Był tramwaj na Celnej

Ulica Celna, chociaż geograficznie znajduje się niemal w samym środku Bytomia, jest raczej odludnym miejscem. Prawie w ogóle nie ma przy niej budyn­ków mieszkalnych, przemykają tędy tyl­ko tranzytem ciężarówki. Młodym bytomianom trudno w to zapewne będzie uwierzyć, ale przez kilka dziesięcioleci kursował tą ulicą tramwaj z Karbia do Dąbrowy Miejskiej. Dzisiaj torowisko jest rozebrane, w lesie ostały się tylko ostatnie resztki słupów trakcyjnych.
Linię z Karbia do Dąbrowy Miejskiej uruchomiono 23 listopada 1913. W od­różnieniu od większości istniejących wte­dy linii tramwajowych, była to linia nor­malnotorowa, o rozstawie szyn 1435 mm. Dotąd wszystkie linie tramwajowe w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym budowane były o rozstawie 785 mm, czyli identycznym, jak tutejsze wąskotorówki. Dopiero w 1912 roku zbudowa­no pierwszą, liczącą niespełna 2 km li­nię tramwajową o rozstawie szyn takim, jaki stosuje się dzisiaj - z katowickiego Rynku do Parku Kościuszki.Rok później trzy nowe normalnotorowe linie tramwa­jowe uruchomił magistrat Bytomia. Jed­na prowadziła z Rynku dzisiejszą ulicą Piekarską do  ówczesnej zajezdni, tramwajowej,  Druga rozpoczynała się też na Rynku i wiodła wzdłuż obecnej ulicy Wrocławskiej do Miecho­wic.
Trzecia, o której tutaj mowa, odgałę­ziała się od tej linii w Karbiu i wiodła do Dąbrowy Miejskiej. Wówczas funkcjo­nowały na niej tylko trzy przystanki: po­czątkowy Karf Zollhaus, środkowy N.Viktoriagrube i końcowy Stadtwald Dombrowa. Cała trasa liczyła 2550 me­trów. Czas przejazdu tego odcinka wy­nosił początkowo 12 minut, po drugiej wojnie światowej -10 minut.
Linia z Karbia do Dąbrowy Miejskiej pod pewnymi względami różniła się od innych. Nigdy nie wybudowano pętli tramwajowej ani na jednym, ani na dru­gim końcu linii. Tą trasą jeździł bowiem tramwaj posiadający drzwi i kabiny mo­torniczego z obu stron.Kiedy przyszedł czas nadawania numerów poszczegól­nym relacjom przewozowym, tramwaj kursujący ulicą Celną otrzymał nr 34. Kursował często - np. w 1958 roku co 20 minut! Końcowy przystanek tramwaju 34 w Dąbrowie Miejskiej znajdował się w le­sie. Niedaleko, też w lesie, stała restau­racja Jak opowiadają starsi pracownicy Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwa­jowej, nieraz się zdarzało, że podchmie­leni goście wychodzili stamtąd z nożem i zmuszali motorniczego, aby napił się z nimi pół litra. Cóż miał taki motorniczy robić? Później tylko dojeżdżał do Karbia i zgłaszał, że jest „nawalony" i nie może dalej pełnić służby.
Dziś nie ma śladu nie tylko po tram­waju, także po tamtej restauracji. Może linia 34 przetrwałaby, gdyby połączono ją z trasą linii 19. W 1967 otwarto nową linię tramwajową łączącą centrum By­tomia z Kopalnią Bytom ( Kopal­nia Powstańców Śląskich). Od końcowe­go przystanku linii 34 do trasy 19 w Dąbrowie Miejskiej było w prostej linii za­ledwie 600 metrów...
Tymczasem przyszedł zmierzch tram­waju 34. W 1976, z powodu małej fre­kwencji, skrócono jego trasę w Dąbrowie Miejskiej. Dojeżdżał on już z Karbia tyl­ko do wysokości ulicy Leśnej. Wreszcie w 1980 całkowicie wstrzymano na tej trasie ruch tramwajów. Potem ulica Cel­na została przecięta na dwie części no­wym nasypem bocznicy kolejowej do Kopalni Dymitrow (Centrum). Powstała ulica Nowocelna, biegnąca równolegle do Celnej, która przejęła ruch samocho­dowy. Jeszcze przez kilka lat, nawet na początku lat 90., w lesie leżały zarastają­ce samosiejkami nieużywane tory. Wkrótce i one zostały „sprywatyzowa­ne" przez złomiarzy. Wycięto także słu­py, które dawniej podtrzymywały trak­cję elektryczną. Resztki słupów można jeszcze spotkać w dąbrowskim lesie.

Tomasz Rzeczycki