Dolina Szwajcarska - warszawski ogród wypoczynkowo-rozrywkowy powstały w 1786 r., istniejący do powstania warszawskiego. Zajmował on przestrzeń od ulicy Pięknej do Alei Róż po przebitą w XIX wieku ulicę Chopina. Ocalał fragment ogródka oddzielony od Alei Ujazdowskich budynkiem Sądu Apelacyjnego.

Historia: w 1768 roku, kiedy tereny późniejszej Doliny Szwajcarskiej były jeszcze częścią Ujazdowa, król Stanisław August Poniatowski ofiarował je ojcom bazylianom z przeznaczeniem na kościół i konwikt dla młodzieży pochodzącej z Rusi. Plany te nie zostały jednak zrealizowane z braku funduszy i wkrótce bazylianie zrezygnowali z ich posiadania – stały się one z powrotem częścią Ujazdowa.

7 października 1825 roku obszar ten dostał się w wieczystą dzierżawę kapitanowi saperów Wojska Polskiego Stanisławowi Śleszyńskiemu. Założył on na nim ogród owocowy, od 1827 roku otwarty dla publiczności. Miał charakter parku publicznego z licznymi pawilonami kawiarnianymi, całość zajmowała powierzchnię 4,5 ha.

W 1852 roku Śleszyński sprzedał ogród dwóm rodzinom: Dziechcińskim i Winnickim, którzy rozpoczęli wielką rozbudowę parku. W 1855roku powstał tu największy w ówczesnej warszawie gmach koncertowy – Salon Wielkiej Alei. Po powstaniu styczniowym Dolina Szwajcarska trafiła w ręce Antoniego Włodkowskiego, który rozbudował Salon Wielkiej Alei, dodając mu taras i zdobiąc wnętrza pilastrami, lustrami i dekoracyjnymi stropami. Pomieszczenia w budynku zajmowały od tego czasu restauracje.

W 1874 roku w pobliżu ul. Mokotowskiej wydzielono ogród zabaw dziecięcych – Nową Szwajcarię. W 1877 roku część Doliny przeznaczono pod zabudowę, przebito także ulice Chopina ialeję Róż. W tym czasie w Dolinie Szwajcarskiej odbywały się występy magików, jasnowidzów i połykaczy ognia. Organizowano tu konkursy i wystawy, a także targi owocowe i jarmarki. Zimą w ogrodzie zakładano ślizgawkę, uważaną za najwytworniejszą w stolicy. Powstały tu także korty tenisowe i wrotkarnia.

Z czasem pawilony w Dolinie zastąpiła letnia sala koncertowa, później kino. Pod koniec XIX wieku tereny te dzierżawili kolejno Wilhelm Salomonsky, Konstanty Kuziński i Warszawskie Towarzystwo Łyżwiarskie. To ostatnie odsprzedaje część terenu pod budowę pięciokondygnacyjnej kamienicy. U schyłku XIX wieku w Dolinie założono cyrk letni – na jego potrzeby wycięto część drzew i zbudowano zaplecze techniczne. W wyniku parcelacji ogród został okrojony niemalże do obecnych rozmiarów.

W czasie II wojny światowej Dolina odeszła w zapomnienie, nikt nie chciał jej odwiedzać ze względu na bliskie sąsiedztwo gestapo (w alei Szucha). Wojna zniszczyła ogród i jego bliskie sąsiedztwo, a po jej zakończeniu nie zdecydowano się go odbudować w dawnym kształcie. Powstał jedynie miniaturowy ogródek z fontanną i tarasami, ozdobiony socrealistycznymi rzeźbami, który istnieje do dziś.

Festung, za Warszawiką --->

/p>

Przeprowadzona w roku 1891 na miejscu alei ogrodu zwanego Doliną Szwajcarską, brukowaną nawierzchnie otrzymała w roku 1895. Na przełomie wieków przy Szopena (używano wtedy wyłącznie spolszczonej nazwy) została obudowana komfortowymi kamienicami o eklektycznych dekoracjach fasad. Na terenie Doliny Szwajcarskiej wystawiono bogato zdobiony pałacyk Warszawskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego. W roku 1896 pod numerem 13 wzniesiono piętrową willę projektu Fryderyka Dietricha, przy udziale przedsiębiorcy adolfa Szmidta, znanego też z przeprowadzenia ul. Dowcip. Naprzeciwko, najprawdopodobniej według projektu Edwarda Goldberga wzniesiono dwie wielkomiejskie kamienice, z których jedna zdobiona była motywami neogotyckimi z elementami rokoka, zaś druga otrzymała dekorację w duchu neogotyku angielskiego. W okresie 1899-1902 pod numerem 2 wybudowano willę hrabiego Zygmunta Rzyszczewskiego. Autorem projektu był François Arveuf; willa zniszczona w latach wojny została odbudowana w zupełnie innym kształcie. W latach 1903 - 1904 pod numerem 1, u zbiegu z Alejami Ujazdowskimi zbudowano kamienicę Maurycego Spokornego, na terenie który odkupił on od Warszawskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego. Owa kamienica, projektowana przez Dawida Landego, była jednym z najwybitniejszych dzieł architektury secesyjnej w Polsce. Jej elewacje ozdobił delikatny detal, a od strony Alej Ujazdowskich dodatkowo alegoryczne rzeźby Sława i Wiedza autorstwa Stanisława Romana Lewandowskiego. W kamienicy po roku 1910 mieszkał i tworzył wybitny architekt Czesław Przybylski. Ulica Szopena była zamieszkiwana przez zamożnych lokatorów, często z kręgów society. W roku 1939 spłonęła większość zabudowy, poważne zniszczenia przyniósł też rok 1944. Po roku 1945 rozebrano mury wszystkich wypalonych kamienic, w tym bezcenną i mało uszkodzoną kamienicę Maurycego Spokornego. Ocalała jedynie willa Władysława Kieślańskiego pod nr. 2A z roku 1900, wzniesiona według projektu Ludwika Panczakiewicza. Na początku lat pięćdziesiątych zabudowę ulicy uzupełniono tzw. małym domem partii, mieszczącym ówcześnie Komitet Warszawski PZPR. Pozostałością po Dolinie Szwajcarskiej jest miniaturowy ogródek z tarasami i fontanną zaprojektowany w roku 1951 przez architektów Zygmunta Stępińskiego i J. Dworakowską.

Wikipedia