 | Polska › woj. wielkopolskie › Poznań › Stare Miasto › ul. Fredry Aleksandra › Teatr Wielki |
styczeń 2013 , Ul.Fredry
|
Na stronie od 2022 czerwiec
3 lata 10 miesięcy 16 dni |
 |
teatry
|
Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu przy ul. Fredry 9, zwany też Operą Poznańską. Powstał według projektu Maxa Littmanna z monachijskiej pracowni "Heilmann und Littman" w przeciągu 18 miesięcy jako nowa siedziba Teatru Miejskiego, który mieścił się dotychczas w przestarzałym budynku Arkadii. Pierwsze przedstawienie – "Czarodziejski flet" W. A. Mozarta – odbyło się w 1910. W 1919 przeszedł w ręce polskie. W okresie międzywojennym miały tu miejsce światowa prapremiera "Legendy Bałtyku" Feliksa Nowowiejskiego, "Margiera" Konstantego Gorskiego i polska premiera "Harnasi" – baletu Karola Szymanowskiego. Podczas walk w 1945 budynek uniknął większych zniszczeń, pomimo że stanowił niemiecki punkt oporu. W 1949 patronem poznańskiej opery został Stanisław Moniuszko.
Fasadę budynku stanowi w rzeczywistości olbrzymi portyk wzniesiony zgodnie z regułami architektury klasycznej starożytnego Rzymu. Kilkadziesiąt monumentalnych stopni ograniczają po bokach rzeźby: po lewej kobiety na lwie, a po prawej mężczyzny z idącą przy nim panterą (w planach miała to być samica, lecz źle opłacony rzeźbiarz dorobił jej genitalia). Na ich szczycie stoi sześć olbrzymich jońskich kolumn, dźwigających trójkątny tympanon zwieńczony symbolem budynku – pegazem. Od wschodu znajduje się pawilon dawnej restauracji, a od zachodu osobne wejście dla cesarza. Wewnątrz wspaniale dekorowane halle, foyer i inne pomieszczenia. Na widowni mieszczącej około 1000 osób uwagę zwraca kryształowy żyrandol i bogate dekoracje ścian.
Po wybuchu powstania wielkopolskiego przeniosła tu swoją siedzibę Naczelna Rada Ludowa, a później Urząd Osadniczy likwidujący kolonie utworzone przez Komisję Kolonizacyjną. Następnie budynek jako Collegium Medicum przejął Uniwersytet Poznański. W okresie okupacji hitlerowskiej w budynku mieściło się prezydium policji. Podczas wyzwalania miasta Poznania w styczniu i lutym 1945 o sam obiekt oraz w jego pobliżu toczyły się dość intensywne walki - ślady od odłamów do dziś widoczne są wewnątrz budynku.
Po reformie z 1950, która utworzyła akademie medyczne, większość budynku zajmuje Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (w tym jego władze). Korzysta z niego również Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 2008 roku tutaj mieści się Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Z tyłu budynku budowana jest właśnie nowoczesna biblioteka dla studentów filologii klasycznej i polskiej, czyli jedyna część wydziału, która nadal pozostaje w Collegium Novum. Planowo ma zostać otwarta na jesieni roku 2009.
Na osi głównej znajduje się półokrągły ryzalit przykryty kopułą, która obecnie nieznacznie różni się od swojego stanu pierwotnego m.in jest niższa, bardziej przysadzista i posiada inne otwory okienne. Niegdyś elewację zdobiło 6 rzeźb ulokowanych na tamburze (miedzianej wówczas) kopuły: cystersa, Krzyżaka, mieszczańskiego Salzburczyka i Holendra oraz chłopów z Westfalii i Szwabii - "apostołów niosących niemiecką cywilizację na wschód" (usunięte dopiero w 1945). Godny uwagi jest hall główny o przeszklonym dachu, wyłożony różnobarwnym marmurem z obiegającą go wokół galerią. Wewnątrz hallu popiersie Karola Marcinkowskiego.
Na fasadzie znajduje się tablica upamiętniająca brawurową akcję poznańskich harcerzy, którzy w 1940 r. na kopule będącego wówczas siedzibą policji budynku wywiesili polską flagę.
Kościół Najświętszego Zbawiciela – zabytkowa świątynia przy ul. Fredry 11 w Dzielnicy Cesarskiej w Poznaniu, wzniesiona w latach 1866–1869 w stylu neogotyckim według projektu Augusta Stülera i wykonującego plany szczegółowe Juliusza Hochbergera dla parafii ewangelicko-augsburskiej. Fundatorem był Fryderyk Wilhelm IV, który na ten cel przeznaczył sumę ponad 56 tysięcy talarów. Początkowo kościół nosił wezwanie św. Pawła, jednak po zajęciu go w 1945 przez katolików zmieniono wezwanie na obecne (św. Paweł był już patronem bazyliki archikatedralnej). W 1950 abp Walenty Dymek erygował tu nową parafię. Renowacja po zniszczeniach wojennych zakończyła się dopiero w 1964 roku.
Z zewnątrz najbardziej charakterystycznym elementem jest wznosząca się na 70 m wieża (krzyż na jej szczycie ma 2,6 m wysokości). W neogotyckim portalu tondo przedstawiające głowę Chrystusa, powyżej rozeta. Wnętrze trójnawowe, przykryte sklepieniem gwiaździstym w nawie głównej, a sklepieniem krzyżowym w nawach bocznych. Z pierwotnego wystroju pozostały jedynie skrócone empory, chrzcielnica wykonana pomiędzy 1867 a 1869 oraz prospekt organowy z 1912 roku. Witraże w prezbiterium pochodzą z 1959 roku, a ich autorem jest Józef Oźmin. Te znajdujące się w prezbiterium przedstawiają Adorację Dzieciątka Jezus, Zdjęcie z krzyża i Wniebowstąpienie. W prezbiterium rzeźba przedstawiająca Pasję dłuta Lecha Czuba. W lewym ołtarzu bocznym przedstawienie Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny, zaś po prawej Miłosierdzia Bożego. Po bokach od ołtarzy obrazy Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Tadeusza Judy
Przy kościele znajduje się Głaz Piotra Majchrzaka z inskrypcją: Jeśli ludzie zamilkną, kamienie wołać będą, poświęcony Piotrowi Majchrzakowi, który 11 marca 1982, w wieku 19 lat, został pobity przez ZOMO. Zmarł 18 marca. Przy kościele przed dawną pastorówką (dziś domem parafialnym), zbudowaną w latach 1886–1887, znajduje się odsłonięty w 2000 roku pomnik Jezusa Chrystusa autorstwa Eugeniusza Olechowskiego upamiętniający dwa tysiące lat chrześcijaństwa i 50-lecie parafii.
Obecnie wielu uważa kościół za jedno z najważniejszych dzieł XIX-wiecznego neogotyku w Polsce.
wikipedia (fantom)
Pierwszy tramwaj konny w Poznaniu wyjechał na trasę w 1880 r. r., natomiast pierwszą linię elektryczną uruchomiono w 1898 r.
Nazwa do roku 1918 Paulkirchstrasse
Nazwa do roku 1939 Pawła
Nazwa do roku 1945 An den Pauli Kirche