Szyb „Franciszek” powstał pod koniec XIX w. jako szyb wydobywczy kopalni  " Branderbug " później „Wolfgang” (jednej z najstarszych na ziemiach polskich). W latach 1912–1926 stanowił samodzielną kopalnię pod nazwą „Hrabia Franciszek”, po czym znów został włączony do kopalni „Wolfgang”. W początkach XX w. rozbudowano go, jednak w latach 50. zaczynał tracić na znaczeniu. W latach 70. część zabudowań wydzierżawiono innym jednostkom. W latach 1984–85 przebudowano budynek łaźni.



Ochroną prawną został objęty w 1984 r.

Zespół składa się z murowanych, podpiwniczonych budynków.

W centralnej części znajduje się budynek nadszybia oraz szyb; w tym miejscu znajdował się także nieistniejący już budynek administracyjny.



Jednym z najciekawszych budynków jest usytuowana w sąsiedztwie nadszybia remiza strażacka. Jest to parterowa, całkowicie podpiwniczona budowla z użytkowym poddaszem. W zachodnim narożniku zlokalizowana jest wieża obserwacyjna nakryta dachem namiotowym o bardzo bogatym detalu architektonicznym w postaci fryzu arkadowego, półkoliście zamkniętych biforiów i triforiów, arkadowych otworów wejściowych oraz sterczyn w narożnikach szczytu niższej partii.



Oprócz tego w kompleksie znajduje się również maszynownia, kotłownia, tartak, warsztat, stolarnia, magazyn, rozdzielnia oraz komin. W dawnym budynku stajni obecny właściciel tej części urządził mieszkanie oraz prowadzi działalność gospodarczą.



Źródło: WSTĘPNE SPRAWOZDANIE Z INWENTARYZACJI OBIEKTÓW PRZEMYSŁOWYCH

W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM, Katowice, styczeń 2012

W 1770 roku utworzono kopalnię Brandeburg (później Wawel), była to jedna z pierwszych kopalni węgla kamiennego na Górnym Śląsku. W 1841 r. uruchomiono wydobycie w kopalni Wolfgang (później Walenty). Obydwie kopalnie połączyły się w jedną w roku 1931. Po zakończeniu II wojny światowej kopalnia weszła w skład Rudzkiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego. W roku 1948 przystąpiono do opracowania projektu rozbudowy i modernizacji kopalni, który zatwierdzono w roku 1950. W trakcie rozbudowy powstał nowy główny szyb wydobywczy Centralny (zautomatyzowany później w roku 1967), centralna sortownia, zakład mechanicznej przeróbki węgla, osadniki mułowe, łaźnie dla załogi i wiele innych obiektów. W latach 60. XX wieku w kopalni udostępniono nowy poziom na głębokości 620 metrów, pogłębiono szyb Południowy do 248 metrów, uruchomiono oczyszczalnię ścieków kopalnianych, wybudowano dodatkowe osadniki mułowe i zwałowisko koncentratu, powstała nowa łaźnia, lampiarnia, laboratorium oraz stacja ratownictwa. Obecnie kopalnia nie istnieje.
(Petroniusz w oparciu o Wikipedię i monografię "Ruda Śląska - zarys rozwoju miasta")