Kantyna nr 3:
Obiekt został zbudowany w latach 30. XX wieku dla stacjonujących w garnizonie żołnierzy Wehrmachtu. Mogli oni tu nabyć przedmioty codziennego użytku, a także zjeść wydawane tu posiłki. Budynek został zniszczony w 1945 roku. Na jego pozostałościach Rosjanie urządzili trybunę honorową.
Trybuna honorowa:
W ubiegłym miesiącu (marzec 2023 r.) została wyburzona ostatnia radziecka trybuna honorowa, jakich wiele było w Bornem Sulinowie i Kłominie. Ta ostatnia z nich, która jeszcze do niedawna była w Kłominie, właśnie znikła. W radzieckich czasach każda jednostka wojskowa, których wiele było w samym Bornem i Kłominie, miała swoją trybunę honorową, z której dowódca i oficjele odbierali parady i przeglądy pododdziałów. Taka też trybuna, przy placu apelowym, była w radzieckim 669. samodzielnym dywizjonie rakiet, który od połowy lat 60. XX wieku stacjonował w Kłominie. Trybuna, która właśnie została wyburzona, była już kolejną jak stała w tym miejscu, poprawioną i mocno rozbudowaną .
Pierwszą, zbudowano w połowie lat 60. na miejscu i z elementów przybudówki niemieckiej stołówki nr 3, była mała i skromna. Prosta i jakże radziecka, kilkuosobowa mównica z dwoma masztami czy też latarniami i elementami poniemieckich schodów.
Druga, była już znacznie większa. Rozbudowano i „upiększono” tą pierwszą swoistymi socrealistycznymi muralami- płaskorzeźbami, wizerunkami flag rodzajów wojsk Sił Zbrojonych ZSRR i fragmentem wiersza „Chwała wam dzielni” P. Malcewa :
„ Ci którzy żyli mężnie , którzy zmiażdżyli śmierć , pamięć o was nigdy nie umrze” - tłumaczenie moje.
Tą rozbudowaną, drugą trybunę, postawiono już zarówno na przybudówce jak i na fundamentach i piwnicy budynku głównego, byłej niemieckiej kantyny.
Przed trybuną, od strony budynku sztabu i koszar dywizjonu, wybudowano także cokół, na którym postawiono 76,2 mm armatę dywizyjną wz.1942 (ZiS 3) – wszechobecny w radzieckich jednostkach artylerii symbol. Nie wiedzieć dlaczego, na cokole ustawiono dwa naboje 115 mm do armaty – ale 2A20 od czołgu T-62. Może, żeby było ładniej, zgodnie z radziecką estetyką. Ale żeby było jeszcze piękniej, przed trybuną posadzono róże.
Kiedy wybudowano trybunę wersji 2.0?
Z dostępnego mi materiału fotograficznego mogę wywnioskować, że drugą trybunę zbudowano pomiędzy rokiem 1970 a 1983. Po cytowanym wyżej fragmencie radzieckiego wiersza umieszczonego na trybunie, skłonny jestem twierdzić ze nową trybunę wybudowano w roku 1975, w 30. rocznicę zwycięstwa nad Niemcami. Wtedy to ten cytat był bardzo popularny na wszelkiego rodzaju monumentach, obeliskach, pomnikach, itp.
Czyją własnością jest działka, na której była umiejscowiona owa trybuna i kto wydał zezwolenie na jej wyburzenie (nie był to niestety zabytek) nie wiem. Ale mimo wszystko szkoda, że ją zniszczono, bo była to najładniejsza, najbardziej zdobiona trybuna honorowa, jaka była w Bornem i Kłominie.
(opis trybuny honorowej autorstwa Zbigniewa Ziemińskiego zaczerpnięty z https://pl-pl.facebook.com/bornesulinowonet/ )
