Pierwszy kościół ewangelicki  w Nowym Porcie  został konsekrowany w 1841 r. Był to mały budynek konstrukcji szachulcowej, który z czasem  okazał się niewystarczający dla rosnącej liczby wiernych. 19 stycznia 1905 r. wyświęcono nową świątynię ewangelicką pw. Wniebowstąpienia (budowaną od 1902 do 1904 r.), która do roku 1945 była jedną z najbardziej charakterystycznych budowli Nowego Portu. Kamienno–ceglany kościół zbudowano w stylu neogotyckim, a wieżę kościelną zwieńczono dwoma spiczastymi hełmami o wysokości ponad 60 m. Działania I wojny św. oszczędziły kościół, nie licząc zdjętej blachy miedzianej z obydwu wież i straty dzwonów. Niestety podczas II wojny światowej, w czasie ofensywy w  marcu 1945 r. kościół uległ poważnym zniszczeniom, wieże, sklepienie i dach zostały zburzone, a wnętrze kościoła spłonęło. Po zakończeniu działań wojennych kościół przeszedł w ręce Franciszkańskiego Zakonu Świeckich, który przystąpił do jego odbudowy, niestety z powodu osłabionej konstrukcji nie  odbudowano hełmów wieży. W kwietniu 1949 r. świątynię ponownie poświęcono pw. Morski Kościół Misyjny Niepokalanego Serca Maryi. Przed wejściem do kościoła znajduje się figura Niepokalanego Serca Maryi , której podstawę stanowi  d. pomnik Kriegerdenkmal - poświęcony poległym mieszkańcom Nowego Portu na frontach I wojny światowej.

Kupiec Simon Anker dla ułatwienia eksportu zboża w 1909 roku wybudował w porcie elewator zbożowy. W 1938 majątek przejęły władze hitlerowskie.

Po wojnie obiekt należał do PZZ, od których, w roku 1996, został odkupiony przez f-mę Magrol.

Ostatnio przy nabrzeżu firma wybudowała nowatorski Przenośnik nabrzeżowy do przeładunków towarów zbożowych.

Westerplatte – półwysep w Gdańsku, przy ujściu Martwej Wisły. W latach 1926-39 na terenie półwyspu funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa, której obrona we wrześniu 1939 stała się jednym z najbardziej znanych symboli polskiego oporu przeciw hitlerowcom.



Historia

W maju 1734 wylądował tu 2,5 tysięczny francuski korpus interwencyjny hrabiego Ludwika de Plélo (który sam tam zginął) próbujący przełamać oblężenie Gdańska przez Rosjan w czasie wojny o sukcesję polską.



14 marca 1924 roku Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port. 31 października 1925 roku obszar na terenie Wolnego Miasta Gdańska na półwyspie Westerplatte został oficjalnie przekazany w bezterminowe i bezpłatne użytkowanie Polsce.



7 grudnia 1925 roku Liga Narodów przyznała Polsce prawo do utrzymania straży wojskowej na Westerplatte i już dnia 18 stycznia 1926 roku o godz. 14.00 przybył na trałowcu ORP Mewa pierwszy oddział i rozpoczął pełnienie służby wartowniczej. W latach 1926-39 na terenie półwyspu funkcjonowała Wojskowa Składnica Tranzytowa.



25 sierpnia 1939 roku przybył do Gdańska z rzekomo kurtuazyjną wizytą niemiecki pancernik szkoleniowy Schleswig-Holstein (w rzeczywistości dobrze uzbrojony okręt przygotowany do ataku na Westerplatte). W dniach 1-7 września 1939 miała miejsce obrona półwyspu przez Polaków pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego (od 2 do 7 września dowodził zastępca kpt. Franciszek Dąbrowski). W trakcie tych walk jedynie źródła niemieckie podają o ataku żywych torped na stanowiska ostrzeliwujące Westerplatte z Nowego Portu, garnizon walczył samotnie i w okrążeniu wobec przeważających sił wroga. Po kapitulacji już 10 października 1939 roku hitlerowcy przewieźli na Westerplatte polskich więźniów w celu uporządkowania terenu po walkach.



W marcu 1940 formalnie utworzono na Westerplatte podobóz (Abteilung Aussenstelle) obozu koncentracyjnego w Stutthofie. Jego komendantami byli: SS-Hauptsturmführer Franz Christoffel, SS-Untersturmführer Paul Ehle i SS-Untersturmführer Kurt Mathesius. W maju 1941 zakończono prace rozbiórkowe na Westerplatte (rozebranie koszar) przez ostatnią grupę więźniów i rozwiązano obóz.



Po wojnie jesienią 1946 rozpoczęto rozminowywania terenu półwyspu. W tymże roku na miejscu Wartowni nr 5 ustawiono krzyż i tablicę z nazwiskami poległych tworząc symboliczny cmentarz poległych.



2 lipca 1962 roku krzyż usunięto i postawiono na jego miejscu czołg T-34 z 1945.

W kolejnych latach poszerzano tor wodny w Kanale Portowym kosztem półwyspu. Z urobku ziemnego uformowano wysoki kopiec, na którym powstał Pomnik Obrońców Wybrzeża, odsłonięty 9 października 1966 roku. Ma on 25 metrów wysokości (nie licząc podstawy, którą jest 20-metrowy kopiec). Pomnik ten swoim kształtem przypomina wyszczerbiony bagnet wbity w ziemię.

W związku z rozbudową portu komunistyczne władze planowały wysadzenie w powietrze dawnej Wartowni nr 1, by przeprowadzić w jej miejscu tor kolejowy. Dzięki zaangażowaniu miłośników historii i zabytków, w 1967 zrealizowano operację przesunięcia ważącego ok. 500 ton zabytku o 78 m w głąb półwyspu, dzięki czemu zachował się on do dziś.



12 czerwca 1987 roku pod Pomnikiem Obrońców Wybrzeża papież Jan Paweł II spotkał się z 38 westerplatczykami i z młodzieżą.

Źródło:

Wykaz nabrzeży portu w "Atlasie zanurzeń": 

Plan portu z 2017 r.: