Pawilon Norweski

Niewątpliwie najokazalszą i wyjątkową w skali niegdyś niemieckiej, a dzisiaj polskiej, budowlą parku jest Pawilon Norweski (Nordisches Haus, Nordisches Blockhaus). Wzniesiono go w latach 1906-1909 na podobieństwo pawilonu „Frognersaeteren” położonego na zboczach Oslofjordu, dzisiaj norweskiej stolicy Oslo (zbudowany w 1880 roku wg projektu architekta Munthe). Jego plany i rysunki sporządził architekt Einar Smith z Oslo. Pawilon, z miejscowego drewna, wznieśli ciepliccy mistrzowie Carl i Paul Ansorge, a wystrój wnętrza wykonała cieplicka szkoła snycerska (członkami zarządu tej szkoły, otwartej w 1902 roku, byli: starosta powiatowy von Küster, radca handlowy Hoffmann z Jeleniej Góry i radca handlowy Eugen Füllner z Cieplic) pod kierunkiem dyrektora, a jednocześnie rzeźbiarza Kiesera. Przed tą pracą ciepliczanie odbyli podróż do Norwegii, aby zapoznać się z tzw. stylem norweskim.

Pawilon Norweski wzniesiono na szerokim kamiennym tarasie. Założono go na planie dwóch przenikających się prostokątów. Cokół mieszczący sutereny, wykonany został z nieobrobionych kamiennych ciosów. Powyżej budynek zbudowano z drewnianych belek układanych równolegle i łączonych przyściennymi drewnianymi słupkami. Zachodnia część budynku była parterowa, a wschodnia była dwukondygnacyjna. Tutaj, w części wschodniej, występującej ku południowi na wysokości pierwszego piętra obiegają odkryte krużganki z drewnianą balustradą oraz w górze półkoliste pseudoarkady wsparte na drewnianych filarach. Wykroje okien pawilonu są bardzo zróżnicowane: prostokątne, kwadratowe i zwieńczone półkoliście. W niektórych oknach były witraże. Wejście główne do budynku znajdujące się w południowo-wschodnim narożniku i poprzedzone jest wysokimi, kamiennymi schodami i kamiennodrewnianą balustradą.

Pawilon Norweski został przykryty dwuspadowymi dachami, przenikającymi się, zdobionymi pseudożygaczami z metalową, ażurową balustradą. Elewacja południowa – główna jest rozczłonkowana. Prześwity balkonów są zamknięte w kształcie połowy koła. Na kalenicy dachu umieszczono ażurową dekorację, a na zwieńczeniu drewniane, stylizowane głowy smoka. Elewacja wschodnia tej dwukondygnacyjnej części pawilonu też jest rozczłonkowana. Część mieszcząca tu klatkę schodową posiada duży otwór okienny w kształcie grzybka.

We wnętrzu obiektu do dzisiaj znajdują się drewniane belkowe stropy, ściany z drewnianych belek, stolarka drzwiowa i okienna.

Pierwotnie w Pawilonie Norweskim mieściły się: duża restauracja, klub, pokoje gościnne, sala gier i prywatny pokój właściciela.

Rzeźbiona stolarka na zewnątrz budynku nawiązywała do modnych na początku XX wieku wzorów norweskich (ludowych), która w szczególnej mierze nadawała obiektowi charakter typowy dla rustykalizmu z pocz. XX wieku w architekturze.

W kamiennym murze podmurówki pawilonu, od południa od strony Alei Eugena Füllnera umieszczona była tablica z napisem: „Ten park z pawilonem został ufundowany przeze mnie w dniu srebrnego wesela Jego Wysokości Cesarza Wilhelma II i jego małżonki Augusty Wiktorii, 27 lutego 1906 roku i dziś tym postanowieniem przekazany. Boże strzeż to dzieło i wszystkich, którzy w nim chętnie przebywają. Cieplice 18.07.1909. Eugen Füllner”

Na zachód od pawilonu, w jego pobliżu, ustawiono wysoki metalowy maszt do zawieszenia flag.

Restauracja funkcjonowała tu do lat 50-tych XX wieku (po wojnie nazywała się „Parkową”). Pod koniec lat 50-tych obiekt popadł w ruinę, a miejscowe dzieci nazywały go ”straszydełkiem”. Pawilon Norweski został wpisany do rejestru zabytków dopiero 15 września 1990 roku pod nr 1050/J.

za: http://www.muzeum-cieplice.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=74&Itemid=96&lang=pl