Tunel kolejowy w Bielsku-Białej – tunel kolejowy o długości 268 m na linii kolejowej nr 139, biegnący pod fragmentem ścisłego centrum Bielska-Białej – placem przed budynkiem hotelu President, ul. 3 Maja, pl. Chrobrego i ul. Zamkową.



Od północnego wlotu do połowy długości mieści dwa tory, potem zwęża się do jednego (choć jest miejsce na drugi). Wysokość tunelu wynosi 6 m, jego strop znajduje się 1,5 m pod poziomem jezdni .

Tunel powstał metodą drążenia w latach 1876–1877 na budowanej linii kolejowej z Bielska do Żywca. Jego budowę (jak i całej linii) sfinansował w większości arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg. Kamień, którego użyto do budowy, pochodził z kamieniołomu z jednej z dzisiejszych podgórskich dzielnic miasta – Straconki. Nie przewidziano wówczas dalszego rozrostu miasta, dlatego też pod koniec XIX w. głębokie wykopy torowiska po obu stronach tunelu stały się poważną przeszkodą w rozwoju przestrzennym (nie powstała wschodnia pierzeja ul. 3 Maja ani nie zagospodarowano obszaru na północ od pl. Teatralnego) czy tworzeniu infrastruktury technicznej. W nocy z 2 na 3 września 1939 r. tunel został wysadzony w powietrze przez polskich saperów z 21 Batalionu Saperów pod dowództwem mjr. M. Orłowskiego (był to jedyny akt zbrojny ze strony Wojska Polskiego w Bielsku-Białej w czasie II wojny światowej). Odbudowę przeprowadzono bardzo szybko i ponowne otwarcie tunelu nastąpiło już kilka tygodni później. W latach 80. XX wieku planowano zbudować drugi tor na całej długości tunelu, jednak inwestycję tę uniemożliwiło istnienie pod nim skanalizowanych w 1860 cieków wodnych – Nipru i Młynówki (konieczne byłoby obniżenie torowiska o blisko metr, aby zmieścić się w skrajni wraz z siecią trakcyjną)

Opis z

/p>

Główny plac starówki położony jest w centralnej części tzw. Wzgórza Miejskiego, na którym rozlokowało się średniowieczne miasto Bielsko. Jest to prostokątny, pochylony ku wschodowi plac o wymiarach 82x43 m. Z narożników wychodzą po dwie ulice, w kierunku równoleżnikowym i południkowym (płn.-wsch.: Podcienie i Słowackiego, płd.-wsch.: Wzgórze i Schodowa, płd.-zach.: Cieszyńska i Kościelna, płn.-zach.: Celna i Kręta).

Rynek był miejscem, gdzie w średniowieczu koncentrowało się życie społeczno-gospodarcze miasta. Co tydzień odbywały się nad nim targi, a trzy razy roku jarmarki. W czasie prac archeologicznych w latach 90. XX wieku odkryto ślady drewnianego ratusza stojącego na Rynku do XVI w., a także fundamenty XVII-wiecznej wagi miejskiej oraz studnię z kamienną cembrowiną z tego samego okresu. Wykazano również, że współcześnie plac jest obniżony w stosunku do swojego pierwotnego poziomu. W XIX wieku Stare Miasto zaczęło tracić swoje znaczenie na rzecz Dolnego Przedmieścia. Spośród obiektów mieszczących się przy Rynku: ratusz został przeniesiony na dzisiejszą ul. Cieszyńską, poczta na ul. Zamkową, starostwo powiatowe i sąd na ul. Słowackiego, a dom cechowy sukienników na pl. Smolki. Centralnym placem miasta stał się dzisiejszy pl. Bolesława Chrobrego. Jednocześnie powstało kilka nowych, kilkupiętrowych kamienic, które wyraźnie kontrastowały z dotychczasową prowincjonalną zabudową. W tym czasie, do roku 1918, główny plac starówki nosił nazwę Ringplatz. W 1955 r. Rynek został przeobrażony na skwer z kilkoma lampami gazowymi, jakie oświetlały miasto w latach 1864–1970. W 1953 do rejestru zabytków wpisano układ urbanistyczny Starego Miasta, a siedem lat później wszystkie kamienice przy Rynku. Równocześnie plac został wyłączony z ruchu samochodowego. Przez lata plac, jak i cała starówka, był zaniedbywany. Efektem tych zaniedbań była postępująca degradacja społeczna tego miejsca, a także zawalenie się w 1998 r., będącej w złym stanie technicznym, kamienicy nr 4. W latach PRL nosił nazwę plac Związku Walki Młodych. W 2003 r. rozpoczęto realizację Programu Rewitalizacji Starego Miasta, zakładającego powstrzymanie dewastacji fizycznej i społecznej tego obszaru, poprawę stanu technicznego obiektów, poprawę ładu przestrzennego, estetyki obiektów i ich otoczenia, a także zachowanie i przywrócenie starówce jej historycznych wartości urbanistycznych i architektonicznych. W 2005 r. rozpoczęto przebudowę płyty Rynku, która oficjalnie zakończyła się 31 października 2006 r. Inwestycja ta nosiła nazwę Nowa Starówka – Nowe Szanse. Rewitalizacja Bielskiej Starówki – etap I.

Została wytyczona w 1889 r. jako droga prowadząca z centrum miasta do nowego dworca kolejowego (dziś Bielsko-Biała Główna). Stała się główną arterią wówczas gwałtownie się rozwijającego Dolnego Przedmieścia, szybko zapełniając się wielkomiejską zabudową, tworzoną głównie według projektów Karola Korna (a po jego śmierci w 1906 r. kancelarii architektonicznej Karl Korn kierowanej przez jego brata - Felixa); stąd też zwana jest czasami "promenadą Korna". Najpierw nosiła nazwę Nowej Drogi Dojazdowej (Neue Zufahrtstraße), potem Tunelowej (Tunnelstraße), aż w 1898 r. z okazji 50-lecia panowania Franciszka Józefa I uczczono w nazwie ulicy postać władcy. Obecną nazwę nadano w latach międzywojennych, jednak już w 1939 r. doszło do kolejnej zmiany - tym razem na Adolf-Hitler-Straße - a do następnej w roku 1945 - na Lenina. ''3 Maja'' przywrócono w 1990 r. Zabudowę zachodniej pierzei tworzy przede wszystkim zespół trzypiętrowych kamienic mieszczańskich z lat 1890–1913, z kolei od wschodu na odcinku od Przechodu Schodowego ulica pozostaje praktycznie niezabudowana (z wyjątkiem skrzyżowania z ul. Wałową) ze względu na trochę niefortunny przebieg linii kolejowej. Obecnie na całej długości ma dwa pasy ruchu w każdą stronę (w rejonie skrzyżowań więcej), nieoddzielone pasem zieleni; stanowi część drogi wojewódzkiej nr 942. Niestety powoduje to, że dawna reprezentacyjna aleja jest dziś tylko drogą przelotową i od lat żadne władze nie chcą tego zmienić...