Wszystko o komunukacji miejskiej w Warszawie.

Cenne źródło: 

https://sh-tras...asywlatach.htm"

Ulica biegnie od ul. Brackiej do ul. Raszyńskiej (dzielnica Ochota). Śródmiejski odcinek łączy ul. Bracką z ul. Chałubińskiego. Do Śródmieścia należą numery: po stronie parzystej od 6A do 56, po stronie nieparzystej od nr 1/3 do nr 49. Jedna z najstarszych dróg narolnych biegnąca między włóką mieszczanina Macieja Małodobrego po stronie północnej i tzw. Szeroką Włóką po stronie południowej, od 1678 należącą do misjonarzy z kościoła Św. Krzyża. W 1745 misjonarze założyli wzdłuż drogi po stronie południowej folwark z obszernym ogrodem i wznieśli zabudowania folwarczne oraz cegielnię usytuowaną przy Wielkiej (ob. Poznańskiej). Następnie przy końcu drogi w pobliżu Żelaznej wybudowali nową cegielnię, po której pozostały glinianki między ulicami Koszykową i Lindleya zasypane w drugiej połowie XIX w. W 1767 część Szerokiej Włóki między Bracką i Marszałkowską została rozparcelowana i zabudowana, dając początek tzw. jurydyce Nowogrodzkiej, od której ulica otrzymała urzędowo w 1770 nazwę, choć nazwę jurydyka skasowano. W 1770 Nowogrodzka została przecięta wałem przy obecnej Raszyńskiej. W końcu XVIII w. droga Nowogrodzka poza wałem zanikła; wał ten przetrwał przez ok. 100 lat. W 1781 na włóce misjonarskiej w pobliżu Nowogrodzkiej założono cmentarz dla parafii świętokrzyskiej i wybudowano katakumby i kaplicę, która zachowała się do dziś przy Wspólnej. Oprócz zabudowań folwarku stał przy Nowogrodzkiej w końcu XVIII w. dom murowany i 14 domów, i dworków drewnianych skupionych między Bracką i Marszałkowską, rozciągały się liczne ogrody. W 1836 zamknięto cmentarz, po 1840 w pobliżu Brackiej wybudowano kilka domów murowanych. W drugiej połowie XIX w. pod ob. nr 45 znajdowały się składy wełny należące do Banku Polskiego i odbywały się jarmarki na wełnę. W 1858 Nowogrodzka została poszerzona po stronie południowej. W 1866 na posesji 1600-S (ob. nr 49) założono stalownię "Robert Eichler i Spółka, Fabryka Żelaza i Różnych Wyrobów Metalowych", zwaną walcownią na Koszykach, zatrudniającą przeszło 600 robotników. W 1870 pomiędzy ob. ulicami E. Plater i Chałubińskiego, po stronie nieparzystej, otwarto Ogród Pomologiczny o powierzchni ok. 5 ha z 12 000 drzew owocowych. W latach siedemdziesiątych dawny folwark Świętokrzyski był miejscem spacerów, zabaw ludowych i popisów cyrkowych. W latach 1883-1885 na dawnym cmentarzu wzniesiono kościół św. Piotra i Pawła. W latach 1872-1912 przy Nowogrodzkiej wybudowano ok. 20 kamienic; wśród nich wyróżniały się domy nr nr 4, 6 i 6a o modernistycznych fasadach oraz kamienice Ludwika Geyera przy zbiegu Poznańskiej - nr 40 i nr 46 o fasadzie udekorowanej rzeźbami, przedstawiającymi kobiety o polskim typie (arch. K. Kozłowski, 1899). W latach 1900-1902 na dawnym folwarku Świętokrzyskim (nr nr 59-71) wybudowano kilkanaście pawilonów szpitala Dzieciątka Jezus (ob. Państwowy Szpital Kliniczny nr 1) i Domu Wychowawczego im. ks. Boduena (arch. J. Dziekoński). W 1926 przez Nowogrodzką przeprowadzono tory Elektrycznych Kolei Dojazdowych sięgające do Marszałkowskiej. W 1927 pod nr 50 przy rogu ul.Pankiewicza zaczęto budowę gmachu Banku Rolnego (arch. M. Lalewicz). Ok. 1935 pod nr 49 wybudowano dom Akcji Katolickiej "Roma" z obszerną salą kinową (arch. S. Szyller). Pod nr 45 przy rogu Poznańskiej wzniesiono gmach Centralnego Telegrafu (arch. J. Puterman-Sadłowski). Ok. 1936 skasowano Ogród Pomologiczny. Podczas wojny znaczna część zabudowy uległa zniszczeniu; w 1944 hitlerowcy wysadzili kościół św. Piotra i Pawła i spalili część domów między Bracką i Marszałkowską oraz między Starynkiewicza i pl. Zawiszy. Po wojnie dawną "Romę" przebudowano na siedzibę opery, odbudowano w nowej formie kościół (1946-1957) i wzniesiono szereg domów mieszkalnych i biurowców. W 1957 dworzec kolei przesunięto w okolice ul. Chałubińskiego, a następnie w Al. Jerozolimskie, zdejmując tory i asfaltując Nowogrodzką do Emilii Plater. W budynku pod numerem 43 (dawny cyrkuł) miało siedzibę Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa-Śródmieście. Obecnie mieści się tu Urząd Dzielnicy Warszawa Śródmieście. W budynku dawnej "Romy" (nr 49) od 1966r., po przeniesieniu Opery Warszawskiej do odbudowanego gmachu Teatru Wielkiego miała siedzibę Państwowa Operetka w Warszawie i Państwowa Opera Objazdowa. Od lat dziewięćdziesiątych mieści się tu Teatr Muzyczny Roma.

Źródło: