Osiedle w południowej części Wrocławia, w dzielnicy Fabryczna. W granicach miasta od 1868. Graniczy z Grabiszynem/Grabiszynkiem, Dworkiem i osiedlem Południe.

Wieś, wzmiankowana jako własność klasztoru NMP na Piasku już w 1193 pod nazwą Gaj (Gay) i w 1204 jako Gajowice (Gayouice) - ciągnęła się wzdłuż obecnych ulic Wincentego Stysia i Gajowickiej od torów kolejowych do cmentarza przy obecnych ulicach Wróblej i B. Pretficza.

Jeszcze w średniowieczu z Gajowic wydzieliły się Nowa Wieś (przy ulicy Komandorskiej) i Dworek (przy ulicy Oficerskiej). W 1795 miała 715 mieszkańców, szkołę, karczmę i kuźnię. W 1810 w wyniku sekularyzacji przeszła na własność państwa. W 1868 włączona do miasta, liczyła wtedy ponad 2 tysiące mieszkańców.

Wg mapy M. Grügera z 1911 roku przed włączeniem do miasta w roku 1868 północno-wschodnia granica wsi sięgała dzisiejszej ulicy Kolejowej, potem biegła wzdłuż Grabiszyńskiej aż do Oporowskiej, w okolicach dzisiejszego stadionu skręcała na południe aż do wiaduktu kolejowej obwodnicy nad al. Hallera. Następnie wzdłuż Hallera i Wiśniowej aż do Ślężnej, gdzie stykała się z Lehmgruben (Glinianki). Ulicą Kamienną granica osiągała Höfchen (Dworek), przez Pretficza, Gajowicką i Kruczą osiągając ul. Zielińskiego, która domykała osiedle od wschodu.

Współczesne granice osiedla przebiegają ulicami Zaporoską, Gajowicką, al. Hallera i z trzech stron torami kolejowymi, tym samym bardzo różnią się od historycznego obrębu wsi. Obejmują jedynie tereny położone na zachód od ul. Gajowickiej, dawniej głównej ulicy miejscowości, ponadto cała północna część Gajowickiej, od początku lat 80. nazwana imieniem Wincentego Stysia, nie należy dziś do Gajowic.

Gajowic nie należy mylić z osiedlami Gaj (do 1945 Herdain) ani Tarnogaj (do 1945 Dürrgoy), leżących w obrębie dzielnicy Krzyki, nieco dalej na wschód, ani z osiedlem Gajowa w północno-wschodniej okolicy miasta.



Źródło: Autorzy: Licencja: [ CC-BY-SA 3.0]

Plac powstał na przełomie XIX i XX wieku w trakcie rozbudowy Przedmieścia Południowego. Ograniczony był czterema ulicami: Zaporoską, Lwowska, Lubuską i Skwierzyńską. Środek placu pozostał niezabudowany tworząc skwer otoczony wysokimi kamienicami. Swą przedwojenną nazwę zawdzięcza (podobnie jak przylegająca ul. Zaporoska) dynastii Hohenzollernów, z której pochodzili niemieccy władcy.

W czasie działań wojennych cała zabudowa otaczająca plac została zrównana z ziemią. Wtedy też patronem placu został Jakub Szela (1787-1866), gospodarz we wsi Smarżowa, przywódca powstania chłopskiego (tzw. rabacji) w 1846 roku w Galicji. Podczas odbudowy tego rejonu zadecydowano o wzniesieniu bloku mieszkalnego (przypisując mu adres ul. Skwierzyńska nr 17 i 19) pośrodku dawnego placu. Resztę placu zajmuje dziś parking dla mieszkańców, ławki oraz spore już dziś drzewa, zaś sama nazwa placu pozostaje praktycznie martwa.

20 marca 2014r. decyzją Rady Miejskiej nazwa plac Jakuba Szeli została skreślona z rejestru ulic i placów.