Duża 21

Odkąd w 1816 roku Kielce stały się stolicą województwa i guberni, do miasta zaczęli napływać urzędnicy - wykształceni, dobrzy fachowcy, a przede wszystkim wysokiej rangi rzemieślnicy. Jednym z wybitniejszych był Maksymilian Strasz, sprawujący w Kielcach urząd inżyniera gubernialnego w latach 1837-1844. Był on również znany jako autor polskiego podręcznika fotografii. Jego żona Anna zakupiła od kapituły kieleckiej kanonię Brzechów. Była to duża, narożna posesja, ciągnąca się od ulicy Dużej (ówcześnie Krakowskiej), aż do Wesołej. Przy Dużej zbudowano w latach 1840-42 dom, dalej ku ulicy Wesołej ciągnęły się oficyny i zabudowania gospodarcze rozlokowane w rozległym ogrodzie. Działka przylegała do projektowanej ulicy Józefa (potem Nowej, obecnie Czerwonego Krzyża). Dom wzniesiony został z kamienia piaskowego i palonej cegły. Był podpiwniczony suterenami mieszkalnymi, jednopiętrowy, dwutraktowy, z sienią łączącą ulicę z podwórzem. Ogółem budynek liczył 16 pokoi, 16 pieców, 4 kuchnie i 3 piece do pieczenia chleba. Zabudowania gospodarcze były z piaskowca i cegły, mieściły się w nich stajnie, wozownia, drwalnia, kloaki i studnie. Był to dom okazały, kosztowny i bardzo funkcjonalny. Wszystko wskazuje na to, że M. Strasz sam go zaprojektował. Anna Strasz sprzedała całą nieruchomość w 1854 roku Antoniemu Kuszel, a od niego nabył ją kupiec sukienny Herman Arndt, który w 1883 roku dokupił od władz miejskich posesję od strony ulicy Józefa, przy której zobowiązał się wybudować dom narożny w ciągu 6 lat. Elewacja dobudówki powtarzała fasadę zaprojektowaną przez Strasza, a ścięty narożnik korespondował z półokrągło zakończonym narożnikiem XVIII-wiecznej kanonii usytuowanej po drugiej stronie ulicy. Dom Arndta spłonął w czasie II wojny światowej, a w odbudowanym (i rozbudowanym) po wojnie gmachu mieści się obecnie Powszechny Zakład Ubezpieczeń.

Źródło: Album Kielecki. Starówka. Przewodnik cz. 1, R. Wrońska-Gorzkowska, E. Gorzkowski.