Generał Friedrich Bogislav von Tauentzien, który w roku 1760 obronił Wrocław przed naporem wojsk austriackich, zgodnie ze swoim życzeniem spoczął w miejscu swojego triumfu – przed Bramą Świdnicką, na południowym przedpolu fortyfikacji miejskich. Początkowo jego nagrobkiem była skromna płyta, ale wkrótce syn generała Bogislav Friedrich Emanuel von Tauentzien postanowił uczcić pamięć ojca i jego zasługi dla miasta fundując mu okazały grobowiec będący jednocześnie jego pomnikiem. Do wykonania tego dzieła zatrudnił twórców Bramy Brandenburskiej w Berlinie, architekta Carla Gottharda Langhansa i rzeźbiarza Johanna Gottfrieda von Schadowa. Odsłonięcia pomnika dokonano w cztery lata po śmierci generała, w roku 1795. W roku 1807, po zburzeniu fortyfikacji miejskich,dowodzący francuskimi wojskami okupacyjnymi we Wrocławiu książę Hieronim Bonaparte nakazał wytyczenie na obszarze Wygonu Świdnickiego placu musztry. Plac ten miał kształt kwadratu, a pomnik Tauentziena stanowił jego centralny punkt. W czasie zabudowywania Przedmieścia Świdnickiego, w pierwszej połowie XIX wieku, założenie to zostało zachowane i od tej pory kwadratowy plac z centralnie położonym pomnikiem stanowił charakterystyczny element tej części miasta. Pomnik został odnowiony w latach 1888–1890. Likwidacji pomnika dokonano w roku 1945, kiedy usuwano we Wrocławiu także inne pomniki pruskich bohaterów. Całość została zniszczona w ciągu jednego dnia, a poszczególne fragmenty pomnika wywiezione w nieznane miejsce. Nieznany jest także dalszy los doczesnych szczątków Tauentziena, które spoczywały wewnątrz sarkofagu. Rok później w miejscu pomnika władze miejskie ustawiły głaz pamiątkowy poświęcony bojownikom o wolność, który stoi w tym miejscu do dziś.
Pomnik Tauentziena składał się z trzech części. Dolną częścią był wykonany z labradorytu cokół, na którym umieszczono dwie marmurowe płaskorzeźby autorstwa von Schadowa. Pierwsza z nich, na stronie frontowej przedstawiała obronę Wrocławia w roku 1760, natomiast na drugiej wykuta została scena kapitulacji twierdzy w Świdnicy. Obie płaskorzeźby w czasie renowacji pomnika w latach 1888–1890 zostały zastąpione ich brązowymi odlewami, oryginały zaś umieszczono w Śląskim Muzeum Sztuk Pięknych. Na cokole znajdował się wykonany z ciemnego marmuru sarkofag z trumną w której spoczywały szczątki generała. Sarkofag ozdobiony był okrągłą tablicą z brązu, na której umieszczono portret generała. Pomnik wieńczyła naturalnej wielkości piaskowcowa rzeźba Bellony, przedstawionej jako żałobnica, opłakująca stratę bohatera. Całość otoczona była żeliwnym ogrodzeniem.

Bibliografia

Zygmunt Antkowiak: Pomniki Wrocławia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985. ISBN 8304019531. (pol.)
Encyklopedia Wrocławia. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5. (pol.)
Komm, ich zeige Dir Breslau. Ein zuverlässiger Führer für Breslauer und Fremde. Wrocław: J. U. Kern's Verlag, 1925. (niem.)
Walther Nickel: Die öffentlichen Denkmäler und Brunnen Breslaus. Wrocław: Wilhelm Gottlieb Korn Verlag, 1938. (niem.)

Źródło: Autorzy:

Reprezentacyjny, klasycystyczno-renesansowy budynek d. teatru miejskiego o bogatym wystroju architektonicznym, zachowanym do dziś.

Historia

Budynek wzniesiono w latach 1839-41 wg projektu Carla Ferdinanda Langhansa, ale idea budowy teatru miejskiego sięga jeszcze roku 1805. Z 1826 r. natomiast pochodzi plan tzw. „Plan zu einem Abonnement”, na podstawie którego zrealizowano ostateczny projekt. Drobna zmiana nastąpiła w 1847 r.: portyk teatru wzbogaciły rzeźby 4 muz, wykonane przez Karla Andreasa Maechtiga. W 1865 r. pożar po raz pierwszy zniszczył budynek. Odbudowa z lat 1865-67 wg projektu Karla Lüdeckego wniosła pewne zmiany: podwyższono widownię i nadscenium oraz dostawiono pawilon malarni od zach. Po kolejnym pożarze w 1871 r. odbudowę (1871-1872) poprowadzono wg zwycięskiego projektu Karla Schmidta. Rozbudowany został portyk, rozszerzono proscenium kosztem lóż balkonowych, górna loża natomiast została zastąpiona bogatą oprawą architektoniczną dla malowidła. Wystawniejszy charakter otrzymał także korpus w nowej, renesansowo-klasycystycznej formie pałacowej. Zakończenie odbudowy uświetniła premiera Wilhelma Tella 1. 10. 1877 roku. Ostatnie prace konserwatorsko-modernizacyjne przeprowadziła sp. Integer wg projektu Wiktora Jackiewicza w latach 1996-2002. Projekt wnętrz opracowała Anna Morasiewicz. W trakcie prac wymieniono m. in. więźbę dachową, klatki schodów bocznych i dostosowano widownię do ob. wymogów przeciwpożarowych. Wymieniono też częściowo dekoracje sztukatorskie, odnowiono malowidła i złocenia w całym gmachu. Dekoracje wykonała firma Artis.

Opis

Budynek klasycystyczno-renesansowy usytuowany przy jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic, murowany, z cegły, tynkowany, założony na planie prostokąta, dwukondygnacyjny z mezaninem nad piętrem i wywyższoną partią nadscenia, kryty dachem płaskim. Od frontu dwukondygnacyjny portyk, od tyłu parterowa dobudówka. W części środkowej widownia na planie podkowy, z pięcioma kondygnacjami lóż (pierwotnie cztery, z czasem formy lóż zróżnicowano), scena i zascenie, wokół pomieszczenia pomocnicze (m. in. garderoby, sale ćwiczeń, magazyny) oraz reprezentacyjne: westybul, foyer, kawiarnia. W traktach frontowych klatki schodowe i pomieszczenia pomocnicze. Fasada zwrócona do ul. Świdnickiej, na krótszym boku, 11.-osiowa, poprzedzona 5.-osiowym, dwukondygnacyjnym portykiem z trójkątnym szczytem. Elewacje boczne 15.-osiowe. W parterze elewacje boniowane, powyżej osie wydzielone pilastrami wielkiego porządku, o kapitelach korynckich, dźwigających belkowanie. Powyżej balustrada tralkowa. Okna prostokątne, na parterze witrynowe, na 1. piętrze obramione profilowaną opaską, zwieńczone trójkątnymi naczółkami, na poziomie mezzanina umieszczone parami, z kolumienką w porządku jońskim pomiędzy nimi. Obiekt dostępny.

Oprac. Teresa Przydróżna, OT NID we Wrocławiu, 25-11-2015 r.

Źródło:

(CC BY-NC-ND 3.0)

Strona Bonczka dotycząca Sangerbundesfest -

Rynek we Wrocławiu (niem. Großer Ring in Breslau) – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 205 na 175 m[1]. Jest to jeden z największych rynków staromiejskich Europy. Zabudowę otaczającą Rynek stanowią budynki pochodzące z różnych epok historycznych. Centralną część Rynku zajmuje blok śródrynkowy, składający się z Ratusza, Nowego Ratusza oraz licznych kamienic. Rynek tworzy układ urbanistyczny wraz z przekątniowo przyległymi placem Solnym oraz placem wokół kościoła św. Elżbiety. Do Rynku prowadzi 11 ulic – po dwie w każdym narożniku (Świdnicka, Oławska, E. Gepperta (Zamkowa), Ruska, św. Mikołaja, Odrzańska, Kuźnicza, Wita Stwosza), ponadto przebity w XIV lub XV w. Kurzy Targ po stronie wschodniej oraz wąskie ul. Więzienna i Przejście św. Doroty.

Rynek powstał w związku z lokacją Wrocławia, wedle nowszych badań już za czasów Henryka Brodatego, między 1214 a 1232. Starsze publikacje twierdziły, że powstał dopiero w czasie powtórnej lokacji w 1241-1242. Z biegiem czasu wokół Rynku powstały kamienice patrycjatu, a około połowy XIV wieku utworzyły ciągłe pierzeje i nastąpiło utrwalenie podziałów własnościowych.

W XIX w. przez Rynek poprowadzono linie tramwaju, najpierw konnego, a później także elektrycznego. Tramwaje kursowały przez Rynek do połowy lat 70. zeszłego stulecia, gdy przeniesiono je na Trasę W-Z. W latach 1996-2000 wyremontowano nawierzchnię Rynku, ostatecznie zamykając ruch samochodowy po jego wschodniej stronie, jak również odnowiono większość elewacji.

Przy Rynku znajduje się obecnie 60 numerowanych posesji, przy czym niektóre budynki posiadają kilka numerów. Podziały działek przebiegają najczęściej inaczej niż dawne podziały lokacyjne, na skutek wtórnych podziałów i scaleń. Każda działka posiada również swoją historyczną nazwę, zwykle związaną z atrybutem umieszczonym niegdyś na elewacji kamienicy lub losami miejsca, np. Pod Gryfami, Pod Błękitnym Słońcem, Stary Ratusz.

Źródło:

Ulica prowadząca od południowo-wschodniego narożnika Rynku na południe należy do najstarszych we Wrocławiu. Pierwszy odcinek od Rynku do wewnętrznej fosy wytyczono ok. 1240 r. ale już w początkach XIV w. przedłużono ją do fosy zewnętrznej. Pierwszy zapis pojawia się w 1345 r., gdzie występuje pod nazwą Schwiednitzerstr. (ul. Świdnicka). W XIV w. powstały także dwa zespoły klasztorno-szpitalne związane z zakonem Joannitów (kościół Bożego Ciała) i zakonem Augustianów (kościół św. Doroty). Od początku wznoszono przy ulicy wiele karczm i zajazdów, a także pełniła ona funkcje handlowe. Dalszy rozwój ulicy nastąpił po wyburzeniu fortyfikacji miejskich w 1807 r. Oficjalnie przedłużono ją do obecnej ul. Powstańców Śląskich w 1823 r., nadając nowemu odcinkowi nazwę Neue Schweidnitzerstr. W pierwszej połowie lat 40. XIX w. wzniesiono z inicjatywy Eugena von Vaersta gmach Teatru Miejskiego, który zaprojektował Carl Ferdinand Langhans. Tuż obok powstał w 1846 r. budynek Generalnej Komendantury wg proj. F.A. Stüllera, a w latach 1863-65 budynek hotelu Monopol wg proj. spółki Brost & Grosser, do którego dobudowano w 1892 r. dom towarowy o tej samej nazwie. W pierwszej połowie XX w. najważniejszą budowlą wzniesioną przy ulicy był niewątpliwie olbrzymi dom handlowy firmy Wertheim (1928 r.).

Niestety zniszczenia wojenne nie ominęły tej ulicy. Najbardziej ucierpiały odcinki północny przy Rynku i południowy od pl. Kościuszki do nasypu kolejowego. Luki w zabudowie stopniowo zastąpiono nowymi budynkami nie zawsze godnymi stania przy jednej z bardziej reprezentacyjnych ulic Wrocławia. W latach 70. w trakcie budowy trasy WZ zburzono także wybudowany w latach 30. dom handlowy Bielschowsky proj. Hermana Wahlicha, w którym po wojnie mieściła się m.in. składnica harcerska. Po wybudowaniu trasy WZ zlikwidowano na odcinku od Rynku do pl. Teatralnego linię tramwajową, a także ograniczono ruch samochodowy. W ostatnich latach ulica przeszła generalny remont na wspomnianym wyżej odcinku, który zmieniono jednocześnie w deptak.
Co do nazwy ulicy to przez kilka miesięcy 1945 roku na całej długości obowiązywała historyczna nazwa - ul. Świdnicka. W listopadzie 1945 r. patronem dawnej Neue Schweidnitzerstr. został komediopisarz i poeta Aleksander hr. Fredro. Lecz hrabia miał swą ulicę tylko kilka lat. Już w 1952 r. przyłączono ją do ulicy Świdnicką, którą jednocześnie przemianowano "na wieczne czasy" na ul. Stalingradzką. Na wieczne czasy, czyli na pięć lat, bo do 1957 r. Wtedy przywrócono historyczną nazwę - ul. Świdnicka.