Polskie drogi – polski serial telewizyjny z 1976 i 1977, epicka opowieść o losach Polaków w czasie II wojny światowej. Scenariusz filmu napisał Jerzy Janicki (z wyjątkiem pierwszego odcinka, którego autorem był Bohdan Czeszko), a wyreżyserował Janusz Morgenstern.

Produkcja

Realizacja serialu Polskie drogi trwała ponad trzy lata. Zdjęcia do ostatniego odcinka serialu finalizowano w sierpniu 1977. Do produkcji zaangażowano – według różnych źródeł ok. 500-600 aktorów. U kresu prac realizacyjnych serialu kierownik produkcji Jerzy Buchwald przyznał, że tworzenie serialu przysparzało wielu trudności zarówno pod względem deficytu odpowiednich czasom wojny plenerów, jak i kostiumów. W rezultacie prac powstało 11 odcinków o czasie 16,5 godziny.

Odcinek pierwszy serialu został wyemitowany jako pilotowy we wrześniu 1976. Początek emisji całego serialu został zaplanowany na 12 października 1977. Ostatecznie pierwszy odcinek serialu wyemitowano premierowo 16 października 1977 na antenie TVP1 o godz. 20:30. Do listopada 1977 autor scenariusza Jerzy Janicki udzielił kilkunastu wywiadów na temat serialu.

Serial od początku zyskał pozytywne opinie publiczności i cieszył się dużą popularnością. Był wielokrotnie wznawiany przez TVP. Twórcy serialu otrzymali wiele nagród, między innymi za reżyserię, scenariusz, muzykę, a także za kreacje aktorskie.

W plebiscycie tygodnika „Antena” ogłoszonym w połowie 1984 z okazji 20-lecia polskiego filmu telewizyjnego serial został wybrany najpopularniejszym filmem telewizyjnym.

Plenery

Zdjęcia do serialu powstawały m.in.: w budynku dworskim we wsi Lipków (sceny w dworku w odc. 1 oraz plenery w późniejszym odcinku serialu), w Fotoplastikonie Warszawskim (odc. 11), Tczewie, na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (w odc. 9 scena pogrzebu Leopolda Niwińskiego, gdy imitację jego grobu przedstawiono tuż za grobowcem rodziny Rosińskich; końcowe sceny serialu w odc. 11), Krakowie, w kościele św. Marcina w Czarnym Potoku (serialowa wieś Owczary – odc. 2, 5 i 7).

Fabuła

Akcja serialu rozgrywa się podczas II wojny światowej w latach 1939–1943 – rozpoczyna się od kampanii wrześniowej (14. dzień walk), następnie przedstawia codzienność okupacji niemieckiej na ziemiach polskich. Akcja serialu toczy się głównie w okupowanej Warszawie, jednak niektóre wątki ukazują inne miejsca. Fabuła serialu ukazuje wszystkie warstwy społeczne ludności polskiej. Według wypowiedzi reżysera serialu, Janusza Morgensterna, fabuła w dużym stopniu uwzględniła problematykę lewicy społecznej.

Fabuła serialu jest skupiona wokół dwóch ról głównych: plutonowego podchorążego (w odc. 11 porucznika) Władysława Niwińskiego (kreacja Karola Strasburgera) i jego podkomendnego – kaprala, a następnie pracodawcy i przyjaciela – Leona Kurasia (odgrywanego przez Kazimierza Kaczora). W tych dwóch postaciach zawarto losy polskich obywateli w czasie wojny. Równolegle przedstawiono przekrój społeczny, postawy Polaków w czasie okupacji, a także poglądy na postępowanie w czasie wojny. Osią rozwojową fabuły są nawiązania do osoby kapitana Tadeusza Miszczyka (ur. 1908), który ginie podczas kampanii wrześniowej 1939, a jego tożsamość przyjmuje Niwiński, co tworzy komplikacje w powiązaniu z faktem, że Niemcy poszukują ładunku przewożonego przez kapitana na początku wojny.

Lista odcinków

1. Misja specjalna

2. Obywatele GG

3. Najspokojniejsze miejsce na świecie

4. Na tropie

5. Lekcja geografii

6. Rocznica

7. Lekcja poloneza

8. Bez przydziału

9. Do broni

10. Himmlerland

11. W obronie własnej