Kuchnie Królewskie – zespół budynków na wzgórzu wawelskim w Krakowie, połączonych ze sobą i z budynkami obok. Znajdowały się w zachodniej części Zamku Królewskiego, na południe od zachodniego skrzydła zamku.

Składające się pierwotnie z trzech budynków kuchnie królewskie wzniesiono w latach 1516 – 1517, przygotowując wesele Zygmunta I Starego z Boną Sforza. Znajdowały się tam m.in. mieszkanie podrzęczego wielkorządcy krakowskiego, mieszkanie klucznika (przy bramie wjazdowej). W 1806 r. budynki scalono (także wozownie królewską i Rotundę Najświętszej Marii Panny), przeznaczając je na lazaret wojskowy. Na biura generalnego gubernatora Hansa Franka przebudowano obiekt w 1940 r. Obecnie mieści się tu wystawa Wawel Zaginiony oraz biura dyrekcji muzeum i pracownie naukowo-konserwacyjne.

Budynek ma 4 kondygnacje. Składa się z trzech skrzydeł z dziedzińczykiem. W zachodniej elewacji skrzydła północnego znajduje się balkon na wysokości 2. piętra. W tej elewacji wyższe kondygnacje podparte są kolumnami na wysokości parteru.

Link:

Zamek Królewski na Wawelu – rezydencja królewska mieszcząca się na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie. Zamek był na przestrzeni wieków wielokrotnie rozbudowywany i odnawiany. Liczne pożary, grabieże i przemarsze obcych wojsk, połączone z niszczeniem rezydencji, powodowały, iż obiekt wielokrotnie odbudowywano w nowych stylach architektonicznych, oraz remontowano jego szatę zewnętrzną, a także przekształcano i zmieniano wygląd oraz wyposażenie wnętrz. Zamek jest dwupiętrową budowlą z trzema skrzydłami (z pomieszczeniami) oraz jednym parawanowym (od południa). Jego szata zewnętrzna jak i wnętrza mają charakter renesansowy, barokowy, a także częściowo klasycystyczny. Posiada dziedziniec z krużgankami arkadowymi, bramę wjazdową i pięć wież mieszkalnych.

Od skrzydła zachodniego odchodzi dwupiętrowa brama Berrecciego. Prowadzi ona na dziedziniec wewnętrzny, zamknięty od czterech stron skrzydłami zamku i od piątej budynkiem, powstałym z połączenia dawnych kuchni królewskich oraz wozowni. Krużganki okrążające dziedziniec od strony skrzydeł zamkowych podtrzymywane są na kolumnach, zamkniętymi arkadami, z wyjątkiem II piętra, gdzie kolumny są dwa razy większe, zakończone dzbankami, podtrzymującymi więźbę dachu, a w połowie przewiązane podwiązką. Okna i drzwi są ujęte kamiennymi zdobieniami. Przy północnej części skrzydła wschodniego wznosi się wieża Duńska, będąca gotycką pozostałością zamku. Gotyckimi elementami rezydencji są również Kurza Stopka, znajdująca się pomiędzy wieżą duńską i Zygmunta III i będącą podporą dla wschodniego skrzydła, a także wieża Jordanka, która wtapia się ukośnie we wschodnią część budynku. Do obiektu przylegają również ogrody królewskie od strony południowej (od której znajduje się główne wejście do nich), północnej i wschodniej. Dzieli się na ogród królowej i ogród króla. Obecnie odtwarzany, znajdowało się w nim wiele pawilonów oraz droga do łaźni króla, która wznosiła się poza murami wzgórza. Zamek łączy się z katedrą wawelską dziedzińcem zw. Batorego oraz przejściem, wybudowanym w obrębie dziedzińca. Dawniej znajdowała się tu także łaźnia królowej (po której pozostała wanna), kaplica św. Marii Egipcjanki. W podziemiu są relikty kościoła św. Gereona.

W rezydencji znajduje się kilkadziesiąt sal wystawowych, zgrupowanych w pięciu ekspozycjach stałych oraz dwie reprezentacyjne klatki schodowe: Senatorska i Poselska. Większość sal urządzona jest głównie w stylu renesansowym oraz barokowym, są jednak sale przebudowane w stylu klasycystycznym (np. Sala Kolumnowa) i z okresu dwudziestolecia międzywojennego (apartament Mościckiego). Prócz tego kilka gotyckich sal – przyziemie dawnej wieży Łokietkowej, obecnie Skarbiec Koronny. Przy urządzaniu wnętrz nie opierano się na ich historycznym wyglądzie z powodu braku dostatecznych materiałów. Drzwi pochodzą z okresu międzywojennego, jak i większość posadzek oraz żyrandoli, a część portali, stropów oraz fryzów jest rekonstrukcją.

Źródło i więcej informacji: wikipedia (