Koloruj
 | Polska › woj. małopolskie › Kraków › Dzielnica I Stare Miasto › ul. Droga do Zamku › Wawel › Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława › Wnętrza katedry › Kaplica Mariacka |
1913 , Pomnik Stefana Batorego.
|
Na stronie od 2006 styczeń
20 lat 3 miesiące 11 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Zbudowana została w II poł. XIV w., a w latach 1594-1595 przekształcona z polecenia Anny Jagiellonki na kaplicę grobową jej męża, króla Stefana Batorego. Powtórnie przebudowana została w połowie w. XVII przez kanonika Wojciecha Serebryskiego, sekretarza królewskiego, o czym informuje napis na drzwiach wejściowych. Po zniszczeniach w czasie II wojny światowej odnowiona w latach 1946-1951.
Wnętrze kaplicy nakryte jest podobnym jak we wschodniej części prezbiterium sklepieniem trójpodporowym, ozdobionym zapewne w r. 1594 późnorenesansową polichromią przez malarza Kaspra Kurcza (odnowiony w latach 1947-1950 przez R. Kozłowskiego). Na framugach okiennych zachowały się resztki starszych, gotyckich malowideł z przełomu w. XIV i XV, fundacji Władysława Jagiełły. Gucci, przerabiając kaplicę na królewskie mauzoleum umieścił naprzeciwko ołtarza ławę królewską, włączywszy do niej przedpiersie stalli królewskiej z Kaplicy Zygmuntowskiej, zaś przy ścianie północnej z piaskowca, marmuru i alabastru okazały nagrobek Batorego (zm. 1586). Na cokole nagrobka widnieje napis upamiętniający miejsce pochowania Elżbiety z Pilicy Granowskiej (zm. 1420), trzeciej żony Władysława Jagiełły. W w. XVII ustawiono w kaplicy wczesnobarokową emporę, z którą łączy się przejście do zamku królewskiego. W barokowym ołtarzu tabernakulum w kształcie kopułowej świątyńki z lat 1647-1650. Wśród przyściennych płyt nagrobnych marmurowa tablica Wojciecha Serebryskiego (zm. 1649).
Źródło Licencja
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie – kościół katedralny, położony na Wzgórzu Wawelskim stanowiący własność archidiecezji krakowskiej. Miejsce koronacji królów Polski oraz spoczywania ich szczątków. Pochowani tu są św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy aż po czasy współczesne, królowie od Władysława I Łokietka do Augusta II Mocnego (łącznie 19 królów) i członkowie rodzin królewskich oraz wielcy wodzowie i wieszcze narodowi.
Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Najwcześniejsza, pierwsza katedra tzw. chrobrowska, była poświęcona św. Wacławowi. Budowę świątyni rozpoczęto w 1020 r. w związku z utworzeniem w 1000 r. biskupstwa na zjeździe gnieźnieńskim. Świątynia została zniszczona w 1038 r. przez najazd księcia czeskiego Brzetysława.
Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego, budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana hermanowską), a dokończył Bolesław III Krzywousty. Konsekracja odbyła się w 1142. Budowla ta miała kształt trójnawowej, wieżowej bazyliki z dwoma chórami i kryptą zbudowaną pod zachodnim chórem. W XIII w. dobudowano do niej kaplice św. Mikołaja (od północy) i ŚŚ. Piotra i Pawła (od południa), zaś na środku wzniesiono grobowiec-ołtarz św. Stanisława ze Szczepanowa (biskupa i męczennika), którego szczątki sprowadzono w 1289 ze Skałki. Od tego czasu z katedrą związany jest kult tego świętego.
Katedra spłonęła w 1305 r. Do dzisiaj zachowała się z niej krypta św. Leonarda oraz dolna część wieży Srebrnych Dzwonów a także najniższa część Wieży Zegarowej. W 1320 jeszcze w katedrze romańskiej (zniszczonej i wypalonej), arcybiskup gnieźnieński Janisław koronował Władysława Łokietka na króla. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął wznoszenie nowej, gotyckiej katedry.
Budowę zaczęto od kaplicy św. Małgorzaty (obecnie zakrystia). Prezbiterium było gotowe w 1346 r., a w 1364 reszta kościoła (nawa główna, transept i nawy boczne). Wtedy to, 28 marca 1364 r., w obecności króla Kazimierza Wielkiego arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki konsekrował katedrę. Ukończona z funduszów bpów Jana Grota i Bodzanty, to bazylika trójnawowa z transeptem, ambitem i trzema wieżami, otoczona wieńcem kaplic. W ciągu następnych stuleci ulegała zmianom. Królowie, biskupi i magnaci przebudowywali dawne i wznosili nowe kaplice z przeznaczeniem na mauzolea, wyposażali wnętrza w dzieła sztuki.
W 1679 r. podniesiono północne skrzydło ambitu do wysokości prezbiterium, zaś w latach 1713-1715 z polecenia bpa Kazimierza Łubieńskiego podwyższono dwa pozostałe skrzydła, zapewne według planów Kacpra Bażanki. Katedrę grabiły kilkakrotnie wojska nieprzyjacielskie. I tak w latach 1655 – 1657 (w czasie potopu szwedzkiego) zniszczono wiele dzieł sztuki gromadzonych w świątyni. Szwedzi ponownie zdemolowali kościół w 1702 r.
W XIX w. katedra była wielokrotnie przerabiana. Gruntownej restauracji dokonano w latach 1895-1910 za bpów Albina Dunajowskiego i Jana Puzyny, pod kierunkiem kolejno Sławomira Odrzywolskiego (do 1904 r.) i Zygmunta Hendela. W czasie zaboru austriackiego planowano zamienienie świątyni na kościół garnizonowy i przeniesienie grobów królewskich do kościoła śś. Piotra i Pawła.
W 1817 sprowadzono zwłoki księcia Józefa Poniatowskiego, a w 1818 gen. Tadeusza Kościuszki. Prochy Adama Mickiewicza sprowadzono z Francji w 1890, zaś Juliusza Słowackiego w 1927. Marszałek Józef Piłsudski spoczął w podziemiach katedry 1935 r. W 1993 sprowadzono prochy gen. Władysława Sikorskiego.
W czasie ostatniej wojny (1939-1945) hitlerowcy zamknęli kościół, a wiele zabytków zniszczono i zagrabiono.
Źródło:
Na wzgórzu znajdują się dwa zabytkowe zespoły budowlane: Zamek Królewski i bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława. Częścią tego kompleksu są także fortyfikacje Wzgórza Wawelskiego. Odnalezione zostały relikty innych budowli, pochodzących z różnych epok.
Źródło oraz więcej informacji: wikipedia ( ).