Odkąd w 1816 roku Kielce stały się stolicą województwa i guberni, do miasta zaczęli napływać urzędnicy - wykształceni, dobrzy fachowcy, a przede wszystkim wysokiej rangi rzemieślnicy. Jednym z wybitniejszych był Maksymilian Strasz, sprawujący w Kielcach urząd inżyniera gubernialnego w latach 1837-1844. Był on również znany jako autor polskiego podręcznika fotografii. Jego żona Anna zakupiła od kapituły kieleckiej kanonię Brzechów. Była to duża, narożna posesja, ciągnąca się od ulicy Dużej (ówcześnie Krakowskiej), aż do Wesołej. Przy Dużej zbudowano w latach 1840-42 dom, dalej ku ulicy Wesołej ciągnęły się oficyny i zabudowania gospodarcze rozlokowane w rozległym ogrodzie. Działka przylegała do projektowanej ulicy Józefa (potem Nowej, obecnie Czerwonego Krzyża). Dom wzniesiony został z kamienia piaskowego i palonej cegły. Był podpiwniczony suterenami mieszkalnymi, jednopiętrowy, dwutraktowy, z sienią łączącą ulicę z podwórzem. Ogółem budynek liczył 16 pokoi, 16 pieców, 4 kuchnie i 3 piece do pieczenia chleba. Zabudowania gospodarcze były z piaskowca i cegły, mieściły się w nich stajnie, wozownia, drwalnia, kloaki i studnie. Był to dom okazały, kosztowny i bardzo funkcjonalny. Wszystko wskazuje na to, że M. Strasz sam go zaprojektował. Anna Strasz sprzedała całą nieruchomość w 1854 roku Antoniemu Kuszel, a od niego nabył ją kupiec sukienny Herman Arndt, który w 1883 roku dokupił od władz miejskich posesję od strony ulicy Józefa, przy której zobowiązał się wybudować dom narożny w ciągu 6 lat. Elewacja dobudówki powtarzała fasadę zaprojektowaną przez Strasza, a ścięty narożnik korespondował z półokrągło zakończonym narożnikiem XVIII-wiecznej kanonii usytuowanej po drugiej stronie ulicy. Dom Arndta spłonął w czasie II wojny światowej, a w odbudowanym (i rozbudowanym) po wojnie gmachu mieści się obecnie Powszechny Zakład Ubezpieczeń.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Przewodnik cz. 1, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.

Plac Najświętszej Marii Panny
Pochodzi z 1803 roku. Na południowej pierzei znajduje się Bazylika Katedralna pw. Najświętszej Panny Marii. W budynku z numerem 1 od strony zachodniej pierwotnie mieścił się zajazd, okazała austeria, wybudowana w czasach renesansu, która nosiła nazwę \\\"Domu pod Krakowiakami\\\". Był to pierwszy hotel miejski. Wybudowany po zamknięciu zajazdu dom frontowy przetrwał do dziś, a ostatni z nabywców kilkakrotnie go rozbudowywał. Obok domu stały murowane stajnie i wielkie piwnice piwne. Do 1789 roku budynek był zarządzany przez starostę biskupa i służył gościom zamku kieleckiego. Potem mieściły się tu różne urzędy. Pomiędzy ul. Dużą i Małą znajduje się pochodząca z XIX wieku plebania. Gmach był wielokrotnie przebudowywany, zarówno w XIX wieku, jak i XX. W pierzei północnej placu stały niegdyś jeszcze domy bakalarza, organisty, kantoria (dom śpiewaka), służby kościelnej, czyli dzwonników oraz szkoła kolegiacka, w której naukę prowadzili księża biegli w naukach i śpiewie kościelnym.
Plac Panny Marii od XIX wieku był miejscem targowym. We wtorki i piątki odbywały się tu jarmarki. Kramarze handlujący wyrobami ludowymi i dewocjonaliami zjeżdżali także w niedzielę i dni odpustowe.
We wschodniej pierzei placu, przy ul. Jana Pawła II znajduje się budynek Kurii Biskupiej z XVIII wieku.
20 października 1999 roku na Placu Najświętszej Marii Panny, w jego wschodniej stronie, w pobliżu kurii diecezjalnej, przed Bazyliką, stanął pomnik księdza Jerzego Popiełuszki. Został odsłonięty w 15 rocznicę męczeńskiej śmierci kapłana. Autorem rzeźby wykonanej z brązu jest kielecki artysta, Grzegorz Łagowski. Na kamiennym cokole z czerwonego suchedniowskiego piaskowca wyryto napis \\\"Zło dobrem zwyciężaj\\\".
W centralnym punkcie placu znajduje się granitowy głaz narzutowy, na którym umieszczono tablicę z brązu. W lewym górnym rogu widnieje podobizna ks. Piotra Ściegiennego, obok napis \" Na tym placu 7 maja 1846 roku stanął mężnie pod szubienicą ks. Piotr Ściegienny (1801 – 1890). Duszpasterz, przewodnik ludu, żarliwy patriota, organizator powstania narodowego w 1844 roku. Karę śmierci, zamienioną przed egzekucją na katorgę w kopalniach Sybiru, dopełniała kaźń współspiskowców. Mieszkańcy Kielc. Listopad 1994.\" Głaz ustawiono w 150 rocznicę tragicznych wydarzeń.

Lokacja Kielc na prawie magdeburskim (1359-1364) oznaczała nie tylko ich prawne wyodrębnienie, lecz także przebudowę urbanistyczną. Zapewne wtedy nastąpiło przesunięcie centrum osadniczego z okolic placu św. Wojciecha na tereny obecnego Rynku, który powstał na skrzyżowaniu drogi wiodącej do kościoła oraz do dworu i spichlerzy biskupich, drogi Bodzańskiej i jej przedłużenia - drogi w kierunku Piotrkowa, zwanej Rdzańską. Ulice prowadzące z Rynku w kierunku południowym, przylegające do Wielkiego i Małego Pola otrzymały nazwy Wielka (Duża) i Mała.
Ulica Duża to jeden z głównych traktów komunikacyjnych starych Kielc, wytyczony w XVII wieku. Pierwotnie nosił nazwę ulicy Wielkiej (1668), następnie w związku z przeniesieniem do Kielc siedziby władz woj. krakowskiego, zmieniono nazwę na ulicę Krakowską. Na planie z 1882 r. figurują dwie nazwy: odcinek od Rynku do placu przed katedrą - Duża, dalej na terenach południowych - Krakowska. Nazwa Duża funkcjonowała przez wiele lat, przy jednoczesnym zaniku nazwy Krakowska. Po 1918 roku odcinek od placu Panny Marii nazwano aleją 3 Maja. W czasie okupacji Niemcy wprowadzili nazwę ulicy Bydgoskiej, następnie przemianowano ją bez prawa tłumaczenia na język polski na ulicę Strasse der Deutsche Wehrmacht. Od roku 1948 do 1993 nosiła nazwę Świerczewskiego.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Przewodnik cz. 1, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.