27.04.2026 - zamówione 2 dyski SSD GOODRAM CX 400 2TB za 1698 zł - kończy nam się miejsce na dyskach SSD 460 GB (zostało 15 GB wolnego miejsca). Na tych dyskach są m.in. system operacyjny, kafelki mapy i miniatury zdjęć. Dyski będą w czwartek, w majowy weekend przeniosę na nie wszystkie dane. W maju lub w czerwcu kupię dyski HDD ~ 20 TB i przeniesiemy tam dane z dysków 3 TB (oprócz tego mamy 2 x 12 TB w RAID 1 od Esskiego).
W Trzcinicy koło Jasła, w południowo – wschodniej Polsce, znajduje się miejsce nazywane „Karpacką Troją”. Jest to obiekt o szczególnej wartości historycznej i kulturowej położony tuż nad doliną rzeki Ropy, na wzgórzu posiadającym z trzech stron wyjątkowo strome stoki. Ze względu na istniejące tu, sztucznie uformowane, wysokie nasypy ziemne, od wieków nazywany jest Wałami Królewskimi.
Już w początkach XIX w. odkryto tu 3 bożyszcza pogańskie, a na miejsce to zwrócili uwagę miłośnicy starożytności. Wielokrotne wykopaliska i badania przeprowadzane w latach 1991 – 1996 i 2005 – 2009 przyniosły sensacyjne wyniki. Odkryto tu najstarsze osady obronne z dotąd znanych w Polsce i stwierdzono pierwsze ślady oddziaływania cywilizacji anatolijsko – bałkańskiej na tereny ziem polskich. Jest to także najlepiej zachowane grodzisko wczesnośredniowieczne w Małopolsce i jedno z najstarszych grodzisk słowiańskich. Wały obronne licząc od podstawy nasypów dochodzą jeszcze dzisiaj do 10 m wysokości i opasują prawie 3,5 ha powierzchni.
W początkach epoki brązu zbudowano tu osadę warowną z bramą od strony wysoczyzny. Gród broniony był wałem drewniano – ziemnym z palisadą, fosą, palisadą i samą stromizną stoków. Mieszkała w niej ludność grupy pleszewskiej kultury mierzanowickiej (2100 – 1650 p.n.Ch.) pozostająca pod silnymi wpływami zakarpackimi. Lepiła ona doskonałej jakości naczynia gliniane zdobione odciskami sznura, żłobkami, małymi guzkami, listwami i żeberkami. Mieszkańcy osady zajmowali się rolnictwem, hodowlą, myślistwem, rybołówstwem, tkactwem i obróbką surowców kamiennych.
W latach 1650 – 1350 p.n.Ch. żyła tu zakarpacka ludność kultury Otomani – Füzesabony o bardzo wysokim poziomie cywilizacyjnym. Zbudowała ona nową drogę i bramę wjazdową do grodu, przebudowała i wzmocniła obwarowania, a po ich pożarze odbudowała fortyfikacje i powiększyła osadę do powierzchni prawie 2 ha, dobudowując podgrodzie, zabezpieczone od strony najłatwiejszego dostępu rzędem palisady i fosą.
W tym czasie spotykamy tu oddziaływania kulturowe idące od strony wielkich cywilizacji basenu Morza Śródziemnego, ale także od północy znad Bałtyku. Było tu wówczas ważne pradziejowe centrum kulturotwórcze. Ludność ta była pośrednikiem w przekazywaniu impulsów kulturowych świata egejsko – anatolijskiego na północ. Wyróżniała się wysokim poziomem rozwoju społeczno – gospodarczego, tworzyła wielkie kompleksy osadnicze o wyraźnej hierarchizacji, z centralnie położonymi grodami, niekiedy zabudowanymi regularnie i planowo. Mieszkano w domach o konstrukcji słupowej lub zrębowej. Wysoki poziom osiągnęła w metalurgii brązu i złota.
W osadach znajdowały się liczne warsztaty produkcyjne. Gromadzono tam wielkie bogactwa w postaci biżuterii ze złota, wyrobów z brązu, bursztynu, paciorków z fajansu, broni i różnorodnych wyrobów z kości i rogu. Doskonale wykonana ceramika zdobiona była ornamentem guzowym, spiralnym i kanelowaniem.
Obok arystokracji wyodrębnioną warstwę tworzyli wojownicy i niewolnicy. Zajmowano się głównie uprawą ziemi, hodowlą, a także łowiectwem i rybołówstwem oraz dalekosiężnym handlem. Groby były bardzo bogato wyposażane. Ludność kultury Otomani – Füzesabony zamieszkiwała tereny północno – wschodniej części Kotliny Karpackiej.
W okresie wczesnego średniowiecza (780 – 1031 r. n.e.) znajdował się tu potężny wieloczłonowy gród, centralny ośrodek jednego z plemion zamieszkujących w tym czasie Małopolskę. Jego budowa wymagała ogromnego nakładu pracy i wysokiego poziomu myśli inżynieryjnej budowniczych. Wały miały łączną długość 1250 m. Do ich budowy zużyto 25000 m. sześciennych budulca, w tym około 6000 m belek. Otoczony był kilkoma osadami otwartymi. Zamieszkiwano wówczas w chatach zrębowych i półziemiankach.
Zniszczenie grodu w wyniku gwałtownego pożaru wydaje się najbardziej prawdopodobne w 1031 r., u schyłku rządów Mieszka II, lub w okresie wewnętrznych zaburzeń na terenie Polski w latach 1034 – 1039.
W trakcie interdyscyplinarnych badań prowadzonych w Trzcinicy na przełomie XX i XXI w. odkryto ponad 160 tys. Zabytków archeologicznych i przebadano konstrukcje obronne. Znaleziono duże ilości glinianych naczyń oraz inne wyroby z ceramiki. Odkryto liczne wyroby kościane i rogowe, kamienne i krzemienne unikalne zabytki z brązu i żelaza. Uzyskano dowody dalekosiężnych kontaktów. Odkryto przedmioty kultu, wytwory sztuki pradziejowej, narzędzia, broń i ozdoby. Uzyskano wiele danych dotyczących chronologii badanych osad oraz gospodarki i środowiska naturalnego. Niezwykle cenny okazał się srebrny skarb wczesnośredniowieczny, składający się z monet, różnego rodzaju ozdób, kawałków srebra i unikalnego okucia pochwy miecza – wielkiego dzieła sztuki średniowiecznej.
Przez cały okres funkcjonowania obiektu obronnego w Trzcinicy nakładały się tu i łączyły różnorodne wpływy kulturowe.
Na bazie odkryć dokonanych w Trzcinicy powstał niepowtarzalny w skali europejskiej skansen archeologiczny – Oddział Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.
Pomysł wybudowania skansenu zrodził się już w 1998 r. Projekt „Skansen archeologiczny Karpacka Troja w Trzcinicy atrakcją turystyczną regionu” został dofinansowany przez Mechanizm Finansowy EOG. Skansen powstał na obszarze ponad 8 ha. Koszt całego przedsięwzięcia wyniósł ponad 13 mln zł. Kwota przyznanego dofinansowania wyniosła 1.747.086 euro. Pozostałą część kosztów pokrył Urząd Marszałkowski w Rzeszowie. Pomogły także samorządy lokalne.
Budowa skansenu rozpoczęła się w październiku 2007 r., a prace budowlane zostały zakończone w październiku 2009 r. Skansen miał być otwarty w lipcu 2010 r., ale 4 czerwca uległ zniszczeniu w wyniku powodzi ( zobacz zdjęcia : http://www.karpacka-troja.pl/?tag=powodz ) i po roku, po wielu staraniach został odbudowany ze środków MSWiA. Dla zwiedzających został otwarty 24 czerwca 2011 r. Po ponad 12 latach ciężkiej pracy i pokonaniu licznych przeszkód marzenie stało się rzeczywistością.
Karpacka Troja składa się z terenu grodziska „Wały Królewskie” oraz obszaru u jego podnóża, zwanego parkiem archeologicznym. Na grodzisku zrekonstruowane są fragmenty wałów obronnych i domostwa. Można obejrzeć tam 9 odcinków wałów obronnych, w tym fragment obwarowań, drogę i bramę oraz dwa domy z początków epoki brązu, a także bramę średniowieczną, 4 chaty słowiańskie, czynne źródło z X w. i miejsce ukrycia skarbu. Wybudowano ścieżki i drogi dla zwiedzających. Przygotowano miejsce na zajęcia oświatowe. U podnóża grodziska stoi pawilon biletowy.
W parku archeologicznym zbudowane zostały wioski z początków epoki brązu i wczesnego średniowiecza. Zrekonstruowana została wioska kultury Otomani – Füzesabony sprzed 3,5 tys. lat oraz wioska słowiańska z IX w. Wszystkie wg technologii stosowanej w pradziejach.
W obrębie parku przygotowany został plac na festyny, parking, ścieżki, drogi dojazdowe i oczka wodne. W pawilonie wystawowym o powierzchni ok. 1800 m. kw. Mieści się ekspozycja muzealna, komfortowa sala konferencyjna, multimedialna sala lekcyjna dla uczniów, przytulna „Salka Małego Odkrywcy” przeznaczona dla najmłodszych, zaplecze gastronomiczne, pomieszczenia dla potrzeb usług turystycznych oraz działalności merytorycznej
Zabytki prezentowane na wystawie zostały odkryte w trakcie badań wykopaliskowych grodziska. Prezentowane są także kopie zabytków z terenu Polski, Słowacji i Węgier.
Drugą część budynku stanowią pomieszczenia przeznaczone dla administracji Skansenu, pomieszczenia do pracy naukowej, pracownie, pokoje gościnne oraz część techniczna budynku.
Wybór założeń technologicznych i zastosowanych rozwiązań technicznych został podyktowany specyfiką miejsca jakim jest zabytkowe grodzisko i jego otoczenie oraz troską o jak najmniejszą ingerencję w zabytkową substancję ufortyfikowanych osad. Wszystkie rekonstrukcje zostały wykonane w oparciu o wyniki badań naukowych oraz dostępną wiedzę, mając na celu jak najwierniejsze odtworzenie rzeczywistości historycznej.
W Skansenie będą odtwarzane dawne sposoby produkcji i życie codzienne mieszkańców z czynnym udziałem zwiedzających oraz prowadzona działalność edukacyjna i naukowa.
Dodatkową atrakcją Karpackiej Troi będzie w przyszłości możliwość podziwiania grodziska i rozległej panoramy z wieży widokowej, która zostanie wybudowana na obrzeżach skansenu.
(Autorem tekstu pochodzącego z broszury informacyjnej dostępnej w Skansenie jest Jan Gancarski. Opisy zdjęć pochodzą z tablic informacyjnych przy poszczególnych obiektach)
