Kamienica powstała w XVII w. jako szczytowa budowla barokowa i należy do najstarszych tego typu obiektów na leszczyńskim Rynku. Na klińcu portalu wyryto datę 1635, która stanowi zapewne ślad budowy domu. O pochodzeniu z pierwszej połowy XVII w. świadczą też sklepienia piwnic i część przyziemia budynku. Tradycja, choć niepotwierdzona źródłowo, wiąże kamienicę nr 16 z życiem i działalnością słynnego leszczyńskiego przyrodnika i nadwornego lekarza Leszczyńskich Jana Jonstona, który miał tu prowadzić swe doświadczenia. W późniejszym okresie, przynajmniej od końca XVIII w. dom był już zawsze lokalem aptecznym wraz z mieszkaniem aptekarza.

Z końcem XVII w., w 1700 r., doszło do przekształcenia fasady, zasadniczo w obrębie jej zwieńczenia, a o fakcie tym przypomina data „1700”, zachowana przy łabędziu na gzymsie międzykondygnacyjnym.

W 1783 r. aptekarz Dawid Albert Klewert kupił posesję z kamienicą za 4650 talarów reńskich od kupca Samuela Gottlieba Lohmanna. Wkrótce potem wystarał się u księcia ordynata Antoniego Sułkowskiego o przywilej apteczny dla siebie i swoich spadkobierców (1788 r.). W 1819 r. Dawid Klewert zmarł, a kamienica przeszła na własność wdowy po zmarłym – Renaty oraz innych członków rodziny Klewertów. W 1822 r. doszło do kolejnej transakcji kupna-sprzedaży. Tym razem spadkobiercy z rodu Klewertów odsprzedali swoją własność i korzyści z przywileju aptecznego aptekarzowi Karolowi Janowi Försterowi. Nowy właściciel zapłacił w sumie w kilku ratach 9500 talarów reńskich, z czego 5000 talarów kosztowała posesja z domem, zaś 4500 apteka i przywilej związany z jej prowadzeniem.

W chwili przejęcia nieruchomości przez Förstera, składały się na nią: dom frontowy ze skrzydłem bocznym, dom tylny oraz mieszczące się w tych budynkach laboratorium z pralnią. Wkrótce potem wartość aptecznej posesji gwałtownie wzrosła, wskutek czego nowy nabywca – Fryderyk Aleksander Lipowicz zapłacił za nią w 1837 r. już 19 200 talarów reńskich. Małżeństwo Lipowiczów nie cieszyło się przyrynkową własnością zbyt długo, gdyż już w 1842 r. sprzedali kamienicę z apteką za 18 000 talarów aptekarzowi Jerzemu Konradowi Plate. Dwie dekady później nieruchomość przeszła na własność kolejnego znanego aptekarza leszczyńskiego – Karola Ryszarda Rauchfussa, który zapłacił za posesję 22 000 talarów. Za identyczną sumę Rauchfuss sprzedał posesję w latach 1871–1872 aptekarzowi Franciszkowi Jerzemu Trieglaffowi.

Ten ostatni pracował i mieszkał w domu nr 16 do 1895 r., kiedy to posesja kolejny raz zmieniła właściciela. Został nim aptekarz Paweł Krönig. W 1902 r. do księgi wieczystej dopisano jeszcze jego małżonkę Otylię i to dla niej lokalny mistrz budowlany Konrad Wittig przygotował projekt przebudowy budynku tylnego. Dekadę później, w 1913 r., cała posesja została włączona do centralnego systemu kanalizacyjnego.

W 1912 r. zmarł aptekarz Paweł Krönig i jedyną właścicielką została wdowa po nim – Otylia. W 1921 r. posesja przeszła na własność córki Elżbiety, po mężu Gross, a w 1922 r. do księgi wieczystej dopisano także jej męża Kurta Grossa. Wraz z przejęciem własności, jeszcze w 1921 r. Elżbieta poleciła architektowi O. Querardowi przygotować projekt otwartej altany na oficynie, będącej de facto tarasem na dachu budynku. W 1929 r. Grossowie przeprowadzili jeszcze remont stropu, gdyż belki stropowe były już spróchniałe. Nie dokonywali jednak żadnych poważnych zmian w obrębie fasady domu, dzięki czemu kamienica zewnętrznie przetrwała w formie uzyskanej w XVII–XVIII w.

W trakcie II wojny światowej Gross wystarał się o zakup sąsiedniej kamienicy pod nrem 15, gdzie zamierzał wykorzystać część parteru do powiększenia swego lokalu aptecznego. Do inwestycji ostatecznie jednak nie doszło, ale w 1944 r. właściciel dokonał jeszcze remontu budynku tylnego na posesji nr 16, dokonując m.in. wymiany ceramicznego pokrycia na papowe.
Po 1945 r. przyrynkowa kamienica z apteką przeszła w ręce polskie. W dniu 15 stycznia 1971 r. została wpisana do rejestru zabytków (nr 539/1252), a pamięć o jej dawnej funkcji jest kontynuowana jeszcze dziś dzięki działalności w budynku apteki.



dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Kamienica powstała najpewniej w połowie XVIII w. jako szczytowa budowla barokowa. Na początku XIX w., w 1804 r., nabył ją arystokrata Teodor von Opitz. Oprócz domu mieszkalnego ze skrzydłem bocznym i budynkiem tylnym, na posesji znajdowała się wówczas jeszcze stajnia. W 1850 r. Opitz sprzedał nieruchomość innemu ziemianinowi, Józefowi Teodorowi Cioromskiemu, a ten, w 1867 r., odsprzedał ją z kolei kupcowi żydowskiemu – Abrahamowi Mollowi.



Znany i ceniony w Lesznie radca handlowy Moll prowadził biznes w kamienicy do ok. 1882 r., kiedy to odsprzedał nieruchomość kolejnemu kupcowi żydowskiemu, Salomonowi Mannheimowi, za 14 500 marek. Resztę kwoty wraz z odsetkami zabezpieczono na hipotece domu i miała być ona spłacona do 1886 r. Tak się jednak nie stało, wskutek czego w 1892 r. do księgi wieczystej wpisano pretensje do niespłaconej sumy wrocławskiego rentiera Maxa Molla, odraczając termin spłaty do 1902 r.



Kupiec Mannheim nie zdołał zapłacić jednak hipoteki do swej śmierci i w 1905 r. kwotą 4000 marek obciążono jeszcze jego małżonkę Teresę. Notabene sprawa przeciągających się spłat należności za kamienicę jest o tyle interesująca, że równocześnie kupiec Mannheim prowadził nieustannie inwestycje budowlane, a jego interes w kamienicy, czyli sklep z artykułami żelaznymi, cieszył się sporym powodzeniem.



Sklep z artykułami żelaznymi założył Mannheim już w 1882 r. i przetrwał on bardzo długo jeszcze po II wojnie światowej jako sklep branżowy. Wkrótce po zakupie kamienicy Mannheim dokonał jej poważnej przebudowy, nadając budynkowi układ kalenicowy i kształtując zasadniczo elewacje. Na przełomie XIX i XX w. dom został nadbudowany o piętro, a na fasadzie w kondygnacji piętra i drugiego piętra wprowadzono balkony. Niezależnie od domu frontowego, w 1888 r. Mannheim zlecił też wykucie dwóch nowych otworów okiennych na piętrze skrzydła bocznego od strony ob. ul. Wolności. W oficynie tej na parterze znajdowały się lokale handlowe, zaś na piętrze mieszkania. W następnym roku powstał projekt budowlano-architektoniczny na budynek tylny oraz na podwyższenie o dwie kondygnacje skrzydła bocznego od strony posesji nr 18.



Na początku XX w., w 1904 r., w oficynie i tylnej części zabudowy założone zostało nowe ogrzewanie piecami kaflowymi. W tym czasie od strony ul. Wolności funkcjonowały na parterze jedynie sklepy i magazyny, na piętrze biura oraz izby o różnej funkcji. Komunikacja pomiędzy budynkiem tylnym i skrzydłami oficyn odbywała się na piętrze za pomocą zadaszonych galerii, zaś dla wyższej kondygnacji w identyczny sposób, ale po dachach galerii.



W 1911 r. dla współwłaściciela posesji, syna – Adolfa Mannheima – lokalny mistrz budowlany Franz Feuer przygotował projekt przebudowy okien wystawowych i stropu w sklepie z artykułami żelaznymi, czego dokonano jeszcze w tym samym roku. Równocześnie dokonano też przebudowy i zmian w sferze otworów okiennych i drzwiowych parteru budynku frontowego od strony ob. ul. Wolności, zaś w 1913 r. zaprojektowano zmiany w obrębie kondygnacji piwnicznej domu. W tym samym roku posesja z zabudową została włączona do centralnego systemu kanalizacyjnego.



Po I wojnie światowej i z końcem zaborów doszło do zmiany właściciela posesji. W 1922 r. stała się ona własnością kupca Franciszka Przymuszały, który utrzymał dotychczasowy profil branży stalowej sklepu. Na zlecenie nowego właściciela wykonano przebudowę dachu nad budynkiem mieszkalnym, co pozwoliło na lepsze zagospodarowanie poddasza. Ostatnie dwa lata międzywojnia – 1938 i 1939 r. – to przebudowa i nadbudowa oficyny wschodniej, od strony ul. Wolności, a także ustawienie nowej klatki schodowej w tylnym budynku. Równocześnie Przymuszała planował otynkowanie budynków i wykonanie prac elewacyjnych, których jednak – z powodu wybuchu wojny – nie zdołał już przeprowadzić.

W czasie II wojny światowej kamienica z posesją została przymusowo przewłaszczona na Niemca Huberta Blahuschka. W 1943 r. planował on szereg przedsięwzięć budowlanych, m.in. powiększenia lokali biurowych i prace remontowe dachów. Ostatnie lata wojny sprawiły jednak, że plany te pozostały jedynie w sferze koncepcji.



Po 1945 r. kamienicę oddano przedwojennemu właścicielowi, czyli Przymuszale. Skala zabudowy prowadziła jednak do sztucznego zagęszczania mieszkań w domu, co uzyskano dzięki wtórnym ich podziałom. Ostatecznie, w 1977 r., spadkobiercy Franciszka Przymuszały sprzedali kamienicę PSS „Społem”.



W dniu 30 kwietnia 1991 r. kamienica znalazła się w rejestrze zabytków pod numerem 1182/A.







dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.



Za:

/p>

Rynek w Lesznie – główny plac miejski w kształcie nieregularnego czworokąta w środkowej części Leszna, na Starym Mieście. Założenie architektoniczne jest objęte ochroną konserwatora zabytków (nr rej.: 385 z 6 lutego 1953)
Data jego wytyczenia nie jest znana, był prawdopodobnie centralnym placem wsi znajdującej się w tym miejscu przed lokowaniem miasta i w obecnym kształcie powstał po 1547. Zachodnia pierzeja tworząca całość z prowadzącą na południe ulicą Kościelną i biegnącą na północ ulicą Gabriela Narutowicza (dawniej Wielka Kościańska) wyznaczają przebieg dawnego traktu prowadzącego ze Śląska do Poznania. Każda pierzeja Rynku posiada inną długość, północna 82 metry, wschodnia 102 metry, południowa 93 metry i zachodnia 108 metrów. Z każdego rogu wychodzą prostopadłe względem siebie dwie ulice. Centralną część zajmuje ratusz, natomiast wzdłuż pierzei znajduje się 37 kamienic w większości pochodzących z lat 1870-1914, wcześniejsza zabudowa uległa zniszczeniu w 1790 w wyniku ogromnego pożaru środkowej części miasta. Wiele z nich kryje w swoich murach pozostałości starszej zabudowy, część w wyniku licznych przebudów zatraciło dawny charakter, najczęściej zmienianym elementem były i są witryny sklepów oraz układ ścian wewnętrznych. W latach 1913-1915 kamienice zostały podłączone do systemu kanalizacji miejskiej. Ostatnia kompleksowa restauracja kamienic miała miejsce przed Centralnymi Dożynkami w 1977, Rynek zamknięto wówczas dla ruchu kołowego. W 1980 wzdłuż wszystkich pierzei posadzono drzewa. Od początku swojego istnienia i w czasach współczesnych miejsce to pełni funkcje reprezentacyjne, handlowe oraz stanowi wyznacznik centrum miasta

Za: