Koloruj
 | Polska › woj. zachodniopomorskie › powiat stargardzki › Stargard › ul. Mariacka › Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata › Plebania kolegiaty |
sierpień 2012 , Trzy zabytkowe plus jeden współczesny budynek plebani.
|
Na stronie od 2011 sierpień
14 lat 8 miesięcy 20 dni |
Plebania Kolegiaty NMP (pot. Organistówka) w Stargardzie nazwa ta obejmuje zabytkowy zespół trzech budynków, zlokalizowanych w narożniku ulic Kazimierza Wielkiego i Bolesława Krzywoustego w bliskim sąsiedztwie kolegiaty Mariackiej. Zespół plebanii wraz z kolegiatą Mariacką i murami obronnymi rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 17 września 2010 został uznany za pomnik historii.
Budynek przyległy wschodnią fasadą do ul. Kazimierza Wielkiego wzniesiono prawdopodobnie w końcu XIV wieku. Początkowo było on siedzibą nowo założonej szkoły Schola Gloriosæ Mariæ Virginis. Po wprowadzeniu reformacji mieściły się tu kolejno: diakonat, mieszkanie organisty, a w 1938 wykupiony został przez władze miasta na siedzibę Muzeum Regionalnego. Dekorację domu stanowią skromne blendy, w których umieszczono prostokątne okna. Ryglowe szczyty pochodzą z XIX wieku, pierwotnie posiadały zapewne gotycki wystrój.
Budynek środkowy, pochodzący z XVI wieku, użytkowany był przez proboszcza, a następnie przez diakonat. Dekorowany typowym dla tego okresu, częściowo wzorowane na ratuszu elementy wystroju: blendy, o późnogotyckich łukach, gzymsy oraz zalążkowe formy maswerku z renesansowym już motywem tzw. „jaskółczego ogona”. Od południa do głównego korpusu dostawiony jest dwupiętrowy ryzalit. Zaś od zachodu do kamienicy przylega, przykryty wraz z nią jedną połacią dachu, niewielki budynek o konstrukcji ryglowej, pochodzący z XIX wieku.
W latach 80. XX wieku do konstrukcji dobudowano kolejny, czwarty budynek.
W czasie działań II wojny światowej budynki plebanii nie uległy większym uszkodzeniom i od 1958 użytkowane były jako internat szkoły zawodowej, a w 1959 przekazane na własność parafii NMP Królowej Świata.
"Kościół Mariacki był w tamtym czasie (1900 r.) najważniejszym kościołem gminy ewangelickoluterańskiej w Stargardzie, najliczniejszej gminy wyznaniowej w mieście. Według stargardzkiej książki adresowej w 1900 roku pastorem był Willy Kiesow. Pastor mariacki pełnił zaszczytną funkcję superintendenta synodu stargardzkiego, nadzorującego parafie i pastorów luterańskich w mieście i we wsiach stanowiących własność miasta. Otto Zuck pisał: „Kompleksowa odnowa kościoła, do której, miejmy nadzieję, skutecznie przyczynią się władze państwowe, jest planowana i przygotowywana od kilku lat”. Do renowacji kościoła doszło w 1902 roku i w latach 1905-1911 pod kierownictwem stargardzkiego architekta Heinricha Denekego. 30 sierpnia 1911 roku na uroczystości jego konsekracji obecna była para cesarska: Wilhelm II i Augusta Wiktoria. Wiosną 1945 roku świątynia uległa uszkodzeniom w wyniku ostrzałów i pożaru. Spłonęły dach i hełm wieży północnej, w kilku miejscach zawaliły się sklepienia. Kościół zabezpieczono w latach 1946-1948. Parafię Rzymskokatolicką pw. NMP Królowej Świata erygowano dopiero 4 maja 1957 roku, poświęcenia kościoła dokonał 30 listopada 1957 roku Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. W 1995 roku kościołowi przyznano zaszczytne miano kolegiaty. W 2010 roku w uznaniu jej wartości została ustanowiona Pomnikiem Historii rozporządzeniem Prezydenta RP. Od 2020 roku trwa kolejny „remont stulecia”. Jego zakończenie planowane jest w 2023 roku. Żródło MAH Stargard (W.S)
Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata – najcenniejszy zabytek na Pomorzu Zachodnim; zamyka od strony południowej wschodnią pierzeję Rynku Staromiejskiego. Bryła kolegiaty widoczna jest ze wszystkich prowadzących do miasta dróg. W krajobrazie Stargardu porównywalna z nią pod względem wysokości jest jedynie wieża kościoła św. Jana — po archikatedrze szczecińskiej najwyższa na Pomorzu.
Źródło:
"Niezliczeni Stargardczycy powinni jeszcze pamiętać szereg domów An der Marienkirche 1a - 3, który stał naprzeciwko placu kościelnego i został zbombardowany. Po powrocie ze szkoły gimnazjaliści szli w stronę szeregu domów, jeśli mieszkali w mieście lub na osiedlu i musieli zdążyć na autobus, który zatrzymywał się na rynku. Dotknęło to również mieszkańców Zartziger-, Wilms-Ravensburgstr. itp., jeśli chcieli iść do miasta.
Szereg domów "An der Marienkirche" obejmuje trzy domy o numerach domów 1a-3.W XX wieku były to domy:
Nr 1a właściciel miasta, w którym mieszkali pracownicy miasta, ostatni policjant Hidde.
Nr 2 Właściciel Mistrz stolarski Erich Beckmann
Nr 3 właściciel mistrz farbiarz Harry Üebel, dawniej Neumann (tam też farbiarnia)
Wszystkie trzy domy zostały wpisane na listę zabytków, ponieważ miały kilkaset lat. Pierwotnie ten ciąg domów miał być klasztorem przylegającym do kościoła Mariackiego, w którym mieszkali mnisi (Johannici lub Krzyżacy), którzy opiekowali się kościołem. Z poszczególnych piwnic domów podziemne przejścia prowadziły pod ulicą do Marienkirche, ale były one zamurowane.
Największe pomieszczenie na piętrze domu średniego nr 2 z trzema oknami miało być kapitularzem. Piwnice domów miały bardzo solidne sklepienia, które w czasie wojny służyły okolicy jako schrony przeciwlotnicze.
(W.S)