Zespół młyński w Stargardzie Szczecińskim zwany- Wielkim Młynem, został tak nazwany dla odróżnienia od podobnego (znacznie mniejszego) obiektu znajdującego się w innej dzielnicy miasta. Początków zespołu należy upatrywać w końcu XIX wieku. Jego właścicielem był Gustaw Karow. Potwierdzenie wymienionej własności, figurującej w księgach wieczystych pod nr 134, wynika z zachowanych wyciągów z lat: 1925, 1933, 1938, 1940 i 1941 a także uwidocznione zostało na planie miasta odzwierciedlającego stan przed pierwszą wojną światową (z początku XX wieku). Pierwotna, niemiecka nazwa kompleksu młyńskiego brzmiała: Getreidemühle mit Dampfbetrieb Gustaw Karow Stargard bei Stettin. W skład kompleksu wchodził młyn i kilkanaście obiektów jemu towarzyszących powstałych w różnych okresach czasowych. Początkowo (kon. XIX w. - 1921/22) istniał młyn wodny tak zwany Stary Młyn, którego turbiny (marki Voith z 1902 roku) przetrwały aż do 1976 roku. Na jego fundamentach w latach 1921 1922 powstał nowy budynek tak zwany Wielki Młyn, który początkowo prawdopodobnie miał napęd parowy zastąpiony później (lata 30-te ?) elektrycznym. Młyn do 1945 roku miał zdolność przemiału zboża około 110 ton na dobę, z tego 50 ton w dziale pszennym i 60 ton w żytnim. Do najstarszych obiektów zespołu należy zaliczyć elewator (6) wzniesiony w 1907 roku. Prawdopodobnie z początku XX wieku pochodzą także dwa spichlerze (8 i 9). W 1934 roku dobudowano do Wielkiego Młyna silos zbożowy (4) o pojemności 7000 ton. Ten ostatni powstał na fundamentach starszego. W wyniku modernizacji budynki zachowały ściany zewnętrzne, ale wnętrza ich uległy całkowitej przebudowie w efekcie dostosowania do współczesnych wymogów. W wyniku wymienionych działań kasacji uległo prawie całe wyposażenie obiektów, w tym wszystkie urządzenia młyna. Zachowane księgi środków trwałych i obrotowych PZZ w Stargardzie przed rozbudową tej firmy w 1976 roku zawierają wykazy przedwojennych urządzeń: 3 turbiny marki Voith z 1902 r. o mocy 106 KM, 79 KM i 48 KM, motor elektryczny firmy S&Suchuckart, pompę odśrodkową G&Sprinkler, stoły walcowe firm- Miag, Seck i G.Grosse, łuszczarki (Miag, Seck), aparat do ulepszania mąki (Agone Mehlveredelungs AG), maszyny do workowania (Seck, Greifwerke), generator (Loyd), lokomobilę (Wolff), wagę automatyczną (Chronos), tokarnie (Norbert, Krauze), kompresor z 1936 r. (Kleinsch), rozpulchniacze (Krupp), maszynę do układania worków (Ebert, Miag), mlewniki (Weck).

Według zapisów w księgach wieczystych ogólna powierzchnia zespołu wynosiła 65986 m2. Wiosną 1945 roku młyn zajęły wojska radzieckie, które przy pomocy polskich specjalistów ponownie go uruchomiły. 3 października 1945 roku młyn wraz z towarzyszącymi mu obiektami przejęły władze PRL, nosił on nazwę Państwowy Młyn Wielki Nr 3 w Stargardzie i podlegał Państwowemu Zjednoczeniu Przemysłu Młynarsko-Piekarniczego na Rejon Pomorze Zachodnie. W 1947 roku obiekt przejęło Przedsiębiorstwo Państwowo-Spółdzielcze,,SPOŁEM" w Stargardzie Sczecińskim. W 1951 roku właścicielem są z kolei Polskie Zakłady Zbożowe Przedsiębiorstwo Państwowe Zespół Młynów w Stargardzie Szczecińskim. Po reorganizacji w 1952 roku zakład podlegał bezpośrednio Szczecińskiemu Okręgowemu Zakładowi Młynarskiemu. W 1961 roku cały majątek przejęła Miejska Rada w Stargardzie Szczecińskim. Od 1970 do 1990 roku przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Państwowe Zakłady Zbożowe Zespół Spichrzy i Młynów w Stargardzie Szczecińskim. W okresie 1990-1995 używało nazwy Przedsiębiorstwo Przemysłu Zbożowo-Młynarskiego w Stargardzie Szczecińskim. Willa właściciela młyna (1)- Gustawa Karowa wraz z jej otoczeniem (parkiem i ogrodem) po II wojnie światowej została przejęta przez władze miasta. Budynek zamieniono na Młodzieżowy Dom Kultury; ogród kwiatowy zlikwidowano tworząc trawnik; park uległ zniszczeniu a teren po nim poszerzył obszar terenów rekreacyjnych wokół pobliskiego amfiteatru (Park Chrobrego).

Układ przestrzenny założenia został ostatecznie ukształtowany prawdopodobnie na początku XX wieku. Mapa archiwalna przedstawiająca plan miasta tuż przed I wojną światową pokazuje nam w pełni ukształtowane części zespołu. Na mapie widać, rozlokowane dwie jego części: rezydencjonalną z willą właściciela (1) w otoczeniu ogrodu kwiatowego i parku na południu zespołu oraz gospodarczą wraz z budynkiem mieszkalno-biurowym i obiektami gospodarczymi na północy. Rezydencja wzniesiona prawdopodobnie na początku XX wieku w stylu eklektycznych willi podmiejskich z początku obecnego wieku, wielokrotnie przebudowywana po 1945 roku. Zachowane budynki gospodarcze: młyn (3), elewator (ob.elewator-czyszczarnia - 6) i spichlerz zbożowy (ob. kaszarnia- 8) uległy od wewnątrz całkowitej przebudowie. Obiekty te wzniesiono z cegły, zdobione są elementami ceglanymi takimi jak: gzymsy, pilastry, lizeny. Budynek biurowo-mieszkalny wzniesiony prawdopodobnie na pocz. XX wieku. Od tego czasu uległy licznym przebudowom, głównie wnętrz.

Do 1976 roku większość obiektów zespołu młyńskiego zachowała się bez większych zmian. W trakcie działań wojennych w 1945 roku uległ zniszczeniu dom mieszkalny dla pracowników młyna, o nie ustalonej do dziś lokalizacji. W 1977 roku nastąpiła generalna rozbudowa PZZ w Stargardzie Szczecińskim, co spowodowało między innymi budowę nowych obiektów w miejsce rozebranych przedwojennych (silos zbożowy- 4, budynek gospodarczy- 5, magazyn wyrobów gotowych- 7, spichlerz zbożowy- 9, warsztaty- 10, 11) i modernizację kilku innych

Na terenie zespołu nie prowadzono w większości udokumentowanych prac budowlanych i konserwatorskich. Udokumentowane prace budowlane dotyczą rozbudowy zespołu w latach 1976-77.

Lata 50-te adaptacja willi właściciela młyna (1) na Młodzieżowy Dom Kultury.

Lata 60-te adaptacja spichlerza zbożowego (9) na magazyn mebli. Kon. lat 60-tych/pocz. 70-tych - przebudowa spichlerza zbożowego (8) na kaszarnię.

1976 r. rozbiórka warsztatów (10), (11), budynku gospodarczego (5), magazynów wyrobów gotowych (7) i silosu (4).

1977 r. przebudowa połączona z modernizacją (likwidacja

wyposażenia i starych urządzeń) młyna (3).

1977 r. przebudowa elewatora na obiekt spełniający dwie funkcje elewatora i czyszczarni.

Kon. lat 70-tych - rozbiórka spichlerza zbożowego (9).

W październiku 1995 roku zakład sprywatyzowano- przeszedł on na własność spółki akcyjnej „ELSTAR".

(Wojtek W.S za Ośrodek Dokumentacji Zabytków)

W 2003r. Dwaj członkowie zarządu stargardzkiej spółki Elstar zostali zatrzymani przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod zarzutem przywłaszczenia 20 tys. ton pszenicy będącej własnością BRE Banku SA.  2006 r. Spółka zbożowo - młynarska "Elstar" w Stargardzie Szczecińskim została sprzedana. Majątek "Elstaru" zlicytował komornik sądowy, którego wyznaczono dla firmy w stanie likwidacji.Młyn przy ulicy Okrzei przejęła firma z kapitałem niemieckim. Kolejny elewator przejęła spółka, AL Samer.

(W.S żródło własne)

Carlstrasse (ul. Stefana Okrzei)
Nazwa ulicy obowiązywała od 3 czerwca 1857 r. Nadano ją na cześć księcia Karola, trzeciego syna Fryderyka Wilhelma III, i królowej Luizy. W latach 1872–1893 ulica liczyła zaledwie 4 numery, w 1911 r. zaś 12. Znajdowały się tutaj dwa ważne obiekty: młyn Gustawa Karowa i gazownia. Właścicielami domów byli m.in. piekarze Walter Hensel i L. Block oraz właściciel gospody Carl Neumann.(MAH Stargard)
W.S

(...)W kilku słowach można opowiedzieć o wspomnianej wcześniej Klappholzgasse. Skład drewna znajdował się niegdyś przy Klappholzgasse nad rzeką Iną poniżej młyna. Stąd spławiano drewno pochodzące z okolicznych lasów w dół rzeki. Nazwą klappholz określano specjalny rodzaj desek dębowych o mniejszej długości. Drewno takie było używane głównie do produkcji klepek do beczek. Skład drewna miał nazwę wziętą od nazwy tego drewna, po pierwsze ze względu na jego znaczenie jako towaru handlowego i eksportowego, a po drugie dlatego, że od rana do późnego wieczora słychać było tam monotonny stukot przerzucanych klepek. Takich składów drewna było wiele, na przykład w Szczecinie i Świnoujściu. Nazwa Klappholsgasse miała zostać zniesiona, ponieważ mieszkańcy nie uznawali już określenia Gasse za odpowiednie dla tej ulicy; padały propozycje Boulevard lub Avenue, które nie uzyskały zgody odpowiednich władz.

Auf die zuvor erwähnte Klappholzgaffe mag noch mit einigen Worten eingegangen werden. In der Klapp- holzgasse an der Ihna unterhalb der Mühle lag früher der Holzhof. Von hier aus wurde das Holz aus den umliegenden Forsten strom abwärts verflößt. Inter Klappholz verstand man eine besondere Art Eichenplanten von ge- ringerer Länge. Dice Holz wurde hauptsäch lich zu Faßdauben verarbeitet. Der Holzhof hat nach diesem Klappholz seinen Namen er halten, einmal wohl wegen der Bedeutung als Handels- und Ausfuhrartikel, sodann auch, weil vom Morgen bis späten Abend von diesen Höfen das eintönige Klappen der Stäbe beim Auf- und Umjehen erscholl. Derartige Klapp- holzhöfe hatte man vielfach, 3. B. auch in Stettin und Swinemünde.

,De leiwen Pommern"
von Lieselotte Clemens Gudrun Massaeus
Ueber Stargarder
Straßen- und Flurnamen.
Von Dr. Martin Hasenjaeger.

(W.S)