Fort IX ("Czerniaków", "Dąbrowskiego", "Sadyba") - jeden z fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Warszawa, zlokalizowany jest na Sadybie, w warszawskiej dzielnicy Mokotów.

Fort został wzniesiony około 1883 roku na planie zbliżonym do pięciokąta, z ceglanymi schronami koszarowymi i bojowymi oraz mokrą, ze względu na położenie na terenie podmokłym fosą. W ramach decyzji likwidacji twierdzy z 1909 roku w 1913 wysadzono większość obiektów bojowych, pozostawiając koszary o charakterystycznym, łamanym narysie i układ ziemny. Od 1924 trwała budowa osiedli oficerów Wojska Polskiego na terenach wokół fortu, co zapoczątkowało istnienie osiedla Sadyba, jednak do 1947 stanęło zaledwie kilkadziesiąt willi.

W 1939 roku w czasie obrony Warszawy fort był miejscem bohaterskiej obrony polskich żołnierzy z kompanii ochotniczych i części kompanii 2 batalionu 360 pułku piechoty. 26 września fort zajęty został przez Niemców, w gruzach zginęło 20 obrońców. W walkach brał tu także olimpijczyk Janusz Kusociński, tutaj został ranny, co upamiętnia obelisk odsłonięty w 1989 roku. Historię walk o fort w 1939 roku opisał Maciej Piekarski w książce Samotna placówka. Pewną rolę odegrał też fort w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku. Na terenie fortu zginął Czesław Szczubełek, dowódca Baonu "Oaza" – 5. Rejonu V Obwodu – Mokotów.

Po wojnie przez wschodnią część umocnienia przebito ulicę Powsińską i we wschodniej części fortu utworzono park, natomiast zachodnia do 1990 była zajęta przez wojsko. Od początku lat 90. istniał tu niedostępny magazyn sprzętu gromadzonego przez Muzeum Wojska Polskiego i pod koniec lat 90-tych otwarto tu dwa oddziały muzeum: Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej oraz Muzeum Katyńskie. W związku z planowaną przeprowadzką Muzeum Wojska Polskiego na teren Cytadeli, losy fortu w przyszłości nie są znane.


Źródło: Wikipedia

Jest częścią Wisłostrady i główną ulicą Sadyby. Od północy jest przedłużeniem ul. Czerniakowskiej w kierunku Wilanowa, po czym przechodzi w ul. Wiertniczą. Ulica jest dwujezdniowa i dysponuje 3 pasami ruchu w każdym kierunku.
W XIX wieku prowadziła tędy polna droga w kierunku Wilanowa, choć wybudowany przez Rosjan po powstaniu styczniowym Fort IX Twierdzy Warszawa, znajdujący się prawie na osi dzisiejszej ul. Powsińskiej, kazał omijać te okolice.
W 1891 r. Henryk Huss, inżynier i Wiktor Magnus, specjalista od parcelacji, założyli spółkę w celu budowy kolejki do Wilanowa. Wilanowska Kolej Wąskotorowa została uruchomiona w roku 1892, jej tory biegły Wzdłuż Kanału Bernardyńskiego (tam, gdzie dziś biegnie ulica Przy Bernardyńskiej Wodzie) do ul. Powsińskiej. Wilanów na przełomie wieków był celem niedzielnych wycieczek Warszawiaków. Od 1894 r. wygodna kolejka wąskotorowa woziła wycieczkowiczów z placu Unii Lubelskiej ul. Powsińską przez Wilanów i Konstancin do Piaseczna.
Południowe dzielnice Warszawy, w tym Czerniaków i Siekierki zostały przyłączone do Warszawy w 1916 r. Ulica Powsińska na odcinku na południe od ulicy św. Bonifacego została przebita po II wojnie światowej. W północnej części jeszcze we wczesnych latach 70. XX wieku była wybrukowana kocimi łbami. 11 listopada 1973 r. w ramach budowy drugiej jezdni Wisłostrady zlikwidowano linię tramwajową biegnącą ulicami Goworka, Spacerową, Gagarina, Czerniakowską i Powsińską. Trasą tą przed 1973 r. jeździły trolejbusy (m.in. linii 52) oraz tramwaje nr 2, 14 i 36.
Ulica dwukrotnie przecina fosę Fortu Czerniaków.