Kaplica pod wezwaniem Trójcy Świętej, zwana królowej Zofii oraz Seminaryjską – rzymskokatolicka świątynia o charakterze zabytkowym, należąca do parafii archikatedralnej św. Stanisława BM i św. Wacława w Krakowie[1]. Jest jedną z kaplic publicznych bazyliki archikatedralnej św. Stanisława BM i św. Wacława w Krakowie na Wawelu. Znajduje się przy zachodnim końcu nawy północnej. Po lewej stronie kaplicy usytuowane jest jedno z wejść do katedry.

Obiekt postał w latach 1431 – 1432 sumptem królowej Zofii Holszańskiej. Ruscy malarze pokryli wówczas ściany i sklepienie polichromią. Do kaplicy ufundowano również prebendę oraz zaopatrzono ją w paramenty liturgiczne. W 1. połowie XVI w. wzniesiono nowy ołtarz sumptem kanonika katedralnego Jakuba Wedelskiego – tzw. Ołtarz Zatorski[2]. Kaplicę przebudowano w XVII w. na mauzoleum dla bpa Piotra Tylickiego, zachowując rusko-bizantyjskie malowidła. Do prac przystąpiono w 1613 r. Kierował nimi krakowski jezuita ks. Fryderyk Szembek. Wówczas postawiono biskupowi marmurowy pomnik nagrobny, którego niezadowolony Tylicki kazał poprawić królewskim mularzom i kamiennikom. Ponadto do kaplicy wstawiono złocone stalle i ołtarz (na lewo od wejścia) z wizerunkiem ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa, malowanego na miedzianej blasze, ujętego w kolumny. W zwieńczeniu retabulum przedstawiono Madonnę Bolesną. Ponadto po bokach zawieszono cztery obrazy miedziane, wyobrażające Mękę Pańską. Natomiast na prawo od wejścia ustawiono ołtarz, z przedstawieniem Trójcy Świętej. Przedsięwzięcie zakończono w 1615 r., płacąc za całość 5500 złp. Tego samego roku biskup Tylicki erygował fundację dla altarysty. W 1830 r. ustawiono pomnik hrabiego Włodzimierza Potockiego, dłuta Bertela Thorvaldsena, stworzony nakładem żony hrabiego – Tekli Potockiej z Sanguszków. W latach 1836 – 1844 obiekt gruntownie przekształcono sumptem Anny Potockiej z Tyszkiewiczów, którą kierował Franciszek Maria Lanci. W tym czasie ustawiono marmurowy nagrobek fundatorki, dłuta Adama Tadoliniego i Luigi Pampaloniego (figurka modlącej się dziewczynki) oraz popiersie matki Anny Potockiej – Konstancji Tyszkiewicz z Poniatowskich z ok. 1792 r., dłuta Dominika Cardelliego. Ostatnie zmiany dokonano w latach 1899 – 1904, opierając się na projekcie Sławomira Odrzywolskiego. Wtedy to kaplicę nakryto nowym sklepieniem neogotyckim (1900). Z tego okresu pochodzą także witraże i nowa polichromia Włodzimierza Tetmajera (1902 – 1904) oraz krata.

Obiekt wybudowano w stylu gotyckim z kamiennych cegły. Bryłę kaplicy tworzy podstawa na kwadratowym rzucie. Elewacja pokryta jest kamiennym laskowaniem, wykonanym z piaskowca. Dwa naroża zdobią pinakle. Do wnętrza prowadzi neogotycka krata. Pokrywająca ściany polichromia przedstawia wizerunki Matki Boskiej Częstochowskiej, Ostrobramskiej, Berdyczowskiej i Kalwaryjskiej oraz zaślubiny królowej Zofii Holszańskiej z Władysławem Jagiełłą i tą królową jako wdowę, z synami Władysławem i Kazimierzem. Przy ścianie wschodniej, na prawo od wejścia, umieszczono posąg Włodzimierza Potockiego, wykonany z białego marmuru kararyjskiego. Rzeźba stoi na profilowanym cokole, na którym umieszczono płaskorzeźbę Geniusza Śmierci (z przodu) oraz napis: Włodzimierz Potocki urodzony w Tulczynie dnia 10 Lutego 1789 zmarły w Krakowie dnia 8 Kwietnia 1812 ROKU (po prawej). Sam Potocki ukazany jest w stroju rzymskiego żołnierza. Przy nim znajduje się zbroja i hełm żołnierski. Ścianie północnej zajmuje natomiast płyta nagrobna biskupa Tylickiego w obramieniu z 1900 r. Ukazuje ona modlącego się zmarłego przed ukrzyżowanym Jezusem Chrystusem. Pod nią płyta grobowa królowej Zofii. Przy ścianie zachodniej umiejscowiono nagrobek Anny z Tyszkiewiczów z białego marmuru. Zmarłą wyobraża klasycystyczna płaskorzeźba z przodu nagrobka, ujęta w neogotycką ramę. Powyżej wizerunku fundatorki, na środku znajduje się kartusz z herbami Łabędź i Leliwa. Nad kartuszem profilowany postument z klęczącą figurką modlącej się dziewczynki. Ołtarz przy ścianie południowej składa się z mensy z białego marmuru. Pośrodku kartusz z herbami Łabędź i Leliwa, flankowany dwoma pilastrami toskańskimi. Na mensie spoczywa rzeźba Matki Boskiej. Obok popiersie Konstancji Tyszkiewiczowej. Na sklepieniu polichromia ukazuje m.in. św. Kingę z Bolesławem Wstydliwym, św. Jadwigę Śląską, z Przemysławem II i Władysławem I Łokietkiem, św. Wojciecha z Mieszkiem I, Bolesławem I Chrobrym i Dobrawą Przemyślidką, św. Jadwigę Andegaweńską, Władysława II Jagiełłę, Zygmunta I Starego, Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego, Władysława IV Wazę, Jana II Kazimierza Wazę, Jana III Sobieskiego, Mikołaja Kopernika, Jana Kochanowskiego, Tadeusza Kościuszkę, Adama Mickiewicza i innych.