„Opole kiedyś piwem stało. Dzisiaj nie ma śladu po browarach
Piotr Guzik
05.10.2014 , aktualizacja: 04.10.2014 13:37

Cały tekst:


W szczytowym okresie w mieście działało nawet sześć browarów, w tym dwa duże. Po II wojnie światowej nic się po nich nie ostało, a miasto do tej pory nie ma w swoich granicach żadnego browaru.

Browarnicze tradycje Opola sięgają około tysiąca lat wstecz. Już w X wieku w osadzie na Ostrówku warzono bowiem piwo. Nie odbywało się to oczywiście na wielką skalę - dopiero po kilku wiekach co bogatsi mieszkańcy grodu stworzyli organizację warzelniczą.

- Sprowadzało się to do tego, że właściciele ziemscy przekazywali ziarno do browaru miejskiego, wnosząc w ten sposób swój udział do produkcji i wyszynku piwa. Zapewniało im to niemały zysk - opowiada Andrzej Hamada, architekt i znawca historii Opola.

Wedle źródeł przytaczanych przez Hamadę, w pierwszej połowie XVI wieku w Opolu był jeden browar oraz cztery słodownie. Ale z czasem browarów zaczęło przybywać.

- W XVII wieku piwo warzyli franciszkanie. W XVIII wieku browar znajdował się też przy ulicy Szpitalnej, obok młyna miejskiego, dokładnie w miejscu pubu Highlander. Skład słodu mieścił się zaś przy dzisiejszej ulicy Minorytów, która wtedy nazywała się właśnie ulicą Słodową - mówi Hamada.

Dwóch gigantów

Oprócz tego w Opolu były też dwa nieduże browary: Karascha oraz Konietzki. Ten drugi mieścił się na bliskim Zaodrzu, przy dzisiejszym pl. Piłsudskiego, a działała przy nim knajpka o wdzięcznej nazwie Zameczek Odrzański. - Woźnice pili piwo najchętniej w Zameczku, gdzie opolskie bractwo kurkowe urządzało uczty, świniobicia i w ogóle schadzki pijackie - opowiada Hamada.

W drugiej połowie XIX wieku w Opolu powstały dwa znacznie potężniejsze browary. Jeden - browar Zamkowy - wybudowany został na Pasiece i należał do prominentnej rodziny Friedlaenderów. Drugi browar wzniesiono na wzgórzu, gdzie znajduje się teraz pl. Kopernika, a jego właścicielem był Pringsheim, potentat przemysłu cementowego. Geneza powstania browarów była prosta - w owym czasie następował gwałtowny rozwój miast, a wraz ze wzrostem ludności zwiększało się też zapotrzebowanie na piwo.

- W 1911 roku nastąpiła fuzja browarów Friedlaendera i Pringsheima w spółkę pod nazwą Opolskie Browary Akcyjne. Spółka ta pochłonęła także inne pomniejsze, lokalne browary.

Zaś w 1928 roku browary przejęła spółka Schultheiss-Patzenhofer i taki stan trwał do końca wojny - mówi Hamada.

Koniec browarów w Opolu

Żaden browar tej wojny nie przetrwał. Już na początku lat 50. w miejscu browaru Friedlaendera wybudowano lodowisko Toropol oraz szkołę muzyczną. Jak podkreśla Hamada, jedyną pozostałością po browarze jest budynek należący do szkoły plastycznej, gdzie mieści się Galeria nad Odrą.

- Większy problem sprawiała miastu pozostałość po browarze przy placu Kopernika. Próbę odbudowy tego browaru podejmowały kilkakrotnie władze centralne. Tylko nieustępliwości opolskich urbanistów i ekonomistów zawdzięcza Opole rezygnację z odbudowy browaru. Przez wiele lat wykorzystywano w różny sposób budynki i tereny browaru: na magazyny, sklepy i parkingi, by ostatecznie dokonać rozbiórki zabudowań w 1977 roku - opowiada Andrzej Hamada.

Losy tego terenu są zresztą jeszcze bardziej zawiłe. Na przestrzeni lat poszukiwano bowiem różnych rozwiązań na zagospodarowanie tego terenu. Miał tam być hotel oraz kompleks handlowo-usługowy. Na przełomie wieków zapadła decyzja, że stanie tam centrum handlowe z wielosalowym kinem i kilkupoziomowym parkingiem. Pierwotnie rolę tę miało pełnić Copernicus Center, ale jego budowy nie ukończono. Betonowy szkielet obiektu straszył w Opolu przez kilka lat, aż w 2007 roku go rozebrano, a na jego miejsce powstała galeria Solaris Center, która swoim kształtem i kolorem na nawiązywać do nieistniejącego browaru.

Miasto wciąż bez browaru

Pięć lat temu Opole było jeszcze blisko tego, by znów mieć u siebie browar. Przy ulicy Wschodniej na sprzedaż wystawiono działkę z własnym ujęciem wody, ze specyficznym przeznaczeniem, by wybudować tam właśnie browar. Do pierwszego przetargu na te grunty zgłosił się jeden oferent. Nazwy firmy nie ujawniono, ale mówiono o koncernie spoza Europy. Firma wpłaciła nawet 600 tys. zł wadium (całą działkę wyceniano na 6 mln zł). Ale ostatecznie oferent - powołując się na światowy kryzys gospodarczy - do przetargu nie stanął. Potem miasto zrobiło drugie podejście do sprzedaży działki pod browar przy ul. Wschodniej, ale tym razem żaden chętny się nie zgłosił.

Działka do tej pory stoi więc pusta, a najbliższym Opolu browarem jest Słociak, który mieści się w okolicy ronda przy Marko, tuż poza granicami administracyjnymi miasta. Co jednak nie znaczy, że w stolicy województwa nie powstaje piwo. Działa ruch piwowarów domowych, którzy w zaciszu swoich mieszkań, garaży i domów próbują własnymi siłami tworzyć trunek dla siebie. I nie można wykluczyć, że któremuś z nich uda się przekuć te próby w poważniejszy biznes.”

Znakomita mapa o browarnictwie pojawiła się na bliźniaku - POLECAM