Pałac Saski w Kutnie

EKU 0196

Fusce faucibus tellus id nibh mollis semper. Proin urna turpis, placerat id feugiat nec, venenatis eu felis. Donec non velit augue. Quisque rhoncus sagittis erat vitae commodo. Ut consequat massa eu justo malesuada pellentesque gravida justo eleifend. Sed vestibulum lacus dolor, id eleifend metus. Praesent sapien velit, consectetur ac vulputate id, posuere euismod velit.

Pałac Saski w Kutnie

W wyniku unii personalnej Polski z Saksonią (lata 1697 – 1763), królowie August II oraz August III władzę sprawować musieli równocześnie w Dreźnie i Warszawie. Możliwość szybkiego przejazdu pomiędzy dwiema stolicami nabrała strategicznego znaczenia dla obu państw.

Królowie sascy drogę tę pokonywali w 10 dni. Pokonanie tej trasy w takim czasie wymagało ogromnego wysiłku organizacyjnego i finansowego. Na trasie pomiędzy Warszawą a granicą Polski trzeba było przygotować co  najmniej 67 stacji postojowych, zgromadzić w nich ponad 20.000 koni.

W roku 1749 August III kazał wytyczyć trasę wiodącą przez Kargowę, Poznań, Kutno i Sochaczew. Wymagało to zorganizowania na trasie pomiędzy Warszawą a Poznaniem dwu miejsc noclegowych dla króla, jego licznej rodziny oraz dworu.

W roku 1750 przystąpiono w Kutnie i Kleczewie do budowy królewskich pałacyków pocztowych. Projekty sporządził kapitan Johan Martin Walter i kierował ich budową. Obie budowle, pomimo niewielkich rozmiarów, były w pełnym znaczeniu tego słowa pałacami.

Pałac podróżny w Kutnie został założony na planie prostokąta z dwoma krótkimi skrzydłami bocznymi. Posiadał dwie oficyny zamykające prostokątny dziedziniec, do którego przylegał ogród owocowo – warzywny.

Budowla wzniesiona została w stylu baroku drezdeńskiego w odsłoniętej konstrukcji ryglowo – szachulcowej (tzw. pruskim murze).

Ostatni raz August III mieszkał tu w drodze do Drezna 21 kwietnia 1763 roku – opuszczając Polskę na zawsze.

Po śmierci króla w roku 1764, pałac przeszedł na własność Jędrzeja Zamoyskiego – późniejszego kanclerza wielkiego koronnego. Kolejnym właścicielem pałacu został generał Stanisław Kostka Gadomski, który w 1775 r. nabył pałac wraz z dobrami kutnowskimi.

Nowi właściciele dokonywali szeregu przebudów pałacu, zmieniając jego charakter i przekształcając w rezydencję szlachecką.

W okresie Księstwa Warszawskiego w pałacyku ulokowano siedzibę podprefekta powiatu orłowskiego. W tym czasie wschodnie skrzydło powiększono o murowaną przybudówkę  z dwoma izbami i sienią.

Podczas ucieczki z Rosji cesarz Napoleon zatrzymała się w Pałacu Saskim, i w tym czasie napisał dwa rozkazy.

Ostatni dziedzic miasta Kutna Witold Mniewski w roku 1866 sprzedał pałac cukiernikowi Antoniemu Herde. Od tego czasu pałac wielokrotnie zmieniał właścicieli a wnętrza pałacu przerabiane były na sklepy, warsztaty i mieszkania.

W czasie okupacji hitlerowskiej ulokowana została siedziba żandarmerii. Mieszczącą się w podwórzu stajnie przerobiono na dwie cele więzienne, zachowane do dziś wraz z częścią wyposażenia.

Brak właściwej konserwacji i opieki, nadmierna eksploatacja, przebudowy doprowadziły konstrukcję budowli do stanu ruiny. Pożar w dniu 19.01.2003 roku zniszczył więźbę dachową nad częścią korpusu głównego oraz skrzydłem zachodnim.EKU 0196

Obecnie w pałacu ma siedzibę Fundacja Odbudowy Pałacu Saskiego. Prowadzone są badania architektoniczno – historyczne oraz archeologiczne. Trwają przygotowania do odbudowy – z nadzieją na znaczną pomoc Unii Europejskiej.

Pałac Saski w Kutnie jest zabytkiem szczególnego rodzaju. Należy do grupy budowli mieszkalnych związanych z osobami polskich królów. Jest jedyną ocalałą budowlą po Auguście III i jedynym w Europie królewskim pałacem pocztowym. Jest też pamiątką po unii polsko – saskiej.

Jest nadzieja, że pałac pocztowy Augusta III stanie się atrakcją turystyczną i będzie znakiem rozpoznawczym dla Kutna i regionu.

Opracowano na podstawie materiałów udostępnionych przez Fundację Odbudowy Pałacu Saskiego.