Krótka wycieczka po jednych z ciekawszych nieużywanych torowisk tramwajowych we Wrocławiu
Wstęp
W połowie XIX wieku do Wrocławia dotarły pierwsze pociągi. Z roku na rok na Dolnym Śląsku powstawały nowe linie kolejowe, łączące zarówno te większe jak i mniejsze miejscowości. Pod koniec XIX wieku Wrocław posiadał trzy ważne dworce (Główny, Świebodzki i Marchijski), które obsługiwały różne trasy prowadzące ze stolicy Dolnego Śląska. Wzdłuż linii kolejowej do Jeleniej Góry powstała ulica o nazwie Siedmiu łanów (Siebenhufener). Bliskość linii kolejowej sprawiła że przy północnej stronie Siebenhufener Strasse powstawały liczne zakłady przemysłowe. Przy południowej stronie ulicy pod koniec XIX wieku zbudowano kamienice czynszowe, szkołę oraz nieistniejący od czasów wojny szpital.
Targ warzywny przy Siebenhufener Strasse
Ważnym miejscem w życiu Wrocławian były place targowe. Jeden z nich powstał na terenach obecnej Rejonowej Okręgowej Spółdzielni Pszczelarskiej przy ulicy Tęczowej 83. Istotny wpływ rozwój tego targowiska miała bliskość linii kolejowej Wrocław - Jelenia Góra, którą transportowano na targ artykuły spożywcze. W 1928 roku towarzystwo tramwajowe Staedtische Strassenbahn Breslau (SSB) wybudowało pętlę tramwajową na ulicach Szpitalnej, Tęczowej i Zdrowej, którą w pierwszych latach istnienia pojechały tramwaje linii 4. Tramwaje linii 4 kursowały w dni robocze z ulicy Tęczowej przez Rynek na Rakowiec, w dni wolne linia była skrócona i tramwaje jeździły jedynie z Rakowca do Rynku. Można zatem przypuszczać że targ był czynny jedynie w dni robocze.
W 1937 roku rozdzielono linię 4 na dwie linie - E, kursujące z Rynku na Tęczową w dni robocze oraz 4 kursujące codziennie z Rynku na Rakowiec. Dwa lata później nadeszła kolejna zmiana - zlikwidowano linię E i w jej miejsce uruchomiono linię numer 23 na trasie Tęczowa - Rynek - Al.Słowackiego. Podczas wojny - zapewne z powodów oszczędnościowych (paliwo do samochodów transportujących żywność) - wybudowano dwa nowe odcinki torów tramwajowych w okolicach ulicy Tęczowej. Jeden odcinek był ślepym torem, prowadzącym od ulicy Szpitalnej do rampy kolejowo-tramwajowej, drugi odcinek był sporej wielkości pętlą, przebiegającą z jednej strony przez tereny targu warzywnego a z drugiej tuż obok nieznanych mi hal... Nowe tory zbudowano w 1943 lub 1944 roku. Jedna z pokryw zwrotnic u zbiegu ulicy Tęczowej i Zdrowej ma datę 1943. Można się domyślać że tory powstały z myślą o przeładunku towarów transportowanych koleją do tramwajów, rozwożących te towary po mieście. Niestety nie znam przebiegu torów tramwajowych na południe od ulicy Tęczowej, oznaczonych na poniższej mapie znakiem zapytania (narysowałem przypuszczalny przebieg torów). Prawdopodobnie znajdowała się tam jakaś hala i jeden z dwóch torów idących południową stroną ulicy Tęczowej mógł iść wzdłuż rampy.
2005 rok - co zostało z dawnych torowisk?
Obecnie zachowanych jest ponad 80% torów, są one w bardzo dobrym stanie - bez większych ubytków. Na ulicy Tęczowej jedna krzyżownica jest stopiona a na ulicy Zdrowej szyny od 1945 roku podziurawione są kulami. Oprócz torów zachowały się dwa słupy tramwajowe przy ulicy Szpitalnej (na terenie szkoły) oraz rozeta na budynku dawnego banku przy ulicy Tęczowej 83. Na poniższej interaktywnej mapie zaznaczyłem przedwojenną zabudowę, która dotrwała do naszych czasów. Jak widać przed wojną między Tęczową, Zdrową i Grabiszyńską znajdowała się zwarta zabudowa - niestety bliskość linii frontu w 1945 roku sprawiła że jedynie kilka przedwojennych kamienic obecnie istnieje. Dużo więcej szczęścia miały hale położone na północ od ulicy Tęczowej - tutaj niemalże wszystkie budowle dotrwały do naszych czasów z wyjątkiem tajemniczej hali między ulicą Pochyłą a Tęczową...
Zakończenie
Mam nadzieję że kiedyś uda mi się rozwiązać zagadkę przebiegu nieistniejących już torów tramwajowych przy południowej stronie ulicy Tęczowej. Na zakończenie 6 map przedstawiających okolice ulicy Tęczowej w różnych latach.
Opowiadał mi kiedyś starszy człowiek, że w czasie wojny było w zwyczaju holowanie aut ciężarowych przez wozy tramwajowe. Może takie składy podjeżdżały do tych magazynów?
