 | Polska › woj. dolnośląskie › Jelenia Góra › Cieplice › ul. Cieplicka › Kościół św. Jana Chrzciciela |
Lata 1905-1915 , Okolice ulicy Ściegiennego i p. Piastowskiego przed wybudowaniem Domu Zdrojowego.
|
Na stronie od 2009 grudzień
16 lat 5 miesięcy 12 dni |
 |
kościoły, katedry, kaplice
|
Wzmiankowany w 1318, obecny zbudowany po 1714 r. (wczesny barok) w miejscu wcześniejszego (XVI/XVII), zapewne z wykorzystaniem jego murów. Proj. architektoniczny C. Jentsch z Jeleniej Góry, wykonany w latach 1712-1714. Konsekracja w 1736.
Murowany o zwartej bryle, nakryty dwuspadowym dachem ceramicznym; halowe wnętrze z szeregiem kaplic wnękowych i empor, wyposażenie późnobarokowe (ambona, rzeźby); na rzucie prostokąta z nie wydzielonym z bryły, prosto zamkniętym prezbiterium. W krypcie do lat sześćdziesiątych XIX w. spoczywały jeszcze prochy 44 członków rodu Schaffgotschów. W zestawieniu ze skromną bryłą i surowymi w formie elewacjami, wnętrze o bogatszym, architektoniczno-rzeźbiarskim wystroju, wykonanym w 1 i 2 połowie XVIII w. w warsztatach mistrzów: J. Knechtela z Cieplic, J. J. Friedricha z Lubomierza, Wagnerów z Jeleniej Góry, B. Herdena z Krzeszowa; w rzeźbiarskim ołtarzu głównym obraz M. Willmanna (1687), pod chórem muzycznym trzy obrazy z warsztatu Willmanna (autorstwa Hoffmanna). Portal główny i rzeźby w elewacji szczytowej 4 ćw. XVIII.
Renowacja kościoła pod nadzorem architekta Fliegela w 1798. Po sekularyzacji majątku klasztornego w 1810 r. kościół parafialny pod zarządem diecezji wrocławskiej. Generalny remont i renowacja pocz. XX w. oraz w latach 1960 1969 (pokrycie dachu, tynkowanie i malowanie elewacji, częściowa konserwacja wnętrza); remont dachu wykonano w 1978.
Stan zachowania: średni; liczne ubytki tynku w elewacjach, wyposażenie wnętrza po konserwacji.
Zalecenia konserwatorskie:
— wskazany remont elewacji, poprzedzony badaniami stratygraficznymi,
— konieczna konserwacja osiemnastowiecznych, kamiennych portali i rzeźb w elewacjach,
— zachować bryłę, formę i ceramiczne pokrycie dachu, lizenowe podziały elewacji, wykrój okien,
— zachować emporowo-halową dyspozycję wnętrza z kaplicznymi wnękami oraz ścienno-filarową konstrukcję, sklepienia kolebkowe z lunetami, barokowy wystrój i wyposażenie (ambona, rzeźby, obrazy olejne),
— zachować osiemnastowieczną stolarkę i okucia drzwi, kratę okna elewacji południowej,
— zalecane badania architektoniczne i archeologiczne fundamentów, kruchty i murów budowli.
Studium historyczno - urbanistyczne 2002
W wydanej w 1830 roku w dawnym Hirschbergu książce "Beschreibung und Geschichte von Warmbrunn und seinen Heil-Quellen" autorstwa Joh. G. Bergemanna, można znaleźć ówczesny opis warunków korzystania z cieplickich basenów:
"Błędem jest sądzić, że baseny napełniane są wodą od góry, a na dnie znajduje się zawór, przy pomocy którego wypuszcza się wodę. Każdy z basenów dysponuje źródłem, które znajduje się w głębi ziemi, a woda wytryskuje spomiędzy granitowych skał. Osiągnąwszy odpowiedni poziom odprowadzana jest rurą, która znajduje się na wysokości lustra wody. Zatem oba baseny napełniają się same, codziennie po kilka razy. Mały Basen napełnia się cztery godziny, więc sześć razy w ciągu doby i czterdzieści dwa razy w tygodniu. Duży Basen, trzy razy większy, napełnia się przynajmniej dwa razy dziennie, więc czternaście razy w ciągu tygodnia. Zmętnienie wody ma miejsce wyłącznie w jej górnej warstwie, dlatego właśnie w tej części bezustannie zachodzi wymiana wody. Mętna woda zastępowana jest napływającą stale wodą świeżą. Kąpiący, którzy korzystają ze zdroju rano, mają rację twierdząc, że nie ma wtedy ani śladu brudu widocznego wieczorem dnia poprzedniego. Chociaż woda w basenach samoczynnie się oczyszcza poprzez ciągłą wymianę, komisja zdrojowa uchwaliła szczególny regulamin, aby zachować możliwie jak największą czystość w obu zdrojach.
1. Korzystanie z basenu ma miejsce tylko w wyznaczonych godzinach.
2. Korzystający z kąpieli muszą ściśle przestrzegać ustalonych godzin. Nie jest możliwa zmiana godziny kąpieli według własnego uznania.
3. Każdemu z kuracjuszy zaleca się, by wziął kąpiel w wannie, zanim skorzysta ze zbiorowej kąpieli w zdroju.
4. Każdy z kąpiących musi mieć nową i czystą bieliznę kąpielową.
5. Kąpiący muszą zachowywać się podczas kąpieli spokojnie, nie wolno wykonywać zbyt gwałtownych ruchów ani rozchlapywać wody, by jej nie wzburzyć i nie zmącić.
6. O ile pozwalają na to warunki, po każdej kąpieli, zanim do zdroju wejdą kolejni kuracjusze, musi upłynąć od pół do dwóch godzin, by mętna woda mogła się oczyścić.
7. Wyłożone drewnem ściany basenu przeciera się codziennie, a co niedzielę całkiem spuszcza się wodę i gruntownie czyści cały zbiornik basenu."
(chrzan233)
Zabudowa luźna, w większości typu miejskiego, głównie dziewiętnasto— i dwudziestowieczna z pierwszej ćwierci XX w. Najstarszymi elementami zabudowy tej ulicy są zespoły: kościoła katolickiego p.w. św. Marcina, kościoła ewangelickiego p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz zespół ordynacji majątku Schaffgotschów (tzw. pałac).
Studium historyczno - urbanistyczne 2002
Studium historyczno - urbanistyczne 2002
W 4 ćw. XVIII w. w związku z rozbudową pałacu w Cieplicach do obecnych rozmiarów dużej rezydencji, powstał nowy plac zamkowy, który dał początek kolejnemu etapowi rozwoju przestrzennego ulicy. Około połowy XVIII w., przy środkowej części dzisiejszej ulicy, założono zespół kościoła ewangelickiego. Gdy w latach 1781 1783 pomiędzy wsią Malinnik a Cieplicami wytyczono nową drogę do Jeleniej Góry (ob. ul. Wolności), prowadzący do niej plac Piastowski przejął funkcję głównego traktu komunikacyjnego Cieplic. Rozpoczęto zabudowywanie obu pierzei ulicy w kierunku wschodnim. Powstawały tam głównie zajazdy i hotele, początkowo (XVIII/XIX w.) jednokondygnacyjne wykonane z drewna i konstrukcji ryglowej, w drugiej połowie XIX w. i na początku XX w. zastąpione budynkami murowanymi dwu— i trzykondygnacyjnymi.
Zabudowa starszej, zachodniej i środkowej części ulicy (vis a vis pałacu Schaffgotschów i zespołu kościoła ewangelickiego) pochodzi głównie z XVIII w. z późniejszymi przebudowami.
Charakter zabudowy pl. Piastowskiego, obecnie typu miejskiego (XVIII i XIX w.); mieszany pod względem zarówno zwartości zabudowy ulicy jak i wysokości budynków, z przewagą dwu i trzykondygnacyjnych. Są to dawne pensjonaty, zajazdy, hotele oraz budynki użyteczności publicznej (m. in. poczta, urzędy), w części także kamienice mieszkalne.
Studium historyczno - urbanistyczne 2002