434

100 Pułk Piechoty Austro-Węgier (niem. Schlesisch-mährisches Infanterieregiment Nr. 100) – pułk piechoty Armii Austro-Węgier. Okręg uzupełnień – Cieszyn (niem. Teschen).
Pułk został utworzony 1 stycznia 1883 roku z batalionów 50 Pułku Piechoty, 51 Pułku Piechoty i 64 Pułku Piechoty oraz z Feldjägerbataillon Nr. 36. W swojej historii nosił między innymi następujące imię:
1889-1906 – Freiherr v. Krieghammer,
1908- – v. Steinsberg.
Kolory pułkowe: żółty (niem. lichtdrap), guziki złote. Skład narodowościowy w 1914 roku 33% – Czesi, 27% – Niemcy, 37% – Polacy
Dyslokacje w latach 1903–1914
III batalion przez cały omawiany okres stacjonował w okręgu uzupełnień w Cieszynie, Dowództwo oraz I i IV batalion stacjonowały w Krakowie. II batalion podlegał dyslokacjom: do 1906 roku w Krakowie, w latach 1907–1909 – w Bielitz, w latach 1911–1914 w Banja Luka.
Dowódcy pułku
płk Karl Größl (1903–1905)
płk Franz Klar (1906–1909)
płk Heinrich Trichtel (1910–1913)
płk Albin Vogel (1914)
ppłk/płk Franciszek Latinik (17 IX 1914 – V 1915)

wikiepedia

Przez wiele dziesiątków lat specyficznego kolorytu przydawała Cieszynowi wielonarodowościowa cesarsko królewska armia. W początkach XX w. stacjonowało tu około 1500 żołnierzy, stanowili więc prawie 10% mieszkańców Cieszyna. Wojsko widoczne było w mieście w czasie uroczystych defilad i przemarszów, orkiestra wojskowa grała w niedzielne i świąteczne popołudnia na Rynku i w miejskich parkach. Po służbie eleganccy oficerowie, w operetkowych mundurach, przesiadywali w miejscowych lokalach. Stanowili pożądany przez damy materiał urozmaicający towarzyskie spotkania, bale i zabawy. Niejeden z nich zakładał rodzinę z jakąś piękną panną z miasta i pozostawał w Cieszynie już na stałe, wzbogacając jego wielonarodową mozaikę. Wojsko stacjonowało na stałe w Cieszynie od połowy XVII w. zajmując początkowo w mieście kwatery prywatne. W 1775 r. wystawiono przy obecnej ul. Menniczej koszary dla pięciu kompanii i sztabu oficerskiego. Przy koszarach tych działa od 1787 do 1852 r. "Wojskowy Zakład Wychowawczy" dla chłopców zlokalizowany w osobnym budynku . Na miejscu po spalonym w 1789 r. kościele parafialnym, na koszt państwa wybudowano w 1794 r. nowe koszary zwane "kasarnią" . Prócz "kasarnii" w mieście znajdował się od 1804 r. magazyn prochowy na tzw. Małym Bobrku (Klein Bobrek), szkoła kadetów przy ul. Frydeckiej oraz szpital wojskowy . Od 1808 r. zaprowadzona została obrona krajowa, czyli tzw. "Landwehra". "Kasarnię" rozebrano w 1904 r. a na jej miejscu powstał nowy teatr. Zanim to jednak nastąpiło w 1890 r. koszary wojskowe dla 100. regimentu piechoty planowano zbudować przy drodze prowadzącej do parku Grabina w Mostach koło Cieszyna. Parcelę pod budowę miała po korzystnej cenie odsprzedać Komora Cieszyńska. W 1891 r. plany skorygowano i przedstawiono trzy lokalizacje. 1. W bliskości rafinerii spirytusu . 2. Na Górnym Przedmieściu, 3. w pobliżu ul. Ostrawskiej niedaleko placu ćwiczeń . Ostatecznie w roku 1895 na stokach tzw. Griegorowitz (później nazywane Sokołowice) wystawiono potężny kompleks budynków koszar im. arcyksięcia Fryderyka. Obejmował on 22 obiekty, w których stacjonował 54. i 100. regiment piechoty, 31. pułk cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej , powiatowa komenda uzupełnień, szpital wojskowy, żandarmeria i wojskowa orkiestra. Wcześniej, bo w 1887 r. władze miasta podjęły decyzję o odkupieniu za sumę 21 tys. florenów parceli należącej do Gocha, na której później stanęły koszary Obrony Krajowej. Duże poruszenie w mieście wywoływało pojawienie się wśród korpusu oficerskiego członków domu panującego, którzy podobnie jak arcyksiążę Eugeniusz odbywali służbę wojskową na wysokich, dowódczych stanowiskach. Z reguły prowadzili w swych domach otwarte salony, w których bywanie było towarzyską nobilitacją, podobnie jak wielkim wyróżnieniem były łaskawe odwiedziny "wysoko urodzonych" u któregoś z cieszyńskich mieszczan. Wielkimi wydarzeniami były też tzw. Cesarskie manewry w 1890 i 1906 r., skupiające przy cesarzu austriacko - węgierskie dowództwo wojskowe, sztabowców licznych regimentów, zagranicznych obserwatorów i attaché wojskowych. Same manewry ludność Cieszyna i okolic mogła obserwować za zgodą cesarza z pewnej odległości. Wieczorami natomiast rozwijało się bogate życie towarzyskie począwszy od oficjalnych obiadów wydawanych przez monarchę po niezobowiązujące zabawy i pikniki w mieszczańskich salonach. Wydarzenia takie nadawały Cieszynowi polor stołecznego miasta. Cieszyńscy Habsburgowie także związani byli ściśle z armią. Książę Albert Kazimierz Sasko - Cieszyński (1738 - 1822) uczestniczył w Wojnie Siedmioletniej i już jako 23 - letni młodzieniec, za swe bohaterstwo awansował do stopnia feldmarszałka - porucznika. Uczestniczył także w wojnie o sukcesję bawarską zakończoną podpisaniem w 1779 r. Pokoju Cieszyńskiego, w rezydencjonalnym mieście księcia. Brał także udział w początkowej fazie wojen napoleońskich, by w 1795 r. Osiąść na stałe w Wiedniu. Jego następca arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg (1771- 1847) odznaczył się z kolei jako reformator armii austriackiej i doskonały jej głównodowodzący, który w 1809 r. pobił podążającego do Wiednia Napoleona w bitwie pod Aspern. Odtąd przylgnął doń przydomek "zwycięzca spod Aspern" a na Placu Bohaterów przed cesarską rezydencją w Wiedniu wystawiono mu imponujący konny pomnik. Swego konnego pomnika w Wiedniu na Placu Albertiny doczekał się także kolejny cieszyński książę Albrecht Fryderyk Habsburg (1817 - 1895) zwany z kolei "zwycięzcą spod Custozzy". Asumpt do tego dała jego wojenna batalia we Włoszech i błyskotliwe zwycięstwo w bitwie pod Custozzą w 1866 r. Zanim jednak do tego doszło jako feldmarszałek brał udział w wielu zbrojnych konfliktach z udziałem Austrii, a jako Generalny Inspektor Armii przyczynił się do jej unowocześnienia. Ostatni z Habsburgów na Cieszynie - arcyksiążę Fryderyk (1856 - 1936) był generalnym inspektorem i głównodowodzącym armii austriackiej podczas I wojny światowej. Z powodu jego osoby Cieszyn stał się w latach 1914-1916 siedzibą Głównego Sztabu Armii austro - węgierskiej (tzw. AOK Armeeoberkomando). Wielkie poruszenie wśród austriackich sztabowców wywoływał Józef Piłsudski, który jeszcze pod skrzydłami Austrii w 1914 r. organizował I Brygadę Legionów Polskich. Zatrzymywał się wtedy w hotelu "Austria" w Cieszynie i pokazywał w legionowym mundurze bez żadnych dystynkcji. Gdy w postawie na baczność salutowali przed nim oficerowie, wywoływało to wielką sensację wśród austriackich sztabowców i hotelowych gości. 21 listopada 1916 r. w Wiedniu zmarł sędziwy cesarz Franciszek Józef I. W trzy dni po jego pogrzebie, 3 grudnia 1916 r., przyjechał do Cieszyna ostatni cesarz Austrii Karol I. Po jego wizycie Główny Sztab przeniesiony został do Baden pod Wiedniem. Była to ostatnia cesarska wizyta w Cieszynie. Wraz z końcem I wojny światowej nastąpił zmierzch austriackiego panowania na Śląsku Cieszyńskim. W nocy z 31.X. na 1.XI.1918 r. oficerowie cieszyńskiego garnizonu polskiej narodowości, zaaresztowali austriackiego dowódcę garnizonu pułkownika J. Gerndta, przejęli władzę nad wojskiem oraz strategicznymi punktami w mieście. Przekazali władzę Radzie Narodowej dla Księstwa Cieszyńskiego, na czele której stało trzech, byłych już posłów do wiedeńskiego parlamentu: ks. Józef Londzin, Jan Michejda i Tadeusz Reger. W grudniu 1919 r. na posiedzeniu gminnym przewodniczący wydziału budowlanego Carl Friedrich informował o braku mieszkań dla około 600 osób. Proponowano by zwolnione koszary cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej zaadaptować na mieszkania. O te same koszary zabiegała również Polska Komisja Szkolna, która ostatecznie ulokowała w nich Wyższą Szkołę Gospodarstwa Wiejskiego.