Koloruj
 | Polska › woj. małopolskie › Kraków › Dzielnica I Stare Miasto › Rynek Główny › Wieża Ratuszowa |
1880 , Rynek Główny, widoczna m.in. Wieża Ratuszowa, odwach, Pałac pod Baranami i fragment Sukiennic.
Fotografia służyła przez następne lata jako matryca do pocztówek.
|
Na stronie od 2019 luty
7 lat 2 miesiące 13 dni |
 |
ratusze
|
Wieża ratuszowa – gotycka wieża z XIV w. znajdująca się na Rynku Głównym w Krakowie, o wysokości 70 m. Ocalała ze zburzonego w 1820 r. ratusza – wówczas głównego gmachu administracyjnego Krakowa.
Wśród budynków na Rynku, Ratusz wyróżniał się swoją sylwetką: wysoka wieża, zwieńczona kiedyś gotyckim hełmem ze wspaniałym zegarem, z przylegającym korpusem zamkniętym trójkątnym szczytem i spichlerz. Dawniej znajdowały się w nim Izba Pańska, Izba Ławnicza i w podziemiach więzienie z izbą tortur.
Zdobiący wieżę gotycki hełm spłonął w 1680 r. w czasie pożaru wywołanego piorunem. Odbudowę wieży w latach 1683-1686 prowadził królewski architekt Piotr Beber. Zaprojektował on nowy, imponujący hełm o charakterze barokowym, ale już bez zegara. Barokowe zwieńczenie wieży przetrwało tylko do 1783 r. Wówczas rozebrano walący się już hełm i zastąpiono go, ufundowanym przez biskupa Kajetana Sołtyka, skromniejszym zwieńczeniem.
Obecnie wejście do wieży strzeże para lwów, które powstały na początku XIX w. U wejścia zachował się gotycki portal z herbem Krakowa i godłem Polski. Na parterze znajduje się niespotykany zestaw gmerków z 1444 roku, jedyny tego typu w Polsce, jest również europejskim unikatem. W wieży, będącej filią Muzeum Historycznego miasta Krakowa, eksponowane są pamiątki dotyczące historii miasta. W podziemiach znajduje się natomiast "Scena pod Ratuszem" krakowskiego Teatru Ludowego.
Podczas ostatniej renowacji wieży w latach 1961-1965 przeprowadzonej przez Wiktora Zina i Władysława Grabskiego, błędnie zrekonstruowano wykusze na wysokości pierwszego piętra. Umieszczono wtedy także przed schodami parę kamiennych lwów, pochodzących z klasycystycznego pałacu Morstinów w Pławowicach.
Źródło:
Ta parterowa garnizonowa wartownia została wzniesiona w 1782 w stylu klasycystycznym. Był to odwach dla polskiego garnizonu. Posiadał niewielkie podwórko z arkadowymi wnękami na fasady. Odwach zlokalizowano po stronie południowej wieży ratuszowej, czyli od strony ul. Wiślnej oraz ul. Brackiej. Po wyburzeniu zabudowań ratuszowych oraz spichlerza w latach 1817-1820, wartownia pozostała razem z wieżą ratuszową. Przy wartowni znajdował się areszt. Odwach został rozbudowany początkowo w 1829, kiedy to pełnił już cywilne funkcje.
Za czasów austriackich, w 1846 roku wojsko ponownie powróciło do odwachu, który następnie wyburzono w 1879. W latach 1881-1882 wzniesiono nowy neogotycki odwach według projektu Macieja Moraczewskiego. Nowy budynek był rozleglejszy od poprzedniego. Posiadał piętrową wieżę z arkadowymi podcieniami. Mieściła się nie tylko wartownia, ale także komendantura miasta i garnizonu oraz areszt. W 1888 dobudowano taras od północnej strony wieży.
Odwach z rąk austriackich został odbity przez krakowską ludność w dniu 31 października 1918 roku, kiedy Kraków stał się pierwszym wyzwolonym polskim miastem. Od tego czasu aż do dnia 22 października 1934 co dzień w południe odbywała się bardziej lub mniej uroczysta zmiana warty wojskowej, która przyciągała tłumy oglądających, będąc lokalną atrakcją.
Podczas II wojny światowej ratuszowy odwach był niemiecką wartownią.
Odwach ostatecznie zburzono w 1946 ze względu na pejoratywne skojarzenia krakowskiej społeczności z panowaniem austriackim oraz okupacją niemiecką w Krakowie.