Jest to wyspa między Wisłą a jej odnogą - Małą Wisłą, zlokalizowana dokładnie naprzeciwko (na drugim brzegu) zespołu staromiejskiego. Spacerując Bulwarem Filadelfijskim bardzo dobrze widać przeciwległy zielony brzeg porośnięty lasem. Jednocześnie ten las łęgowo-topolowy stanowi ciekawy rezerwat przyrody, a położenie takiego obiektu niemal w środku miasta czyni z niego dużą atrakcję. Dlatego właśnie jest chętnie odwiedzany.

Kępa Bazarowa jest doskonałym miejscem spacerów wśród nieskażonej zieleni, w sąsiedztwie Wisły z widokiem na całą panoramę zespołu staromiejskiego. Dogodnym ułatwieniem do podziwiania panoramy jest - wprawdzie skromny - specjalny taras widokowy.

Dla ułatwienia spacerów i podziwiania urzekającej panoramy starówki przygotowano dogodny dojazd oraz wytyczono tu alejkę spacerową przez rezerwat biegnącą wzdłuż brzegu Wisły w stronę ruin zamku Dybów.
Ruiny te znajdują się tuż po przeciwnej stronie Małej Wisły i jakby na wyciągnięcie ręki są widoczne z kończącej się nad wodą alejki. Niestety władze miasta nie zadbały o wygodne połączenie Dybowa z wyspą i aby dostać się tutaj trzeba obejść dookoła.

Długość wyspy wynosi 2,65 km, maksymalna szerokość 438 m, powierzchnia 70 ha. Nazwa Kępa Bazarowa pojawiła się w XIII wieku i pochodzi prawdopodobnie od zatrzymujących się tu w średniowieczu kupców. Jan Długosz w swej Kronice nazywa ją Wyspą Toruńską, relacjonując, że tu po bitwie grunwaldzkiej w 1411 roku król Władysław Jagiełło zawarł z Krzyżakami pierwszy pokój toruński.

W 1500 roku przez Wisłę w Toruniu wybudowano, drugi po krakowskim, stały most, łączący Bramę Mostową z Kępą Bazarową (tzw. most niemiecki) i dalej przez Małą Wisłę - brzeg kujawski (most polski). Od tego czasu Kępa nazywana jest też Ostrowem Mostowym. Tutaj, w miejscu rozwidlenia dróg do Małopolski i Wielkopolski powstała osada zwana Majdanem. Dziś upamiętnieniem dawnej osady jest ulica o tejże nazwie prowadząca na wyspę z ulicy Kujawskiej.

Rozmiary wyspy jak i jej położenie zmieniały się w ciągu wieków. Było to możliwe dzięki akumulacyjnej działalności wód Wisły, co wiąże się z krzywizną koryta rzeki powyżej wyspy. Dzisiejszy kształt wyspy jest więc rezultatem tej działalności. Powierzchnia Kępy powiększyła się ostatecznie po regulacji Wisły w drugiej połowie XIX wieku m.in. o pobliską wyspę - Kępę Zielonkę.
W 1556 roku odległość do prawego brzegu Wisły wynosiła 220 m (tyleż samo szerokość wyspy), do lewego 339 m. Następne pomiary z lat 1677, 1764, 1824 dowodzą, iż Kępa powiększała swą powierzchnię i znacznie zwiększała odległość od prawego brzegu rzeki (np. w 1703 roku odległość ta wynosiła już 389 m, a szerokość wyspy tylko 171 m). Dziś odległość do prawego brzegu Wisły wynosi około 400 m.
W tych czasach w pobliżu Kępy Bazarowej było aż 16 wysp, m.in. Liszka, Winnicza Góra, Białkowa, Wszowka, Cegielniana, Strońska, Starotoruńska, Krowieniec, Grodzisko, Korzeniec i największa - Kępa Zielona (Zielonka), która w XIX wieku połączyła się z Kępą Bazarową tworząc ją w dzisiejszej formie.

W XVI i XVII wieku Kępa Bazarowa stała się miejscem osadzenia wypędzonych z miasta nierządnic, które ze słomianym wieńcem na głowie posadzono na osłach tyłem do jazdy i po opłaceniu myta, przepędzono mostem na Kępę. Odtąd nazywa się ją też Małpim Gajem.

Zarówno Kępa jak i osada Majdan podlegały jurysdykcji starosty dybowskiego. Władze polskie popierały polskie osadnictwo na Kępie. Wkrótce osada rzemieślniczo-handlowa na Kępie jak i Majdan uzyskały samorząd.
W czasie wojny szwedzkiej Toruń uzyskał dwie uchwały sejmowe z lat 1626 i 1629, przyznające mu Kępę Bazarową na własność (dotychczas Kępa była własnością starostwa dybowskiego). W latach trzydziestych XVII wieku, w ramach rozbudowy fortyfikacji, ufortyfikowano Kępę jak i teren przedmościa.

W 1703 roku osadę tutejszą spalili mieszczanie toruńscy w obronie miasta przed rozpoczynającym się oblężeniem szwedzkim. Osada, położona dogodnie na szlaku toruńsko-kujawskim, odbudowała się jednak szybko. W XVIII wieku nastąpił znaczny rozwój Kępy, podobnie jak i innych przedmieść miejskich. Kępa Bazarowa była w tym czasie przedmiotem sporu ze starostami dybowskimi oraz siedliskiem pozacechowego (partackiego) i manufakturowego rzemiosła, a także miejscem niekontrolowanego handlu.
Zabudowa Kępy była chaotyczna, jak o tym świadczą ryciny. Były to dość nędzne chaty, niektóre z podcieniem, budowane na zrąb z drewnianych dyli i kryte słomianym dachem.

W 1809 roku właśnie na Kępie zostało odparte austriackie oblężenie Torunia, dzięki czemu miasto drugi raz w historii (po odparciu oblężenia szwedzkiego w 1629 roku) samodzielnie się obroniło.

W trakcie kolejnego etapu rozbudowy fortyfikacji, do 1812 roku ufortyfikowano też Kępę wraz z przyczółkiem mostowym. W 1813 roku, w czasie oblężenia rosyjskiego Torunia, Kępa Bazarowa wraz z innymi przedmieściami, została spalona dla oczyszczenia przedpola twierdzy.

źródło :

Mosty drewniane w Toruniu przez Wisłę, to właściwie historia szeregu konstrukcji drewnianych (stałych) kolejno budowanych, odnawianych, niszczonych i na nowo odbudowywanych w ciągu 377 lat.

Chronologicznie był to drugi stały most na Wiśle, ale dłuższy od pierwszego, który wybudowano w Krakowie. Ponadto most toruński pod względem długości przewyższał mosty w znanych miastach europejskich, takich jak np. Praga, Drezno, Ratyzbona.

Przeprawa była zlokalizowana na poziomie Bramy Mostowej (choć podobno zdarzały się niekiedy małe odstępstwa w tym zakresie).

W części północnej do Kępy Bazarowej most był nazywany niemieckim, z kolei od Kępy do brzegu południowego był to most polski. Nazwy te wynikały z nazewnictwa brzegów używanych jeszcze w XIV w.

Część polska była nieco krótsza - ok. 200 - 300 m, a niemiecka wynosiła ok. 350-400 m, ponadto część polska przebiegała nie tylko nad lewym ramieniem Wisły, ale i nad terenami podmokłymi Kępy Bazarowej.

Jedno z przęseł musiało mieć konstrukcję zwodzoną, by umożliwiać swobodną żeglugę.



Budowa pierwszego mostu ruszyła w 1497 r. po wydaniu stosownych dokumentów przez króla Jana Olbrachta i trwała do 1500 r. (pracami kierował Piotr Postil z łużyckiego Budziszyna). Początkowo wybudowano najprostszy typ mostu - palowy (wbite w dno pale a na tym jezdnia z belek), z ochronnymi izbicami. Przez ten most w roku 1501 przeprawiał się kondukt żałobny z ciałem Jana Olbrachta, który zmarł w Toruniu.

W przeciągu prawie czterechset lat istnienia most ulegał częstym uszkodzeniom, zarówno na skutek naporu kry, wysokiej wody, jak i działań wojennych.



Przykładowo, odnotowano niemal całkowite zniszczenie mostu przez krę lub pękające lody w 1570 r., 1791 r. oraz w 1853 r.,kiedy to podczas próby ratowania mostu zginęło siedem osób. Z kolei w sierpniu 1621 r. most uszkodziła wysoka fala powodziowa.

Jeśli chodzi o zniszczenia wojenne, miały one miejsce m.in. w czasie potopu szwedzkiego (1658 r.), wojny północnej (1703 r. ) i wojen napoleońskich (1806 r. oraz 1809 r.).



Konstrukcja ulegała licznym przekształceniom. Ze względów funkcjonalnych dążono do wydłużenia przęseł dla swobodniejszego przepływu wody i kry. W latach 90. XVI w. burmistrz Henryk Stroband zaproponował nowoczesną konstrukcję wieszarową, wzorowaną na nowopowstałym moście Zygmunta Augusta w Warszawie (1568-1573), jednak ze względu na wysokie koszty wybudowano most z tylko jednym bardzo szerokim przęsłem o konstrukcji wieszarowej i pod nie kierowano główną masę lodu i kry (do ok. połowy XIX w.).

Po serii katastrof w latach 50. XIX w. postanowiono zbudować nowocześniejszy w konstrukcji most kratownicowy (1863). Konstrukcja opierała się kapryśnej rzece do 1875 r. kiedy to znowu

została uszkodzona przez spływające lody. Odtąd most był udostępniany tylko dla ruchu pieszego.

Ostateczna katastrofa przyszła jednak z innej strony, ponieważ w lipcu 1877 roku most spłonął. Przyczyną pożaru było prawdopodobnie przypadkowe zaprószenie ognia (wcześniej odnotowywano również akcje gaśnicze na moście a w prasie lokalnej przestrzegano np. przed wyrzucaniem niedogaszonych papierosów) ale nie wykluczono także podpalenia.



Nie podjęto już dzieła odbudowy mostu, prawdopodobnie dlatego, że od 1873 r. istniał już w sąsiedztwie stalowy most kolejowo-drogowy. Z kolei na miejscu dawnej przeprawy uruchomiono prom oraz sezonowo funkcjonowały konstrukcje pontonowe.

Obecnie w miejscu dawnego przyczółku mostu na Kępie bazarowej znajduje się punkt widokowy "Panorama Torunia"

do którego w sezonie letnim kursuje z Bulwary Filadelfijskiego stateczek "Katarzynka". Od strony Starego Miasta w miejscu dawngo przyczółku dawnych przepraw postawiono pomost nawiązujący do tradycji tego miejsca: /p>

RYNEK STAROMIEJSKI
Niemal kwadratowy plac (109x104 m) stanowił od około połowy XIII w. aż do początków XX w. centrum życia publicznego Torunia. Był nie tylko głównym węzłem komunikacyjnym miasta, ale razem ze stojącym na nim ratuszem oraz urządzeniami targowymi pełnił wielorakie funkcje handlowe, gospodarcze, administracyjne, sądowe i reprezentacyjne. Na rynku ogłaszano też wyroki, wykonywano egzekucje, a w południowo-wschodnim narożniku aż do 1809 r. stał pręgierz. Obok znajdowała się jedna z wielu miejskich studzienek z bieżącą woda.
W dni targowe rynek był wielkim placem handlowym, a poszczególne jego części miały ustalone tradycyjnie funkcje. Oprócz stałych urządzeń handlowych w ratuszu, a więc sukiennic, ław chlebowych i kramów, w części południowej rynku (naprzeciwko Dworu Artusa) ulokowany był targ rybny, a przy południowym rogu pierzei wschodniej - targ warzywny.
W najbardziej reprezentacyjnej części zachodniej rynku, zwanej placem turniejowym organizowano nie tylko turnieje i parady, ale również miejskie i kościelne imprezy okolicznościowe oraz uroczystości natury państwowej. Tutaj witano też znamienitszych gości, np. wielkich mistrzów i królów, którym władze miasta i mieszkańcy składali przysięgę na wierność. Na przykład 28 V 1454 r. odbyła się ceremonia złożenia przez rycerstwo i mieszczan miast ziemi chełmińskiej z Toruniem na czele, hołdu monarsze polskiemu Kazimierzowi Jagiellończykowi.
W tym samym miejscu odsłonięte 22 III 1904 r. pomnik cesarza Niemiec Wilhelma I (dłuta Ernesta Hertera), zabrany przez wycofujące się oddziały niemieckie w 1919 r. Niebawem, bo już 18 I 1920 r., witano tu uroczyście polskich żołnierzy, a trzy dni później z balkonu ratusza przemawiał gen. Józef Haller, dowódca wojsk przejmujących Toruń z rąk niemieckich.

ULICA MOSTOWA
Do wybudowania mostu stałego na Wiśle zwana była ulicą Promową, a w czasach pruskich, aż do lat Osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, nosiła imię królowej Luizy, zmarłej w 1810 r. Stanowiła ona najdłuższy trakt w Toruniu, prowadziła bowiem podróżujących kupców od przeprawy przez Wisłę przy Bramie Mostowej na ulicę Szeroką, Rynek Staromiejski, a następnie ulicą Chełmińską na północ do Chełmna i Gdańska.