z ciekawymi w kształcie balkonami. Mondrianowski podział płaszczyzny elewacji, wyrażony zestawieniem układów pionów i poziomów, podporządkowanych regularnej siatce geometrycznej, oraz świetna, utrzymana w gamie beżów i brązów kolorystyka wzbudzały zainteresowanie i podziw.

Ale nowatorstwo budzi niepokój tkwiących w zgrzebnym socrealizmie prominentów partyjnych. Wezwany na dywanik prezes Społem usłyszał z ust pierwszego sekretarza KW PZPR: "Co wy mi tu kapitalizm wprowadzacie?!".

Północna pierzeja ulicy, zwłaszcza w części sięgającej do ulicy Reymonta, zachowała do tej pory zabytkowy charakter stylistyki eklektycznej fine de siecle'u, domów z bogato rzeźbionymi elewacjami. Nowy dom odbiega od tej stylistyki, bo został zbudowany w innym czasie, w duchu całkiem innej, modernistycznej architektury. Chociaż... Architekt Jesionowski, wprowadzając na elewację bogatą mozaikę barwną, podjął jakąś próbę nawiązania do bogactwa form zastanego sąsiedztwa. Szkoda więc, że późniejsze remonty renowacyjne elewacji zatraciły jej specyficzną, niepowtarzalną kolorystykę. Zaprzepaściły charakterystyczny znak czasu.

Andrzej Hamada
[dostęp 2014-03-20]