Cieplice Śląskie-Zdrój (niem. Bad Warmbrunn) – uzdrowisko w Jeleniej Górze w województwie dolnośląskim, w latach 1935-1976 samodzielne miasto.

Od XIV wieku do 1945 r. własność rodziny Schaffgotschów (w 1935 r. stały się miastem).

W czasach nowożytnych osada stała się znana na Śląsku i poza nim. Do tutejszych wód leczniczych zjeżdżało wielu znanych ludzi, m.in.: John Quincy Adams (późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych), Johann Wolfgang Goethe, królowa Marysieńka, księżna Izabela Czartoryska, książę Stanisław Poniatowski (bratanek króla), poeta Wincenty Pol.

Od XVII w. po spaleniu się zamku Chojnik, tutejszy pałac (wielokrotnie przebudowywany) stał się główną rezydencja cieplickich Schaffgotschów.

W 1945 r. miasto zostało włączone do Polski pod nazwą Cieplice Śląskie - Zdrój. Dotychczasowych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

2 lipca 1976 Cieplice zostały włączone do Jeleniej Góry.



Info za [

Wikipedia]

Niewątpliwie najokazalszą i wyjątkową w skali niegdyś niemieckiej, a dzisiaj polskiej, budowlą parku jest Pawilon Norweski (Nordisches Haus, Nordisches Blockhaus). Wzniesiono go w latach 1906-1909 na podobieństwo pawilonu „Frognersaeteren” położonego na zboczach Oslofjordu, dzisiaj norweskiej stolicy Oslo (zbudowany w 1880 roku wg projektu architekta Munthe). Jego plany i rysunki sporządził architekt Einar Smith z Oslo. Pawilon, z miejscowego drewna, wznieśli ciepliccy mistrzowie Carl i Paul Ansorge, a wystrój wnętrza wykonała cieplicka szkoła snycerska (członkami zarządu tej szkoły, otwartej w 1902 roku, byli: starosta powiatowy von Küster, radca handlowy Hoffmann z Jeleniej Góry i radca handlowy Eugen Füllner z Cieplic) pod kierunkiem dyrektora, a jednocześnie rzeźbiarza Kiesera. Przed tą pracą ciepliczanie odbyli podróż do Norwegii, aby zapoznać się z tzw. stylem norweskim.



Pawilon Norweski wzniesiono na szerokim kamiennym tarasie. Założono go na planie dwóch przenikających się prostokątów. Cokół mieszczący sutereny, wykonany został z nieobrobionych kamiennych ciosów. Powyżej budynek zbudowano z drewnianych belek układanych równolegle i łączonych przyściennymi drewnianymi słupkami. Zachodnia część budynku była parterowa, a wschodnia była dwukondygnacyjna. Tutaj, w części wschodniej, występującej ku południowi na wysokości pierwszego piętra obiegają odkryte krużganki z drewnianą balustradą oraz w górze półkoliste pseudoarkady wsparte na drewnianych filarach. Wykroje okien pawilonu są bardzo zróżnicowane: prostokątne, kwadratowe i zwieńczone półkoliście. W niektórych oknach były witraże. Wejście główne do budynku znajdujące się w południowo-wschodnim narożniku i poprzedzone jest wysokimi, kamiennymi schodami i kamiennodrewnianą balustradą.



Pawilon Norweski został przykryty dwuspadowymi dachami, przenikającymi się, zdobionymi pseudożygaczami z metalową, ażurową balustradą. Elewacja południowa – główna jest rozczłonkowana. Prześwity balkonów są zamknięte w kształcie połowy koła. Na kalenicy dachu umieszczono ażurową dekorację, a na zwieńczeniu drewniane, stylizowane głowy smoka. Elewacja wschodnia tej dwukondygnacyjnej części pawilonu też jest rozczłonkowana. Część mieszcząca tu klatkę schodową posiada duży otwór okienny w kształcie grzybka.



We wnętrzu obiektu do dzisiaj znajdują się drewniane belkowe stropy, ściany z drewnianych belek, stolarka drzwiowa i okienna.



Pierwotnie w Pawilonie Norweskim mieściły się: duża restauracja, klub, pokoje gościnne, sala gier i prywatny pokój właściciela.



Rzeźbiona stolarka na zewnątrz budynku nawiązywała do modnych na początku XX wieku wzorów norweskich (ludowych), która w szczególnej mierze nadawała obiektowi charakter typowy dla rustykalizmu z pocz. XX wieku w architekturze.



W kamiennym murze podmurówki pawilonu, od południa od strony Alei Eugena Füllnera umieszczona była tablica z napisem: „Ten park z pawilonem został ufundowany przeze mnie w dniu srebrnego wesela Jego Wysokości Cesarza Wilhelma II i jego małżonki Augusty Wiktorii, 27 lutego 1906 roku i dziś tym postanowieniem przekazany. Boże strzeż to dzieło i wszystkich, którzy w nim chętnie przebywają. Cieplice 18.07.1909. Eugen Füllner”



Na zachód od pawilonu, w jego pobliżu, ustawiono wysoki metalowy maszt do zawieszenia flag.



Restauracja funkcjonowała tu do lat 50-tych XX wieku (po wojnie nazywała się „Parkową”). Pod koniec lat 50-tych obiekt popadł w ruinę, a miejscowe dzieci nazywały go ”straszydełkiem”. Pawilon Norweski został wpisany do rejestru zabytków dopiero 15 września 1990 roku pod nr 1050/J.



za:

Ul. Wolności (Warmbrunnerstrasse, Hermann Göring Strasse)

U wylotu ulicy Wolności oraz przy obecnej ulicy J. Korczaka, za dawną bramą Długą, wzdłuż drogi prowadzącej do Cieplic ukształtowało się w średniowieczu rozległe przedmieście Vor dem Langgassen Tor z rozrzuconą luźno zabudową i niewielkimi uliczkami. Rozciągało się ono pomiędzy rzeką Kamienną, Czarnem i terenami należącymi do wsi Cunnersdorf. W niewielkim oddaleniu od bramy miejskiej w 1449 r. powstał kościół Św. Ducha, wokół którego założono cmentarz. Około 1750 r. na przedmieściu tym znajdować się miało około 275 domów, w tym liczne otoczone ogrodami należącymi do zamożnych mieszczan. Dalej w stronę Cieplic, na wschód od drogi rozciągały się łąki. W 1837 została rozebrana brama miejska i poszerzono drogę wjazdową do miasta. Od tego momentu ulica zaczęła tracić swój przedmiejski charakter. U wylotu ulicy w stronę ulicy Długiej ukształtował się plac stanowiący węzeł komunikacyjny — Warmbrunner Platz - z tramwajem, którego tor biegł aż do Cieplic. Dawny cmentarz zamknięty został w 1871 r. i przekształcony w założenie parkowe z placem zabaw. Jeszcze na początku XX w. istniał kościół cmentarny p.w. Św. Ducha, rozebrany w latach 1905 — 1906 ze względu na zły stan techniczny. Kilka lat wcześniej zlikwidowano również ostatnie relikty dawnego założenia cmentarnego — rozebrano mur cmentarny i usunięto nieliczne zachowane jeszcze nagrobki.
Zabudowę ulicy stanowią w przeważającym stopniu pochodzące z końca XIX i początku XX wieku kamienice czynszowe, czasem o bardziej reprezentacyjnym charakterze. Wiele z nich znajduje się obecnie w złym stanie technicznym.
Studium historyczno - urbanistyczne 2002