†

Dom Strasza

Bardzo żałuję, że nie ma obecnie możliwości wejścia na balkon dzwonnicy. Byłyby stamtąd świetne fotki. Dużo zdjęć dawnych Kielc było wykonywanych z tego miejsca.

do cm: Tak, dla fotografa to niepowetowana strata z tym odebraniem wstępu do dzwonnicy. Widziałem już sporo zdjęć wykonanych z tego miejsca, ale wybrałem to, mimo iż parter narożnika domu jest "mocno ucięty" przy kadrowaniu. Widać dość dobrze ścianę budynku od strony ul. Czerwonego Krzyża - a to głównie po niej zidentyfikowałem zdjęcie z NAC.

Pierwsze zdjęcie na terenie ziem polskich zrobiono właśnie w Kielcach. Jego autorem był Maksymilian Strasz, a nasze miasto było w tamtych czasach prawdziwym fotograficznym zagłębiem.
O swoim dokonaniu Strasz poinformował 13 lipca 1839 roku w artykule "Sposób przenoszenia na papier przedmiotów za pomocą kamery obscury przez wpływ samego światła", który ukazał się w "Wiadomościach Handlowych i Przemysłowych", dodatku do "Gazety Codziennej".

Po prawej stronie widać dom prekursora polskiej fotografii.

do ArcB: Prawie wszystkie widoczne tu budynki zmieniły swoją bryłę do dzisiejszych czasów. Tylko 2 kamieniczki najbliżej Sienkiewicza pozostały bez większych zmian. No i widoczna od tyłu narożna kamienica ze sklepem Kotowskiego.

Widać jeszcze parterową zabudowę narożnika Sienkieiwcza/Duża, tam gdzie później była składnica harcerska. I drugiego, gdzie był potem Orbis.

Zmiana datowania, po uwzględnieniu wniosków z dyskusji pod tym zdjęciem:

do cm: Dla mnie zastanawiający na tej fotografii jest budynek pod dzisiejszym adresem Bodzentyńska 2 (tam, gdzie klub CKM) - w tym miejscu stoi jeszcze dwupiętrowy dom, a z tego co wyczytałem, to on też został wyburzony, bo w 1945 roku podobno ucierpiał na skutek toczonych w mieście walk. Nie wygląda tak, jak dom Strasza, dach chyba ma - dlaczego go wyburzyli? Teraz jest tam jednopiętrowy budynek.

do ArcB: Słabo widać, ale wydaje mi się, że to, co tam wystaje, to raczej kamienica nr 9 przy Rynku.

do cm: Myślałem, że naprzeciw św. Tekli widać dwupiętrowy dom, który był w tym miejscu tylko w okresie międzywojennym. Zniszczenia w trakcie walk w styczniu 1945 tłumaczyłyby zasadność wyburzenia tego budynku po wojnie - a nowy był już jednopiętrowy, tak jak sąsiednie po jego obu stronach.
Sądzę, że widać ten budynek, pod dzisiejszym adresem Bodzentyńska 2, ale gdy był wyższy:

do ArcB: Na zalinkowanym przez Ciebie zdjęciu tak, ale na tym powyżej - raczej go już nie ma. Byłby bardziej na prawo, tam gdzie Bodzentyńska skręca na północny wschód. To, co widać z boku, to będzie raczej ten budynek, o którym pisałem powyżej - jedyny 2-piętrowy we wschodniej pierzei.

do cm: OK - dzięki.

Zidentyfikowano :) Bardzo ciekawe, unikalne ujęcie.

do cm: Dzięki za szybką lokalizację!

Nieistniejąca kamienica Maksymiliana Strasza, Duża 21 (róg Czerwonego Krzyża).

Jeśli to są Kielce, optowałbym za ulicą Dużą 9 (d. hotel Europejski) - zakład foto A. Badzian (d. Rachalewski). Ewentualnie ulica Hipoteczna 4 (M. Arbus i Synowie). Sugerowałem się literą A. na szybie

To był chyba jedyny budynek, którego parapety dwóch pierwszych okien na parterze leżały - i to dosłownie - na chodniku.
W tym budynku przed okupacją mieściło się kino i "za okupacji" był skład tytoniowy. Zakłady fotograficzne często miały swoje gabloty wystawowe przy kinach ...

A pod tym parapetem było jakieś "okienko piwniczne" - podobne do tego z witryny zakładu fotograficznego

Dorzucam link "z parapetami na chodniku":

Specyficzna estetyka wystawy zakładu fotograficznego. Czy ktoś wie dlaczego w środku wystawy zdjęcie tego człowieka i w takich rozmiarach ?

Czy te "trójskrzydłowe drzwi" mogą być witryną tego "Foto Atelier"?

to otwór w ścianie Domu Strasza, który padł ofiarą walk o wyzwolenie Kielc. Natomiast sam Strasz był architektem i pionierem fotografii na ziemiach polskich pod zaborami ...
... w jego domu zawsze było Atelier Fotograficzne, w latach II w.ś też /!/

Czcionka "Atelier Fotograficzne":

identyczna z czcionką "Foto Atelier" na tym zdjęciu:

"Foto Atelier" w książkach telefonicznych miało adres przy ul. Dużej.

do nukebro:
Głównym motywem wystawy zza witryny zakładu fotograficznego jest starzec z flaszką siedzący na tle kieleckiej katedry i dzwonnicy ... Czy mógłbyś potwierdzić, że starzec siedzi przy Domu Strasza, uwzględniając np. kąty widoczności wieżyczki na katedrze i dzwonnicy?

Uważam, że starzec siedzi blisko tego miejsca:

do nukebro:
witryna przylegająca do chodnika w Domu Strasza - ta od ul. Czerwonego Krzyża - była już w czasach I w.ś. Tego wielkiego, łukowatego otworu od strony ul. Dużej w tym czasie nie było:

do nukebro:
czy zdjęcie starca mogło być zrobione dokładnie z tego miejsca?

do nukebro:
hmmm, równie dobrze może to być jakiś ręcznie malowany plakat ... z tym starcem.

w końcu "atelier" to pracownia fotografika, malarza, rzeźbiarza ...

do Profundis: Zakład fotograficzny "M. Arbus i Synowie" odrzucam - to częstochowska firma rodzinna z szeregiem filii, ale żadnej nie było w Kielcach (skąd ten adres Hipoteczna 4?)

Badzian miał zakład w Hotelu Europejskim (obecnie teatr Kubuś), ale ... nie wydaje mi się, żeby tu była taka witryna, do samego chodnika, na jakiejś szynie?


Według mnie za literą "A" jest litera "N" - a to oznacza zakład fotograficzny Foto "Andre" należący do Tadeusza Ignacego Rylskiego. W 1934 r. założył własny zakład fotograficzny przy pl. Najświętszej Marii Panny 2, przeniesiony później na ul. Sienkiewicza 19 - czyli ten:


Istnieją również zdjęcia tego budynku - obecnie Bar Planty - na którym był onegdaj był szyld Foto "Andre"


Ale niekoniecznie jest to witryna zakładu fotograficznego - być może jest to jedna z gablot, których w przedwojennych Kielcach było zatrzęsienie:


Stawiam na T. Rylskiego i jego Foto "Andre".

do Robert Cze: Skąd Hipoteczna 4 ?



Chyba rzeczywiście to jednak Foto "Andre"

do Profundis: Dzięki za link. Poszperałem dalej i okazuje się, że atelier Arbusów w Kielcach prowadziła Felicja Arbus


Ale nie ma śladów, że M. Arbus i Synonwie działali w Kielcach w okresie międzywojennym.

do Robert Cze: Korekta: zakład fotograficzny T. Rylski, a Foto "Andre" to dwie różne firmy, nie powiązane ze sobą - dopiero teraz o tym doczytałem "ze zrozumieniem" w fachowej publikacji historycznej.

do Robert Cze: Jest to dość prawdopodobne. Szkoda, że nie mamy przedwojennego zdjęcia tej kamienicy. Może trzeba jeszcze przekopać ogólne zdjęcia z Sienkiewicza, może któreś potwierdzi istnienie tej barierki przed witryną.

do Robert Cze: Raczej te obok. po lewej...

do 4elza: A skądże taką perełkę koleżanka wyciągnęła!?
U góry szyld (napisy) że tu się wykonuje typografię i litografię, a na dole chyba chodzi o fotografię (mocno nieczytelne te napisy na dole), no-no!

Ogromne dzięki za to zdjęcie. Miałem rację, ten "trójskrzydłowy" otwór w ścianie powstał później, pierwotnie to były jakieś jednoskrzydłowe drzwi.

Co do witryn, to były dwie (mieszczone symetrycznie) w części narożnikowej tego budynku. Na tej lewej, w czasach II w.ś. był napis "Foto Atelier" ale w linii prostej - a na zdjęciu zagadce jest napisany łuczkiem



Ja nadal jestem przekonany, że to witryna z prawej strony (od ul. Czerwonego Krzyża). Uważam, że to wielkie coś w środku ("starzec z flaszką") to jednak plakat i po kącie wież stwierdzam, że był malowany przez kogoś, kto czekał na klientów i w wolnym czasie sobie malował ...

do 4elza: Dokładnie taki musiał mieć widok przez prawą witrynę na katedrę i dzwonnicę.

do Robert Cze: Miło mi, że się podoba, za chwilę wrzucę jeszcze jedno, zdecyduj proszę, które do usunięcia.
Skorygowałam przypisanie, czy może tak być? Czy może powinnam założyć zakład fotograficzny jako podobiekt Domu Strasza?...

do 4elza: Bardziej podoba mi się to z napisami, ale dlatego, że widać na nim więcej obiektów. Jeżeli jedno jest do usunięcia, to to bez napisów.

Uważam, że warto dodać drugie przypisanie tego zdjęcia do obiektu "Plebania" (id: b41968)

Co się tyczy podobiektu "zakład fotograficzny" w Domu Strasza - zdecydowane NIE. Nie zapanowalibyśmy nad chaosem, wszystkie budynki w Kielcach były budowane pod najem i dzierżawę - zakłady, warsztaty, punkty usługowe - nie ustalilibyśmy chronologii, obawiam się.

do Robert Cze: Ok, rozumiem.

Ulica Duża 21 skrzyżowanie z Czerwonego Krzyża, dom Strasza.

do Jacy: I tak właśnie jest przypisane :)

do cm: Tak rzeczywiście. Nie zauważyłem. A swoją drogą, dlatego niektóre zdjęcia w głównej galerii widnieją jako "niezidentyfikowane" skoro są już opisane?

do Jacy: Może oprogramowanie fotopolski działa z opóźnieniem i "nie zauważa" zmian od razu.