Produkcja gazu na skalę przemysłową oraz praktyczne jego wykorzystanie w sektorze użyteczności publicznej miało miejsce w Toruniu ponad 140 lat temu. 24 grudnia 1859 roku mrok śródmiejskich zaułków starego Torunia rozświetliły po raz pierwszy uliczne latarnie gazowe. Toruń stał się wówczas jednym z pierwszych miast na ziemiach polskich, obok Wrocławia, Szczecina, Gdańska, Poznania, Warszawy i Krakowa, gdzie rozpoczęła się dynamiczna ekspansja nowej dziedziny gospodarki - gazownictwa, zaś gazownia zalicza się do najstarszych działających w Toruniu przedsiębiorstw o charakterze komunalnym.
Projekt budowy gazowni, będący rozwiązaniem pionierskim w Polsce, powstał już w 1846 roku. Miał on na celu uruchomienie nowoczesnego oświetlenia miasta. Jednak po wielu perypetiach, zmianach i modyfikacjach doczekał się realizacji dopiero 13 lat później. Z zapisów kronikarskich wynika, że ówczesna produkcja nowo uruchomionego zakładu odbywała się dla potrzeb 112 odbiorców komunalnych oraz 60 latarń wykorzystywanych do oświetlenia głównych traktów Starówki.
P o roku od inauguracji, obok szybko rozwijającego się oświetlenia ulicznego, odnotowano już ponad 800 odbiorców indywidualnych. Stale wzrastający pobór gazu zmusił toruński magistrat do rozbudowy istniejących obiektów technologicznych przy placu Bankowym (obecnie plac Rapackiego) oraz budowy zakładu filialnego w dzielnicy Mokre, a także ustawienia zbiorników przy ul. Franciszkańskiej i Flisaczej. Pierwszy zbiornik gazu z 1860 roku był jedynym w Toruniu z obudową ceglaną, a w zachowanych do dziś jego murach mieści się obecnie najnowocześniejsze w Polsce Planetarium im. Władysława Dziewulskiego.
czytaj dalej