Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.
Tatry Wysokie odgraniczone są dość wyraźnie od pozostałych części Tatr. Od Tatr Zachodnich oddziela je po stronie polskiej Dolina Suchej Wody Gąsienicowej, po stronie słowackiej Dolina Cicha Liptowska (choć niekiedy masyw Liptowskich Kop wydziela się do Tatr Zachodnich – wtedy słowacka część granicy między pasmami przebiega dnem Doliny Koprowej). Granicę na grani głównej Tatr stanowi szeroka przełęcz Liliowe. Od Tatr Bielskich Tatry Wysokie są oddzielone dnem dolin (od północnego zachodu do południowego wschodu): Jaworowej, Zadnich Koperszadów, Przednich Koperszadów i Kieżmarskiej. Najwyższym punktem tej granicy jest Przełęcz pod Kopą w grani głównej.

Tatry Wysokie znajdują się na styku trzech krain: Podhala (od północnego zachodu), Liptowa (od południowego zachodu) i Spiszu (od wschodu). Za punkt oddzielający je od siebie uznaje się Cubrynę, leżącą w grani głównej, na granicy polsko-słowackiej.
Tatry Wysokie są najwyższymi górami w Polsce i na Słowacji, zarazem stanowią jedno z najwyższych pasm górskich pomiędzy Alpami a Kaukazem. Wyższe są jedynie góry Półwyspu Bałkańskiego.
Najwyższymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gerlach (2655 m), Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej. Po stronie polskiej najwyższym szczytem są Rysy (wierzchołek słowacki 2503 m, wierzchołek graniczny 2499 m), inne znane góry to m.in. Mięguszowiecki Szczyt, Świnica, Kozi Wierch.

Krajobraz Tatr Wysokich znacznie różni się od Tatr Zachodnich. W krajobrazie dominuje rzeźba typu alpejskiego, czyli m.in. strzeliste turnie i skaliste szczyty, będące świadectwem silnego działania lodowców. W Tatrach Wysokich znajdują się także niemal wszystkie jeziora tatrzańskie, natomiast rzadko występują tu zjawiska krasowe, częstsze w Tatrach Zachodnich oraz Bielskich. wikipedia (fantom)

Dolina Gąsienicowa, dawniej także Dolina Gąsienicowych Stawów (słow. Gąsienicova dolina, niem. Gąsienicatal, Gąsienica-Seetal, węg. Gąsienica-tavak-völgy) – górne piętro Doliny Suchej Wody Gąsienicowej w polskich Tatrach. Oddziela się od niej na wysokości 1425 m n.p.m. (miejsce ujścia Czarnego Potoku do Suchej Wody Gąsienicowej).

Topografia
Dolinę Gąsienicową ograniczają:
od wschodu – boczna grań odchodząca od Skrajnego Granatu przez Żółtą Turnię
od południa – fragment głównej odnogi Tatr Polskich od Skrajnego Granatu do Świnicy i odcinek głównej grani do Kasprowego Wierchu
od zachodu – północno-wschodnia grań Kasprowego Wierchu po Kopę Magury
Dolina Gąsienicowa posiada dwie odnogi rozdzielone Granią Kościelców i nazywane Czarną Doliną Gąsienicową (po wschodniej stronie tej grani) i Zieloną Doliną Gąsienicową (po jej zachodniej stronie). Zielona Dolina Gąsienicowa ma jedną odnogę – Suchą Dolinę Stawiańską, nazywaną też Kotłem Kasprowym lub Kotłem Gąsienicowym oraz górne piętra – Świnicką Kotlinkę, Mylną Kotlinkę i Zadnie Koło, położone u podnóża Świnickiej Grani. Odnogą Czarnej Doliny Gąsienicowej jest Kozia Dolinka, a górne jej piętra tworzą kotły Czarnego i Zmarzłego Stawu.

Sieć wodna
W odnodze południowo-zachodniej, nazywanej też Zieloną Doliną Gąsienicową, znajdują się prawie wszystkie stawy Doliny Suchej Wody (tzw. Gąsienicowe Stawy). Są to:
Zielony Staw Gąsienicowy (3,764 ha)
Długi Staw Gąsienicowy (1,564 ha)
Kurtkowiec (1,536 ha z wyspą)
Dwoisty Staw Gąsienicowy (dwa stawy: 1,355 i 0,880 ha)
Zadni Staw Gąsienicowy (0,515 ha)
Litworowy Staw Gąsienicowy (0,407 ha)
Czerwone Stawki Gąsienicowe (dwa stawy: 0,196 i 0,138 ha)
Mokra Jama (0,048 ha)
Kotlinowy Stawek (0,021 ha)
Dwoiśniaczek (cztery stawy: 0,019, 0,014, 0,007 i 0,002 ha)
Troiśniak (trzy stawy: 0,017 i 0,003 ha, trzeci zanikający)
Dwoiśniak (0,007 ha, drugi staw wyschnięty)
Jedyniak (0,006 ha)
Samotniak (wyschnięty)
W odnodze południowo-wschodniej, nazywanej Czarną Doliną Gąsienicową, znajdują się pozostałe dwa stawy: Czarny Staw Gąsienicowy (największy w całej dolinie – 17,94 ha) oraz Zmarzły Staw Gąsienicowy (0,28 ha).
Dolina odwadniana jest w dużej części poprzez przepływy podziemne. Wody całej Zielonej Doliny Gąsienicowej przepływają podziemnymi przepływami, m.in. do Doliny Goryczkowej (wydobywają się w Goryczkowym Wywierzysku i Kasprowej (wypływają tu w Niżniej Kasprowej Jaskini). Głównym ciekiem doliny jest Czarny Potok i Sucha Woda, na znacznej części swojej długości również zanikające pod głazami.

Historia
Nazwa Doliny Gąsienicowej związana jest z nazwiskiem Gąsieniców, dawniejszych właścicieli. Była dawniej intensywnie wypasana, wchodziła w skład Hali Gąsienicowej. W zapisach pojawiła się już w 1653 jako hala Stawów. Na mapach z XIX wieku figuruje nazwa Doliny Siedmiu Stawów. Tętniła życiem pasterskim, była odwiedzana przez zbójników, według podań tutaj werbował do powstania Kostka Napierski. W 1964 zakończono wykup od prywatnych właścicieli, rozebrano większość szałasów i zlikwidowano wypas. Od tego momentu rozpoczyna się w wyniku naturalnej sukcesji ekologicznej zarastanie doliny lasem i kosodrzewiną. Obecnie dno doliny porastają już ogromne łany kosodrzewiny.

Turystyka
Odwiedzana przez turystów już na początku XIX wieku jest węzłem dla wielu szlaków turystycznych i bazą wypadową narciarzy (wyciągi narciarskie) i taterników. W dolinie w latach 1921-1925 zbudowano schronisko Murowaniec. Do niego poprowadzono w latach 1921-1923 utwardzoną drogę (zamkniętą dla samochodów, używaną m.in. do zaopatrzenia schroniska). Innymi zabudowaniami w Dolinie są: baza szkolenia taterników – "Betlejemka", leśniczówka TPN – "Księżówka", meteorologiczna stacja pomiarowa PAN, budynek strażników TPN "Gawra" oraz kilka szałasów pasterskich. Obecnie jest to, jak uważa Władysław Cywiński ...najintensywniej zagospodarowana tatrzańska dolina. Do oceny służą 3 zmierzalne, obiektywne czynniki: ilość miejsc noclegowych, kilometraż szlaków i pojemność wyciągów na jednostkę powierzchni.

Świnica (słow. Svinica) – szczyt w grani głównej Tatr Wysokich o dwóch wierzchołkach, różniących się wysokością o 10 m. Mająca kształt szerokiej piramidy skalnej i jest kapitalnym punktem widokowym.



Dwa wierzchołki Świnicy rozdziela przełęcz – Świnicka Szczerbina Niżnia (2278 m), opada spod niej Żleb Blatona. Wyższy wierzchołek ma 2301 m i prowadzi na niego szlak turystyczny. Niższy, zwany wierzchołkiem taternickim, ma wysokość 2291 m i jest niedostępny turystycznie. Niektórzy za trzeci wierzchołek uznają też niewybitny garb Świnickiej Kopy. Punktem zwornikowym, przez który przebiega granica państwowa pomiędzy Polską a Słowacją, jest jej główny wierzchołek. Świnica leży w miejscu załamania się głównego grzbietu Tatr pod kątem prostym i odejścia bocznej, 9-kilometrowej długości wschodniej grani Świnicy zakończonej Wołoszynem. Odcinkiem tej grani od Zawratu poprowadzono szlak Orlej Perci.

Szczyt Świnicy góruje nad trzema dolinami: Doliną Gąsienicową z Halą Gąsienicową i Doliną Pięciu Stawów Polskich w Polsce, oraz Doliną Cichą (Tichá dolina) na Słowacji, a dokładniej nad górnymi ich piętrami: Dolinką pod Kołem, Świnicką Kotlinką, Zadnim Kołem i Doliną Walentkową.



Próby zdobycia szczytu były podejmowane już na początku XIX wieku (Stanisław Staszic w 1805, próba nieudana). Jako pierwsi na niższym wierzchołku stanęli austriaccy oficerowie, dokonujący pomiarów topograficznych w 1822 r. Zdobywcą wyższego z wierzchołków został 22 lipca 1867 r. przewodnik tatrzański Maciej Sieczka, po czym, podczas tej samej wyprawy, wprowadził ks. Eugeniusza Janotę, Bronisława Gustawicza i Stanisława Librowskiego. Pierwszego wejścia zimowego dokonał Jerzy Maślanka 30 grudnia 1907 r. co na owe czasy było sporym wyczynem.



W obrębie masywu Świnicy wydarzyły się liczne wypadki śmiertelne (łącznie ok. 30 – w tym kilka samobójstw, Świnica pod względem ich liczby w Tatrach ustępuje tylko Giewontowi). Jest bardzo niebezpieczna w czasie burzy. 15 sierpnia 1939 r. od porażenia piorunem i paniki, która zapanowała wśród turystów, zginęło na niej 5 harcerzy i ich opiekun. 4 września 2012 r. podczas zejścia ze Świnicy w kierunku Zawratu zginął tragicznie Józef Szaniawski: spadł w przepaść w kierunku Doliny Pięciu Stawów Polskich.



Świnica dostępna jest trasą z Kasprowego Wierchu, Hali Gąsienicowej: przez przełęcz Liliowe lub Świnicką Przełęcz albo przez Zawrat z Doliny Pięciu Stawów Polskich lub Doliny Gąsienicowej.

Wejście na Świnicę to bardzo popularny szlak turystyczny (przyczynia się do tego lokalizacja w pobliżu Kasprowego Wierchu, na który można wjechać kolejką). Przez to na wąskich przejściach z ułatwieniami (łańcuchy, klamry) mogą tworzyć się bardzo poważne zatory (wiele osób wybiera się na Świnicę bez odpowiedniego przygotowania, co dodatkowo pogarsza sytuację). Największe problemy z zatorami występują w okolicach końcowego wejścia na szczyt, a także w przypadku wąskiego kominka na odcinku między Zawratem, a Świnicą. (fantom)