Historia pawilonów sanatoryjnych sięga 1870 roku, gdy wybudowana została mała wytwórnia półfabrykatów dla fabryki papieru "Solali". W kolejnych latach w budynkach tych mieściły się przędzalnia wełny, a następnie hotel, który w 1897 roku zakupił wiedeński lekarz Ludwik Jekeles z przeznaczeniem na sanatorium. W 1912 roku, po śmierci żony, doktor Jekeles sprzedał swoją lecznicę II Grupie Górników Polskich z Karwiny, którzy urządzili tu Dom Zdrowia dla swoich członków oraz jak głosiła pamiątkowa tablica: "dla swych wycieńczonych żon i chorowitych córek z blednicą".
Po pierwszej wojnie światowej, gdy Bystrą i Karwinę rozdzieliła granica państwowa, Dom Zdrowia odkupił Zarząd Okręgowy Kas Chorych w Krakowie i w 1924 roku utworzył w Bystrej zakład leczniczy dla schorzeń układu oddechowego, który istnieje do dnia dzisiejszego.
W 1934 roku właścicielem sanatorium stał się Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie zmieniając jego nazwę na "Dom Zdrowia ZUS w Bystrej Śląskiej". Pod zarządem ZUS zakład został przekształcony w sanatorium przeciwgruźlicze liczące 300 łóżek. Kompleks został znacznie rozbudowany. Powstały dwa budynki mieszkalne, centralna kuchnia oraz biologiczno-mechaniczna oczyszczalnia ścieków. W 1936 roku rozpoczęto budowę nowego pawilonu leczniczego. Niestety, wybuch II wojny światowej przerwał budowę, która została ukończona dopiero w 1948 roku. Lata powojenne służyły głównie odbudowie istniejących obiektów. Dwa lata później sanatorium zostało przekazane Ministerstwu Zdrowia otrzymując nazwę: "Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze w Bystrej Śląskiej".
W kolejnych latach duży nacisk kładziono na rozwój kontaktów naukowych w kraju i zagranicą, rozwój naukowy kadry medycznej oraz rozbudowę zaplecza diagnostycznego. Ważnym wydarzeniem w historii sanatorium było utworzenie oddziału torakochirurgicznego, co spowodowało, iż sanatorium w Bystrej stało się znanym ośrodkiem leczenia chorób płuc i gruźlicy w całej Polsce.
W 1975 roku po utworzenia województwa bielskiego, Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze, podniesiono do rangi jednostki wiodącej w pionie przeciwgruźliczym na terenie województwa i otrzymało ono nazwę: "Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy w Bystrej Śląskiej". W dniu 1 listopada 1997 roku zgodnie z Zarządzeniem Wojewody Bielskiego z 27 października 1997 roku, SZChPiG został przekształcony w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, po czym w dniu 26 listopada 1997 roku wpisany został do rejestru publicznych zakładów opieki zdrowotnej Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej
