|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 17 głosów | średnia głosów: 6
Lata 1925-1930 , Ogólny widok z owczesnej Saskiej Kępy na Most Główny. Po lewej bardzo dobrze widoczna figura św. Antoniego Padewskiego.Skomentuj zdjęcie
|
8 pobrań 1102 odsłony 6 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia vetinari Obiekty widoczne na zdjęciu
Figura św. Antoniego Padewskiego więcej zdjęć (3) Zbudowano: 1720-1734 Budowniczy Josef Schweda na podstawie własnych wspomnień z lat dzieciństwa, przypomina o obecności w pierwszej ćwierci XIX wieku dwóch rzeźb barokowych. Miały się znajdować na prawym brzegu kanału wodnego Młynówka, gdzie dawniej mieściła się fosa z mostem zwodzonym oraz tzw. Brama Wodna (Brücken Thor). Stały na tej samej wysokości, ale po przeciwległych stronach ulicy Zamkowej. Według J. Schwedy chodzi o te same figury, z których pierwsza przedstawiająca wizerunek św. Jana Nepomucena nadal znajduje się na swoim miejscu, czyli przed domem przy ulicy Zamkowej , natomiast druga pokazująca postać św. Antoniego Padewskiego została przeniesiona na zachodnią stronę, na Saskokępską ulicę (obecnie ul. Główna w Czeskim Cieszynie). W tym miejscu dodajmy, że figura św. Jana Nepomucena usytuowana była na wysokim postumencie zwrócona twarzą w kierunku ul. Zamkowej. Stała w ogrodzie należącym do domu Antona Gimpla. Budynek ten został w 1904 r. rozebrany, a na jego miejscu oraz przylegającym ogrodzie stanęły dwie istniejące po dziś dzień kamienice o numerach 4 oraz 4A , będące wówczas własnością Richarda Grünbauma. Wtedy też rzeźba św. Jana Nepomucena została wtopiona w specjalnie przygotowaną niszę kamienicy pod numerem 4A, przy czym została odwrócona w kierunku rzeki Olzy. W przypadku figury św. Antoniego Padewskiego rzeźba stanęła na lewym brzegu rzeki Olzy, naprzeciw domu Josefa Onderka. Również i ten budynek został w 1902 r. rozebrany, a na jego miejscu stanęła obecna rogowa kamienica Karla Lewinskiego o numerze 2 . Wspomnienia J. Schwedy potwierdza panorama Cieszyna autorstwa Friedricha Bernharda Wernera z 1734 r. , na której wyraźnie widać wzmiankowane figury. Dla odmiany poniekąd wcześniejsza ikonografia autorstwa Johanna Wilhelma Früschmanna z 1720 r. figur nie przedstawia. Trzeba jednak zaznaczyć, że mniej szczegółowa panorama J. W. Früschmanna mogła pominąć tak małe wolnostojące monumenty sakralne. Jednakże starsza i bogatsza w szczegóły panorama autorstwa Mathiasa Meriana z 1650 r. również nie potwierdza ich obecności. W związku z powyższym można z pewną dozą ostrożności przypuścić, iż rzeźby te mogły powstać w przedziale czasowym 1720-1734. Co ciekawe, kolejna panorama z około 1750 r. autorstwa wspominanego już F. B. Wernera pokazuje wyłącznie jedną figurę. Następne interesujące nas wydania, czyli plan miasta z 1775 r. Franza von Cerriniego, perspektywiczny plan miasta z lat 1777-1789 nieznanego autora, panorama miasta z 1782 r. Antona Aloisa Löhna, panorama miasta w czasie pożaru w 1789 r. Ignatzego Chambreza von Ryvos, plan miasta z 1789 r. E. Jacobi d’Eckholma, panorama miasta po pożarze z 1801 r. Ignatzego Chambreza von Ryvos, a także plan katastralny miasta z 1836 r. żadnej z figur nie uchwyciły. Czemu tak się stało? Możliwe, iż niejednokrotnie odbiegające od rzeczywistości artystyczne interpretacje cieszyńskiego grodu nie uwzględniły tego typu niewielkie obiekty. Dlatego też kluczowym i miarodajnym źródłem pozostają wspomnienia naocznego świadka Josefa Schwedy. Jak już odnotowano jedna z rzeźb, a więc figura św. Antoniego Padewskiego została przeniesiona na lewy brzeg rzeki Olzy. Powodem zmiany lokalizacji była budowa domu, gdzie pobierano opłaty za przejazd mostem Zamkowym , a który został wzniesiony dokładnie w miejscu pierwotnego usytuowania figury. Ten nieduży obiekt zbudowano około 1840 r. A zatem za możliwy rok przenosin rzeźby możemy przyjąć wspominany już rok 1840. Najstarszym znanym wyobrażeniem figury po jej przeprowadzce jest widok z tzw. Kamieńca, czyli lewobrzeżnego przedmieście Cieszyna na Wzgórze Zamkowe z 1864 r. autorstwa Ludwiga Vogla . Na obrazie tym widać wystającą ze zbocza Saskokępskiej drogi rzeźbę św. Antoniego Padewskiego. Po jej bokach wyrastają dwa jeszcze niezbyt dorodne drzewa, którymi zapewne były lipy. W nieco późniejszym okresie, a więc w latach 70. XIX wieku posąg przybliżają nam pierwsze zdjęcia fotograficzne. To dzięki nim możemy się bardziej szczegółowo zapoznać z detalami dwuczęściowego prostokątnego postumentu. Główny około trzy metry wysoki i zarazem masywny postument wykonany był najprawdopodobniej z kamienia lub cegły i w całości otynkowany. Na nim spoczywał o wiele mniejszy około pół metra wysoki cokół zwieńczony gzymsem, na którym usadowiona była właściwa figura skierowana twarzą w stronę ulicy. W 1891 r. w związku z wznoszeniem nowego mostu kratownicowego nad Olzą jego lewobrzeżny przyczółek został przebudowany. Na czas budowy figura wraz z postumentem została usunięta, w tym także dwie lipy. Zbocze drogi, w którym zasadzony był postument nadsypano i odpowiednio zniwelowano. Roboty te były spowodowane szerokością nowego mostu, który od swego poprzednika był większy. W trakcie powyższych prac ziemnych rzeźba została poddana zabiegom oczyszczającym. Wykonano również zupełnie nowy bardziej smukły i około dwa metry wysoki postument, z którego wystawała metalowa konsola z wiszącą lampką. Po zakończeniu wszystkich prac figurę wraz z nowym postumentem usytuowano mniej więcej w tym samym miejscu, czyli za kamienną balustradą odgradzającą chodnik od zbocza drogi i około dwadzieścia metrów od brzegu koryta rzeki. Posadzono również nowe drzewa. Rok później Gwiazdka Cieszyńska donosi: W nocy z 21 na 22 czerwca jakiś bezbożnik obrzucił błotem z rynsztoku świeżo odnowioną statuę św. Antoniego przy moście na Olzie. Są to owoce naszych bezreligijnych czasów. Brutalność ta wywołała wśród cieszyńskich katolików wielkie rozgoryczenie. W roku 1900 chodniki prowadzące wzdłuż Saskokępskiej ulicy zostały poszerzone, natomiast kamienna dotąd balustrada została zastąpiona metalową. W efekcie tych zmian postument wraz z rzeźbą jeszcze bardziej przybliżył się przechodniom stykając się już bezpośrednio z krańcem chodnika. W połowie lat 20. XX wieku statua została pokryta srebrną polichromią, co potwierdzają jej resztki znalezione w przegubach habitu. Kolejna przemiana miała miejsce w 1928 r., kiedy w bliskim sąsiedztwie figury stanął budynek Czechosłowackiego Urzędu Celnego . W związku z pracami budowlanymi ponownie usunięto drzewa oraz część stalowej balustrady znajdującej się od strony nowego budynku. Ponadto wokół postumentu powstał nieduży taras, który spłynął z chodnikiem. W listopadzie 1929 r. władze miasta wystosowały list do czeskocieszyńskiego urzędu parafialnego z prośbą o przeniesienie na koszt miasta figury św. Antoniego Padewskiego. Powodem przenosin był zamiar rozbudowy gmachu Czechosłowackiego Urzędu Celnego, który miał polegać na dobudowaniu niedużego pomieszczenia rewizyjnego oraz zadaszenia części chodnika, w miejscu gdzie sprawdzano dokumenty osobom wkraczającym do Czechosłowacji. Ostatecznie do rozbudowy doszło na przełomie maja i czerwca 1933 r. Rozpoczęcie prac budowlanych poprzedziło wydanie prasowe Silesii z dnia 4 maja, które opisuje wydarzenie jakie miało miejsce parę dni wcześniej, a mianowicie nałożenie polichromii. Według redaktora zachowana w bardzo dobrym stanie rzeźba została pomimo dobrych intencji nieodpowiednio pomalowana. Nieznany malarz miał się wykazać niebywałą fantazją, gdyż habit został pomalowany na jasnoniebiesko, zaś kaptur na brązowo, wobec czego wygląd postaci św. Antoniego Padewskiego był co najmniej dziwaczny. W dalszej części tekstu autor użala się nad brakiem opieki ze strony konserwatora zabytków, który nie dopuściłby do takiej sytuacji. Na sam koniec dodaje, że ta ahistoryczna kolorystka ma wkrótce zostać zastąpiona jednolitym brązowym kolorem, a więc takim jaki posiada franciszkański habit. I faktycznie już 9 maja pojawia się wiadomość o naprawie nieporadnej polichromii, co miało przynieść publiczne uznanie. 26 maja rozpoczęto prace związane z przesunięciem pomnika o około 30 metrów w kierunku drukarni rodziny Prochasków , w wyniku czego rzeźba wraz z postumentem stanęła na trawiastej kępce w cieniu drzew pomiędzy budynkiem Czechosłowackiego Urzędu Celnego, a obecnie nieistniejącym już kioskiem Zuzanny Gil . W tym miejscu św. Antoni Padewski pozostał do około 1942 r. po czym został przetransportowany na dziedziniec dzisiejszego Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Obecnie nie sposób jednoznacznie ustalić, czemu tak się stało. Być może podczas wysadzenia mostu nad Olzą przez wycofujące się Wojsko Polskie z obszaru Śląska Zaolziańskiego, co miało miejsce 1 września 1939 r., eksplozje ładunków wybuchowych wywołały wstrząsy oraz fale uderzeniowe, które mogły mieć negatywny wpływ na stabilność figury. W końcu w ten właśnie sposób została uszkodzona kawiarnia „Avion” oraz budynek Czechosłowackiego Urzędu Celnego. Jednak o wiele bardziej prawdopodobnym wydaje się być zamiar przeprowadzenia prac konserwatorskich, za którym przemawia fakt, iż od tego czasu rzeźba nie posiada wielowarstwowej polichromii, a było ich około 6, w tym jedna złota. Nie mniej powyższe domniemywania pozostają w sferze nieznajomych, które mógłby potwierdzić lub wykluczyć tylko ówczesny kustosz Miejskiego Muzeum Viktor Karger. W 1970 r. czasopismo muzealne Těšínsko opublikowało artykuł Jindřicha Benatzkiego zatytułowanym: Pomníky a pamětní desky v Českém Těšíně (Pomniki i tablice pamiątkowe w Czeskim Cieszynie). Autor przyczynku błędnie podaje, iż figura stojąca dawniej w sąsiedztwie Czechosłowackiego Urzędu Celnego przedstawiała postać św. Jana Nepomucena. Nie wiadomo, co skłoniło autora do takich konstatacji. Być może lokalizacja figury nad samą rzeką nasuwała mu logiczne skojarzenie z patronem mostów, czyli właśnie św. Janem Nepomucenem. To by jednak oznaczało, że nie wiedział o istnieniu tego samego świętego po drugiej stronie rzeki usytuowanej w niszy kamienicy przy ul. Zamkowej nr 4A. W przeciwnym razie cieszyński most patronowałyby dwie identyczne figury. Autor na pewno nie korzystał z zapisków zamieszczonych w: Pamětní kniha města Českého Těšína (Księga pamiątkowa miasta Czeskiego Cieszyna) z 1933 r. prowadzona przez Antonína Landsfelda, który prawidłowo określa figurę jako postać św. Antoniego Padewskiego. Ponadto J. Benatzki błędnie datuje jej zniknięcie, co według niego miało się stać podczas budowy mostu Przyjaźni w 1954 r. Na przełomie 2001 i 2002 roku w otaczającym Muzeum Śląska Cieszyńskiego Parku Pokoju urządzono lapidarium , gdzie przeniesiona z dziedzińca muzeum figura znajduje się po dziś dzień. Najprawdopodobniej w trakcie transportu rzeźbie utrącono główkę małego Jezusa oraz fragment ręki. Ponadto została ogołocona o metalową lilię - symbol czystości, którą św. Antoni Padewski trzymał w prawej ręce. Dużo wcześniej, gdyż nieobecny jest na zdjęciach archiwalnych, zniknął nimb okalający głowę, czego świadectwem jest wystająca z czubka głowy metalowa pozostałość po jej mocowaniu. Półtora metra wysoka piaskowcowa rzeźba została osadzona na cokole ozdobionym kartuszem rokajowym z herbem miasta Cieszyna . Trzeba jednak zaznaczyć, że cokół ten nie ma żadnego związku z św. Antonim Padewskim, albowiem pierwotnie był częścią składową rynkowej fontanny . Ta została w 1942 r. poddana generalnemu remontowi, gdzie oprócz odrestaurowanej niecki zastąpiono stary postument z cokołem nowym, przy czym oryginalny cokół został przeniesiony na dziedziniec muzealny, gdzie w późniejszym okresie został niejako zszyty z rzeźbą św. Antoniego Padewskiego. W 2004 r. historyk sztuki Jaromír Olšovský w książce zatytułowanej: Barokní malířství a sochařství ve východní částí českého Slezska (Malarstwo i rzeźba w zachodniej i wschodniej części Śląska Cieszyńskiego) przypisuje autorstwo rzeźby Cieszyniakowi włoskiego pochodzenia Antoniemu Stanetti. Ten doświadczenia zawodowe zdobywał w Wiedniu, zaś po przeprowadzce do Cieszyna otworzył sobie własny warsztat rzeźbiarski. Artysta należał w Cieszynie do postaci znaczących, a figury rzeźbione w jego warsztacie do tej pory zdobią lokalne świątynie. Zdaniem autora figura św. Antoniego Padewskiego powstała w latach 40. XVIII wieku. Nie mniej J. Olšovský w swojej pracy popełnia dwa zasadnicze błędy. Po pierwsze - podaje nieprawidłową pierwotną lokalizację rzeźby, gdzie zamiast tzw. Bramy Wodnej przy ul. Zamkowej podaje ul. Schodową. Po drugie - sytuując ją przy ul. Schodowej zapewne miał na myśli tzw. Młyńską Bramę, a dokładnie rzecz ujmując schody łączące ul. Przykopa z ul. Śrutarską, gdzie faktycznie znajdowała się figura, tyle że św. Jana Nepomucena . Jej obecność potwierdzają nie tylko zdjęcia archiwalne, na których widać mniejszą, bo około jednego metra wysoką rzeźbę, ale także artykuł zatytułowany: Poświęcenie z maja 1896 r. zamieszczony w Gwiazdce Cieszyńskiej: W ubiegłą niedzielę po nieszporach dokonał ks. Administrator Hawlas poświęcenie odnowionej figury św. Jana Nepomucena na Przykopie w Cieszynie, przyprowadziwszy tam liczną procesyą, z parafialnego kościoła. W mowie okolicznościowej wspomniał, iż ta figura przed stu laty postawiona była przez wdzięcznych rodziców, którym 4-letnia córeczka do obok płynącej przykopy wpadła i pod koła młyńskie się dostała, lecz za wezwaniem św. Jana Nepomucena żywą i zdrową wyciągniętą została. Obecność w Cieszynie rzeźby św. Antonina Padewskiego nie jest przypadkowa, gdyż najprawdopodobniej wiąże się z ruchem kontrreformacyjnym Księstwa Cieszyńskiego. Jak stwierdza historyk sztuki Diana Pieczonka-Giec: Zaliczał się do świętych, których kontrreformacyjny Kościół promował. Jako wybitny kaznodzieja był wszak nazywany "młotem na heretyków", więc wobec tak dużej liczy luteran na tych terenach miał z pewnością swoje uzasadnienie. Co ciekawe, Antoni był franciszkaninem, a figura ma przy pasie różaniec, co jest jego rzadkim atrybutem. Być może jego obecność wskazuje na jeszcze bardziej kontrreformacyjny charakter tej rzeźby. Most nad Olzą więcej zdjęć (114) Zbudowano: 1891 Zlikwidowano: 1939 W czerwcu 1891 r. przystąpiono do rozbiórki tzw. "mostu Głównego" . Stan techniczny starego mostu nie pozwalał na jego dalsze użytkowanie. Nowy most, a w zasadzie jego stalową konstrukcję nośną wykonano w erzh. Brückenbau-Anstalt in Karlshütte, czyli w Hucie Karola we Frydku - Lipinach (Leskowiec) - obecnie ArcelorMittal Frýdek-Místek. Zakład budowy mostów żelaznych działał najpierw w Ustroniu w latach 1867-1885 (Erzherzoglich Maschinenbau-Anstat Ustron), po czym został przeniesiony do Lipin koło Frydku. Produkował głównie dla Galicji wschodniej (dzisiejsza Ukraina). Przed właściwą rozbiórką starego mostu i zarazem na czas budowy nowego, rozpoczęto 26 lutego wznosić na prawym brzegu rzeki drewniany most awaryjny, czyli tzw. Olsa - Nothbrücke, który rozebrano dopiero pod koniec października 1891 r. Zdatne jeszcze drewno z owej kładki sprzedawał później cieszyński budowniczy Fedor Kunze. Podczas budowy tymczasowej kładki mieszkańcy miasta wyrażali obawy na temat szerokości pomostu, twierdząc, iż w dni targowe w mieście panuje wzmożony ruch, który może spowodować tłok na moście i niebezpieczeństwo wynikające z poruszania się wozów i pieszych, dlatego pod koniec kwietnia wykonano na moście również chodnik oddzielający się od jezdni. W maju 1891 r. środkowy filar wykonali włoscy budowniczowie. Do wykopania w skalistym dnie koryta rzeki niezbędnej niszy dla przyszłego filaru wykorzystano ładunki wybuchowe (dynamit) a oprócz tego korzystano z pomp wodnych. W czerwcu dokończono prawobrzeżny przyczółek, natomiast z lewobrzeżnym napotykano sporo trudności. Końcem września przerwano na krótki czas dostawy gazu z racji połączenia rurociągu pod nowym mostem. Most stalowy wraz z kładką kosztował 85 tysięcy złotych reńskich z tego konstrukcja stalowa 52 tys. oraz prace murarskie 23 tys. Długość mostu wynosiła 56m (2x28m), szerokość właściwej jezdni wynosiła 7,58m doliczając do tego chodniki po obu stronach, które od jezdni były oddzielone konstrukcją mostu. Oś mostu została ustawiona pod kontem 82 stopni względem koryta rzeki. Masa stalowej konstrukcji wynosiła 229684 kg. Właściwa jezdnia była dodatkowo pokryta warstwą szutru ważącego 226800 kg (126 metrów sześciennych). Całkowita masa mostu osiągnęła 456484 kg. Most składało 28 robotników przez 9 tygodni. Most został wyposażony w 6 latarni i cały pomalowany. W trakcie prób wytrzymałościowych został obciążany 460kg na metr kwadratowy - przez jedną godzinę. Most ugiął się o 5mm, co uznano za bardzo dobry wynik, gdyż maksymalne dozwolone ugięcie wynosiło 20mm. Pracami kierowali przedsiębiorcy Johann Koller z Wiednia i Karl Knesek z Pogórza oraz cieszyński budowniczy Fedor Kunze. Nadzór budowniczy sprawował inżynier Karl Stenzel z Opawy (wybudował m.in. most nad Wisłą w Skoczowie oraz most łańcuchowy w Morawskiej Ostrawie). Pod koniec lipca doszło do wypadku na budowie. Pracownik o nazwisku Baron zatrudniony podczas montażu stalowej konstrukcji złamał sobie nogę. Powodem było poluzowanie jednej z belek. Ranny został przewieziony do szpitala Bonifratrów. Ostatecznie nowy most został oddany do użytku w sobotę rano 17 października 1891 r. w obecności radcy budowlanego Johanna Swobody oraz starosty Rosenberga. Z tej okazji arcyksiążę Eugeniusz Habsburg przemaszerował mostem z oddziałem liczącym 1000 żołnierzy, któremu towarzyszył akompaniament muzyczny. Nie przypadkowo próbę tę przeprowadził oddział wojskowy, albowiem budowę mostu finansowało ministerstwo obrony. Kolaudacja tzw. Ärarischen Olsabrücke - Państwowy most nad Olzą, miała miejsce dopiero w czerwcu 1892 r. W wydarzeniu tym brali udział główny radca budowlany Swoboda oraz główny inżynier Stenzel z Opawy. W styczniu 1903 r. wydano rozprzędzenie regulujące ruch pieszych na moście. Most łączył dwie części dynamicznie rozwijającego się miasta, wobec czego przepływ ludności rok od roku wzrastał. W wyniku regulacji chodniki stały się jednokierunkowe. Właściwy kierunek wytyczał ruch prawostronny. Od 1911 r. aż do 1921 r. mostem kursował tramwaj cieszyński. W sierpniu 1931 r. przystąpiono do remontu czechosłowackiej części nawierzchni mostu, która od momentu podziału miasta nie była naprawiana. Ubytki zostały wypełnione żwirem i asfaltem. W 1935 r. podczas narastających konfliktów narodowościowych na tzw. Zaolziu eksplodował w nocy ładunek wybuchowy zamocowany pod mostem od strony czeskiej. 1 września 1939 r. po 15 godz. został wysadzony w powietrze przez wycofujące się Wojsko Polskie z obszarów tzw. Zaolzia . W 1941 r. Niemcy zbudowali nowy żelbetowy most . Most Przyjaźni więcej zdjęć (110) Biuro: Pragostav Zbudowano: 1953 Dawniej: Most Główny W 1950 r. rozpoczęto budowę nowego żelbetowego mostu, który miał zastąpić prowizoryczny most drewniany zniszczony podczas powodzi w 1946. Most uroczyście otwarto w 1953 r. i nazwano go Mostem Przyjaźni. Budowa mostu była sfinansowana przez Polskę i Czechosłowację. Cieszyn - Český Těšín Most główny - polsko-czechosłowackie przejście graniczne (II RP) więcej zdjęć (15) Zbudowano: 1920 Zlikwidowano: 1938 Przejście graniczne z odprawą celną i paszportową. Cieszyn - Český Těšín (Czeski Cieszyn) Most Przyjaźni - polsko-czeskie przejście graniczne więcej zdjęć (13) Atrakcja turystyczna Zbudowano: 1945/1965 Zlikwidowano: 2007 Dawniej: Cieszyn - Český Těšín (Czeski Cieszyn) - polsko-czechsłowackie przejście graniczne ul. Główna (Hlavní třída) więcej zdjęć (1259) Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego , z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków (zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch . Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku . Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna. |