Kościół pw. Świętego Ducha w Elblągu – część zespołu szpitalnego pw. Św. Ducha, powstałego w XIII w. na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez legata papieskiego, Wilhelma z Modeny z 15 lutego 1242 r. Szpital miał sprawować opiekę nad pielgrzymami, ubogimi i chorymi w mieście. Początkowo były to zabudowania drewniane. Po pożarze z 1288 r., który strawił niemal całkowicie kościół i szpital, do odbudowy użyto cegieł. Od południowej strony zespół szpitalny otoczony był murem, który częściowo zachował się do dziś. W latach 1312-1467 był to naczelny szpital zakonu krzyżackiego, a wielki komtur pełnił jednocześnie funkcję wielkiego szpitalnika zakonu krzyżackiego. Składał się wówczas z głównego domu, wielkiej izby i kaplicy, posiadał przyszpitalny ogród ziołowy i niewielki cmentarz, a także młyn na kanale Kumieli w obrębie Starego Miasta. W następnych stuleciach był wielokrotnie przebudowywany i zmieniano również cel jego użyteczności. Fachwerkowe budynki, powstałe w latach 1650-1680 od strony zachodniej, a także od ul. Zamkowej i ul. Gimnazjalnej zamknęły teren szpitala, rozdzielony dodatkowo domem szafarza na dwa dziedzińce: wschodni i zachodni.

W latach 1717-1772 były krzyżacki szpital pełnił funkcję kościoła garnizonowego wojsk polskich, a następnie pruskich. Od marca 1807 do lutego 1808 r. mieściły się tam piekarnia i magazyn mąki, utworzone przez Francuzów przebywających w Elblągu w czasie trwania wojny francusko-pruskiej. W trakcie walk o miasto w 1945 r. zabudowania zespołu szpitalnego i kościoła uległy niemal całkowitemu zniszczeniu. Odbudowa zrujnowanego zabytku trwała kilka lat: odbudowano budynki istniejące w średniowieczu (dom główny, wielką izbę i kaplicę) oraz skrzydło dostawione do kaplicy wzdłuż ul. Zamkowej. Dnia 28 maja 1979 r. uroczyście otwarto tam bibliotekę.

Obecnie w odbudowanym kompleksie poszpitalnym i sąsiadujących z nim kamienicach mieści się Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Cypriana Kamila Norwida. Biblioteka posiada unikalne zbiory (większość z czasów od XVI do XVIII wieku). Księgozbiór liczy około pół miliona egzemplarzy. Ponad 50000 woluminów stanowią zbiory o wysokiej wartości naukowej. Biblioteka jest w pełni skomputeryzowana.



Info o Zespole Szpitalnym pw. Świętego Ducha za: [