Gotycki kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zwycięskiej przy ul. Narutowicza 6 w Lublinie, zwany także Pobrygidkowskim, Powizytkowskim lub Grunwaldzkim - od związanych z nim klasztorów SS. Brygidek i SS. Wizytek oraz genezy jego powstania - należy do najstarszych i najpiękniejszych budowli sakralnych Lubelszczyzny.
Wzniesiony został na miejscu istniejącej już wcześniej kaplicy Najświętszej Maryi Panny, św. Barbary i św. Zofii, poświęconej przez biskupa krakowskiego Piotra Wysza w 1396 roku. Dzięki swoim nieprzeciętnym walorom historycznym i zabytkowym został zaliczony do dóbr kultury narodowej I klasy i wpisany do rejestru zabytków miasta i województwa, a jako taki podlega szczególne ochronie. Oprócz unikalnej, zachowanej niemal bez zmian, gotyckiej formy architektonicznej samej budowli - cenną, zabytkową wartość posiada ponad 70 obiektów ruchomych i stałych, stanowiących wyposażenie i wewnętrzny wystrój tej świątyni.W końcu XIV wieku wdowa, niejaka Wojciecha, przekazała miastu swój majątek pod warunkiem wybudowania kaplicy. Tak też się stało i wkrótce za murami miasta stanęła najpierw kaplica Najświętszej Maryi Panny, św. Zofii i św. Barbary, a później w latach 1412-1426 wzniesiony został przy jednym z najstarszych traktów komunikacyjnych Lublina kościół p.w. Najświętszej Marii Panny Zwycięskiej. Odpowiedni dokument fundacyjny król wydał w Krasnymstawie 1.04.1426 roku. Ten pierwszy w Lublinie i jedyny z pierwszych w Polsce kościół mariacki był wotum dziękczynnym króla Władysława Jagiełły za zwycięstwo odniesione nad Krzyżakami pod Grunwaldem i Tannenbergiem 15 lipca 1410 roku, a jednocześnie pierwszym w kraju pomnikiem tego zwycięstwa.

Kościół i klasztor kapucynów w Lublinie jest chronologicznie czwartą fundacją kapucyńską w Polsce. Wybudowano go w latach 1726-1733 z fundacji byłego marszałka wielkiego litewskiego, księcia Pawła Karola Sanguszki i jego żony Marianny z Lubomirskich. Jest to budowla w stylu baroku toskańskiego, o formach typowych dla budownictwa kapucyńskiego, pierwotnie wyposażona w 9 ołtarzy, z których do dziś przetrwało 7. Kościół i klasztor kapucynów mieści się przy trakcie Krakowskiego Przedmieścia, naprzeciw Placu Litewskiego. Z kościoła wtopionego w budynki klasztoru widoczna jest tylko wysoka fasada.

Plac Litewski to plac w Lublinie, powstały w latach 20. XIX wieku celem urządzania parad wojskowych. Od jego pierwotnego przeznaczenia pochodzi jego dawna nazwa - Plac Musztry. Obecnie plac jest centralnym miejscem w Lublinie(...). Tereny dzisiejszego placu wpisują się w historię Lublina od wielu lat. W XVI wieku przez dzisiejszy plac prowadziła droga ku mostowi na Czechówce, do traktu na Warszawę. Wtedy to tereny te należały do Radziwiłłów[2], a w XVII wieku stały się własnością Józefa Karola Lubomirskiego, potem jego córki Marii Anny, żony Pawła Karola Sanguszki. Po Sanguszkach właścicielami placu byli Szepetyccy, a w roku 1801, na publicznej licytacji, nabył go Beniamin Finke i ofiarował rządowi.
Do 1818 r. teren, na którym znajduje się obecnie Plac Litewski, wykorzystywany był jako skład słomy. W 1819 r. przystąpiono do rozbiórki szpitala i kościoła bonifratrów, które zostały zbudowane w połowie XVIII wieku. W 1823 r. Jan Stompf dokonał gruntownej przebudowy placu oraz pałacu Poradziwiłłowskiego, który miał się stać siedzibą Komisji Województwa Lubelskiego. Powstały plac miał około 2 hektarów i otrzymał nazwę placu Musztry. Na części placu urządzono skwer, a na nim, na ziemnym wzniesieniu, stanął nowy Pomnik Unii Lubelskiej. Według tradycji, właśnie tutaj obradowała w 1569 r. szlachta polska i litewska przed zawarciem związku obu krajów. To zdarzenie zdarzenie upamiętniał murowany obelisk, który uległ zniszczeniu podczas rozbiórki kościoła Bonifratrów. Zgodę na wystawienie nowego pomnika uzyskał w 1826 r. u władz carskich ks. Stanisław Staszic. Klasycystyczną płaskorzeźbę przedstawiającą Polskę i Litwę zaprojektował Paweł Maliński. Sam obelisk został odlany z żelaza.
Później, w latach 1873-1876, na placu, w miejscu obecnej fontanny, władze carskie nakazały wystawić cerkiew pw. Podwyższenia Św. Krzyża. Budowla ta, obca architektonicznie w krajobrazie Lublina, otrzymała pięciokopułowy korpus główny oraz wysoką wieżę, na której umieszczono dzwon z rozebranego w 1852 r. kościoła św. Michała[3]. Po zajęciu Lublina przez Austriaków cerkiew zaadaptowano na kościół garnizonowy, a budynki wokół Placu stały się siedzibą władz Generalnego Gubernatorstwa. Sobór prawosławny na placu został rozebrany w 1925 r.
Tablica pamiątkowa na ścianie pałacu Poradziwiłłowskiego
Na placu Litewskim i wokół niego rozegrały się w roku 1918 kluczowe wydarzenia związane z przejmowaniem władzy od Austriaków i tworzeniem się Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Do 2 listopada pałac Poradziwiłłowski przy placu Litewskim był rezydencją gubernatora, a 7 listopada stał się siedzibą gabinetu Ignacego Daszyńskiego i odbyło się w nim pierwsze posiedzenie Rządu. Gmach dawnego Banku Państwa, w którym mieścił się klub oficerski, stał się miejscem zebrań oficerów, tutaj zapadały także decyzje dotyczące przejmowania władzy od okupanta. W nocy z 6 na 7 listopada, w budynku nieistniejącego obecnie hotelu „Wiktoria”, działacze Polskiej Organizacji Wojskowej internowali oficerów związanych z Radą Regencyjną Królestwa Polskiego, a po przeciwnej stronie placu, przy ul. Niecałej - Juliusza Zdanowskiego, komisarza Rady Regencyjnej w Lublinie[2].
Jeszcze w roku 1916, w ramach upamiętnienia 125 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja, na placu umieszczono kamień z adnotacją o uroczystościach. Obecna nazwa placu wykrystalizowała się w czasach II Rzeczpospolitej. W czasach okupacji nazwę placu zmieniono na Adolf Hitler-Platz, a po II wojnie światowej powrócono do nazwy plac Litewski. W 1945 r. zbudowano Pomnik Wdzięczności Armii Radzieckiej, przedstawiający żołnierza z rozwianą chorągwią. Pomnik został zdemontowany w latach 90. XX wieku. W latach 50. XX wieku, po śmierci Stalina, plac nosił nazwę Józefa Stalina[4]. W 1974 wmurowano płytę Nieznanego Żołnierza i do dziś odbywają się tu uroczystości 11 listopada oraz 15 sierpnia. W 1971 r. wzniesiono pomnik upamiętniający 180. rocznicę Konstytucji 3 maja, a 10 listopada 2001 r. na placu Litewskim odsłonięto pomnik marszałka Piłsudskiego.
Na Placu Litewskim rośnie ogromna topola czarna. Według tradycji została ona posadzona w 1569 r. na pamiątkę uchwalenia Unii Lubelskiej. Drzewo to jest nazywane przez lublinian baobabem. Zimą mieści się pod nim lodowisko. Na środku placu, w miejscu po dawnym soborze prawosławnym, znajduje się obecnie murowana fontanna (...).

W XIII wieku, gdy Lublin nie posiadał jeszcze prawa lokacyjnego, przez osadę na Wzgórzu Staromiejskim przebiegała droga o ważnym znaczeniu handlowym i politycznym. Wspomniany trakt prowadzący do Krakowa przebiegał dzisiejszą ulicą Narutowicza, dlatego już od czasów średniowiecza wzdłuż ulicy powstawały zabudowania miejskie. W XVI wieku fragment traktu krakowskiego na odcinku dzisiejszej ulicy Narutowicza nazywany był ulicą Panny Marii. W 1822 roku, na cześć gen. Zajączka, ulica została przemianowana na Namiestnikowską, a później Namiestnika. Następnie,w 1928 roku nazwę zmieniono na Narutowicza.
Za

Główna ulica Lublina, częściowo zamknięta dla ruchu kołowego i przekształcona w deptak (na odcinku od ulicy Kapucyńskiej do Placu Władysława Łokietka). Przez długi czas najważniejszy trakt komunikacyjny miasta, część drogi biegnącej z Krakowa przez Lublin na wschód. Od początku pełniła też istotną funkcję handlowo-usługową – tu mieściły się też siedziby najważniejszych urzędów i instytucji miasta.
Ulicę Krakowskie Przedmieście otwiera Plac Władysława Łokietka, przy którym usytuowana jest Brama Krakowska (otwierająca drogę do Starego Miasta) i budynek Nowego Ratusza. Fragment biegnący do Placu Litewskiego prawie w całości kształtował się w pierwszej połowie XIX wieku. Jego cechą charakterystyczną jest niewielka szerokość traktu i silna zwartość zabudowy ulicy. To właśnie ta część pod koniec XX wieku została zamknięta dla ruchu kołowego i przebudowana na deptak. Kolejny, młodszy fragment Krakowskiego Przedmieścia (kształtowany na przełomie XIX i XX wieku), otwiera duży plac z fontanną i pomnikiem Unii Lubelskiej z jednej strony (Plac Litewski) i skwer przy centrum handlowym – z drugiej (przy skrzyżowaniu z ul. Kapucyńską). Dalej trakt jest szerszy i biegnie w kierunku skrzyżowania z ulicą Lipową i Alejami Racławickimi.
Jednym z najważniejszych wydarzeń dla życia Lublina była przebudowa Krakowskiego Przedmieście w połowie lat 90. XX wieku. Wtedy to odcinek od Placu Władysława Łokietka do Placu Litewskiego stał się miejskim deptakiem. Kursujące tędy do tej pory główne linie trolejbusowe zostały przeniesione poza centrum miasta, a ta część ulicy zaczęła przeżywać silny i dynamiczny rozwój - powstawały tu liczne punkty usługowe, ekskluzywne sklepy, restauracje i bary.
Źródło: wikipedia ( )