|
starsze nowsze oceń zdjęcie | skomentuj ocenę | 11 głos | średnia głosów: 6
1878 , Fabryka likierów, rumu i sodowej wody w Cieszynie.Skomentuj zdjęcie
|
10 pobrań 2069 odsłon 6 średnia ocen Poprzednie i następne zdjęcia TW40 Obiekty widoczne na zdjęciu Główna 14 więcej zdjęć (6) Zbudowano: 1873 Dawniej: Kamienica Josefa Fasala Kamienica przypisana była do dzielnicy Kamieniec z numerem konskrypcyjnym 56. Numer posesji był 14 (od 1892 r.). Budynek został wzniesiony w 1873 r. przez Fritza Fuldę dla Josefa Fasala i Moritza Fasala - Liquerfabrik (fabryka likierów, która działała na zapleczu w odrębnym budynku . W kamienicy mieszkał m.in. Fedor Kunze - Zimmermeißter oraz Baron Boß - prezes Präsidium des I. österr. schlesischen Militär-Veteranen-Bundes in Teschen. Oprócz tego w budynku znajdowała się siedziba stowarzyszenia Teschner Musikverein. Według książki adresowej z 1877 r. właścicielem kamienicy był nadal Josef Fasal. Natomiast od 1886 r. Moritz Fasal. Własną firmę Moritz Fasal (1841-1919) założył w 1868 r., a produkowała ona likiery, wódki gatunkowe oraz wodę sodową. Przed 1874 r. na posesji na Saskiej Kępie 56, której Maurycy stał się później właścicielem, powstała nowa, duża fabryka likierów. Przy zakładzie wytwórczym funkcjonował rzecz jasna sklep firmowy oraz gospoda, w których m. in. sprzedawano własne produkty. W późniejszym czasie M. Fasal prowadził tu także trafikę, jak ówcześnie nazywano małe sklepiki z papierosami, prasą itd. W ciągu kilku lat firma rozwinęła się na tyle, że w 1875 r. została wpisana do ksiąg handlowych Sądu Okręgowego w Cieszynie pod nazwą „Moritz Fasal, Rosoglio-Liqueur-Rum und Sodawasser Erzeugung". Materiał do produkcji pochodził przede wszystkim z okolicznych beskidzkich lasów i od pobliskich rolników. W 1886 r. firma Fasala posiadała już własne składy towarów we Wiedniu (Untere Donaustarasse 45), Opawie i Karniowie oraz stałych odbiorców we wszystkich większych miastach monarchii austro-węgierskiej. W grudniu tego samego roku zainstalowano w witrynie sklepowej lampę systemu dr Carla Auera von Welsbacha, czyli tzw. koszulkę auera. W 1888 r. odnowiono bardzo gustownie i komfortowo tzw. pijalnię napojów bezalkoholowych, które były chłodzone. Chodziło Cherry-kobbler i Grenadine. W 1903 r. Maurycy Fasal otrzymał tytuł cesarsko-królewskiego dostawcy dworu. Moritz Fasal prowadził swoją firmę aż do śmierci, stopniowo dopuszczając do współudziału syna Adolfa, początkowo jako prokurystę (1897 r.), a następnie, od 1905 r., jako wspólnika. On też przejął firmę po śmierci ojca w 1919 r. W tym samym roku budowniczy Max Wrana wykonał nieduże przeróbki w środku kamienicy na pierwszym piętrze. Siedziba firmy i fabryka funkcjonowała na dawnym miejscu, ale w innym już mieście, mianowicie w powstałym w 1920 r. Czeskim Cieszynie. Firma produkowała nadal likiery, soki owocowe i wodę sodową sprzedając je m.in. w przyfabrycznym zajeździe, zrezygnowano natomiast z prowadzenia trafiki. Dalej także specjalnością firmy pozostawały likiery ziołowe, ale też jako specjalność reklamowano oranżadę i lemoniadę „Ambrozja”. W razie potrzeby Adolf Fasal dopuszczał do firmy wspólników. Pierwszym w latach 1922-25 był Rudolf Glesinger, kupiec z Wojkowic (z rodziny, która sama produkowała od pokoleń wódkę, m.in. słynną „Wojkowską gorzką”), następnie w latach 1925-29 Rudolf Reik. W 1928 r. do spółki przystąpił syn właściciela dr Jerzy (Georges) Fasal. Dla prowadzenia interesów w polskiej części miasta utrzymano filię na ul. Stawowej 10 . Na początku 1938 r. firma, która właśnie miała obchodzić siedemdziesięciolecie swojego istnienia, została zlikwidowana. Zabudowania fabryki kupił Schlesinger, od którego potem odkupił je Walter Schroeder. Do 1947 r. likiernia działała pod nazwą Schlesinger i Zuneiss. Biografia Moritza Fasala: . Oprócz przedsiębiorstwa rodziny Fasalów w budynku mieścił się sklep ze słodyczami Kneisla (od 1933 r.) Krótko po II wś. zarządcą państwowym nad mieniem Adolfa Fasala zostali: Bayer, Sivy, Kraliček oraz Hermann Zuweis. ul. Główna (Hlavní třída) więcej zdjęć (1258) Ulica powstała w 1775 r. (według kroniki Kaufmanna) i pierwotnie przypisana była do dzielnicy Kamieniec, a w późniejszym okresie również do Saskiej Kępy, czyli Brandysa, gdyż areał Saskiej Kępy został wydzielony z Brandysa. Początkowo w miejscu tym biegła aleja topolowa z nieliczną jeszcze podmiejską zabudową. Jej pierwotna nazwa brzmiała Cesarska Droga - Kaiserstrasse. Po 1790 r. nazwę zmieniono na Droga Rzeszy - Reichs Strasse (stosowano również zamiennik Aerarial-Straße lub Ärarialstraße, co innymi słowy oznaczało drogę państwową), zaś przed 1883 r. na Saska Kępa - Sachsenbergstrasse, lub Sasówka z racji budowy w tym miejscu 13 manufaktur sukienniczych (a także tzw. wałchownię, czyli folusz do spilśniania wełny) przez ówczesnego właściciela Księstwa Cieszyńskiego księcia Albrechta Sasko-Cieszyńskiego, które jednak nie działały zbyt długo. W 1889 r. pojawia się też nazwa, a w zasadzie określenie ulicy, jako ul. Główna, czyli Hauptstrasse. Droga ta nie była własnością miasta - należała do państwa, czyli tzw. Ärarialstraße. Ciąg budynków powyżej skrzyżowania z obecną ul. Ruchu Oporu, w tym również wzdłuż ul. Frydeckiej, nazywano w księgach gruntowych: Colonie Sachsenberg. Wyraz - Kępa - oznaczał, iż droga była usytuowana wyżej aniżeli okoliczne pola i budynki. Zapewne z tego właśnie powodu polska gazeta Gwiazdka Cieszyńska pierwotnie określała ją mianem - Saska Góra. Powodem takiego stanu rzeczy była m.in ochrona drogi przed niszczącymi wylewami rzeki Olzy oraz wysokość jezdni mostu przeciw-zalewowego , z którym droga była połączona. Zabudowania zlokalizowane wzdłuż drogi odgradzały szerokie na 3m i głębokie ponad 1m rowy melioracyjne z wysokimi kamiennymi słupkami, które w późniejszym okresie zasypano. Droga w owym czasie była około 16.5m szeroka. Do budynków wchodziło się mostkami, które były bardzo podobne do tych w okolicach Cieszyńskiej Wenecji - ul. Przykopa. W 1880 r. żądano podwojenia ilości oświetlenia ulicznego aż po dworzec kolejowy przy ul. Jabłonkowskiej. W 1883 r. rozpoczęto gruntowną regulację ulicy wraz z budową chodników w miejscu skanalizowanych rynsztoków (zamiary te były omawiane na posiedzeniach już w 1882 r.), jednak jeszcze w 1885 r. ulica ta nie była całkowicie pokryta chodnikami. Powodem miały być trudności z niektórymi właścicielami budynków, którzy nie chcieli za zbyt niską cenę odstąpić części działek pod budowę chodnika. Dotyczyło to m.in. posiadłości Lehmanna (numer konskrypcyjny 34 i 35), z którym pertraktowano jeszcze w 1886 r. W 1889 r. skarżono się jak co roku na niewystarczające oświetlenie ulic. Według opinii brak oświetlenie powodował wielorakie niedogodności, ale czasami również nieprzyjemne wypadki. Za przykład podawano kobietę i jej dziecko, które wpadło do rowu wypełnionego wodą i błotem na przeciwko domu Hoheneggera. W 1891 r. drogę walcowano - utwardzono tłuczniem. W 1900 r. poszerzono (3,5 m) i wybetonowano chodniki, natomiast drogę wybrukowano. Brukowanie kostką Porphyrwürfel - magmowa skała Porfir - kosztowało 62 tys. florenów i wykonała je firma Kulka z Opawy. Rozważano również wariant z nawierzchnią asfaltową w czym specjalizowała się wiedeńska firma Asphalt-Actien-Gesellschaft. W tym wypadku koszt byłby 47 449 florenów. Następnym wariantem była kostka granitowa, którą dostarczyłaby wiedeńska firma Scheffel za 53 tys. florenów oraz kostka metalowa od firmy Schostal & Co z Brna za 48 tys. florenów. W wyniku poszerzenia chodników przeniesiono również latarnie uliczne, które odtąd znajdowały się na chodniku. Na uregulowanie całej ulicy czekano długie lata, przy czym często skarżono się na stan drogi i chodników, które podczas deszczu zamieniały się w błoto. Do 1900 r. ludność korzystała wyłącznie z lewego chodnika, który powstał w 1888 r. (strona drukarni), gdyż po prawej stronie istniały tylko jej fragmenty z odmienną szerokością i wysokością. W 1894 r. przeprowadzono prace ziemne związane z budową wodociągu miejskiego. W 1917 r. przygotowano projekt przebudowy, który miał polegać na obniżeniu nawierzchni drogi. Za początek obniżenia wyznaczono skrzyżowania z Mervillegasse. Obniżona droga miała umożliwić przejazd tramwaju przez nowe przejście podziemne, które miało zastąpić tzw. Demelloch . Chodniki miały pozostać na pierwotnej wysokości, natomiast zejście na drogę miały umożliwiać schody. Saska Kępa była jedną z najważniejszych dróg przelotowych w Cieszynie. Na jednej z licznie wydawanych pocztówek oznaczona została jako Grand Avenue. Na swym końcu rozgałęziała się w trzech kierunkach: na Węgry, Morawy i Śląsk Opawski. Po 1924 r. rozpoczęto sukcesywne usuwanie z nawierzchni szyn tramwajowych, co miało mieć związek z nowym brukowaniem ulicy (fragmentarycznie istniały jeszcze w 1933 r.) dochodziło bowiem do licznych wypadków rowerzystów. W 1928 r. zainstalowano nowe oświetlenie uliczne - lampy elektryczne zawieszone na dużej wysokości pomiędzy kamienicami. W 1929 r. pokryto asfaltem chodniki wzdłuż drukarni Prochaski. W grudniu tego samego roku radny Jan Blecha proponował ustawić policjanta kierującego ruch drogowy na skrzyżowaniu Saskiej Kępy z ul. Hasnera. W wyniku rosnącego ruchu samochodowego ograniczono w 1930 r. prędkość do 15 km/h, przy czym na skrzyżowaniu z ul. Dworcową pojawiła się dwujęzyczna tablica: Pomalu jezdit! Langsam fahren! W następnym roku zakupiono skrapiarkę ulic, by ograniczać w ten sposób tumany prochu (skrapiarki były stosowane już pod koniec lat 80 XIX w.). W czerwcu 1931 r. kładziono kabel telefoniczny z nowego budynku poczty przy ul. Dworcowej do polskiej części miasta. Kable połączono po stronie polskiej 16 grudnia tego samego roku . Podczas związanych z tym prac ziemnych ludność skarżyła się na rozkopany chodnik. W kwietniu 1933 r. ze względów ekonomicznych dotychczasowe oświetlenie gazowe zostało przebudowane na elektryczne. W 1935 r. przeprowadzono nowe brukowanie. Po przyłączeniu tzw. Zaolzia do Polski wprowadzono ruch samochodowy prawostronny. W lipcu 1939 r. narożniki na głównych skrzyżowaniach ogrodzono łańcuszkami z racji bezpieczeństwa przechodniów przed samochodami. W 1974 r. ulica na całej swej długości została odnowiona. Zmiany nazwy ulicy były następujące: 1915 - 1919 Kaiser - Wilhelm Straße, 1919 - 1920 ul. Saska, 1920 - 1938 Sachsenberg - Saská kupa (należy dodać, iż początkiem lat 20 tych XX w. władze miasta zamierzały zmienić nazwę ulicy na ul. Masarykova třída), 1938 - 1939 ul. Marszałka Piłsudskiego, 1939 - 1945 ponownie Sachsenberg, 1948 - 1989 najpierw ul. Gottwaldova później Stalinova a jeszcze później Revoluční, od 7 lutego 1990 r. ul. Hlavní, natomiast po wprowadzeniu dwujęzycznych nazw ulic w 2007 r. również ul. Główna. |