Koloruj
 | Polska › Wydarzenia historyczne › 1939-1945 - II wojna światowa › 1939 - Wojna obronna Polski › 1939 - Oblężenie Warszawy |
wrzesień 1939 , Oblężenie Warszawy.
† ML
 Szpital Praski na placu Weteranów. 2016-08-03 23:22:49 (9 lat temu)
do † ML: Dziękuję hurtem :) 2016-08-03 23:28:11 (9 lat temu)
|
|
Na stronie od 2015 lipiec
10 lat 10 miesięcy 8 dni |
 |
szpitale
|
Obrona Warszawy – bitwa powietrzna i lądowa stoczona w obronie stolicy Polski w czasie kampanii wrześniowej 1939 roku przez Wojsko Polskie i ludność cywilną z oddziałami 3 i 4 Armii Wehrmachtu oraz jednostkami 1 i 4 Floty Powietrznej Luftwaffe.
Działania wojenne
Od 1 do 6 września 1939 walkę w obronie stolicy prowadziła Brygada Pościgowa oraz pododdziały Ośrodka Obrony Przeciwlotniczej Warszawa (czynna OPL) i mieszkańcy miasta zorganizowani w ramach biernej OPL.
3 września minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki rozkazał gen. bryg. Walerianowi Czumie zorganizować obronę miasta przed zagonem pancerno-motorowym z kierunku południowo-zachodniego (niemiecki XVI Korpus Pancerny). Pierwszy Sztab Obrony Warszawy stanowili oficerowie Komendy Głównej Straży Granicznej. Szefem Sztabu mianowany został płk dypl. Tadeusz Tomaszewski. Do obrony stolicy skierowano oddziały 5 Dywizji Piechoty pozostającej w odwodzie Naczelnego Wodza.
6 września Prezydent RP Ignacy Mościcki wraz z władzami państwa wobec bezpośredniego zagrożenia natarciem niemieckim ewakuowali się do Nałęczowa. Począwszy od 6 września, rozpoczęło się także formowanie formacji obrony cywilnej, Robotniczej Brygady Obrony Warszawy.
8 września do obrzeży Warszawy dotarły oddziały niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Tego dnia powstała także Armia Warszawa. 8 i 9 września od strony Ochoty i Woli rozpoczął się atak Wehrmachtu na Warszawę. OKW próbowało zdobyć stolicę Polski z zaskoczenia siłami dwóch dywizji pancernych (1 i 4 DPanc), które w dniu 6 września dokonały skutecznego przełamania frontu polskiego pod Piotrkowem[1]. Atak 4 Dywizji Pancernej Wehrmachtu na Ochotę i Wolę (ulicami Grójecką i Wolską) załamał się wobec skutecznej polskiej obrony i opłacony został wysokimi stratami po stronie niemieckiej[2].
9 września płk dypl. Marian Porwit mianowany został dowódcą Odcinka "Warszawa-Zachód". W dniach 13-15 września miasto zostało całkowicie okrążone. Stefan Starzyński, komisaryczny prezydent miasta i komisarz cywilny jego obrony odmówił ewakuacji wraz z rządem i stanął na czele cywilnej obrony Warszawy. Na mocy rozkazu Naczelnego Wodza została powołana Armia Warszawa pod dowództwem gen. Juliusza Rómmla. Stefan Starzyński powołał Komitet Obywatelski przy Dowództwie Obrony Warszawy skupiający przedstawicieli wszystkich ugrupowań politycznych Rzeczypospolitej - od PPS poprzez piłsudczyków do narodowej demokracji. Propagandą Dowództwa Obrony Warszawy kierował płk. Wacław Lipiński.
W dniach 17-22 września garnizon warszawski został wzmocniony przez żołnierzy Armii Poznań i Armii Pomorze (Wielkopolska Brygada Kawalerii, Podolska Brygada Kawalerii, elementy Pomorskiej Brygady Kawalerii i część jednostek piechoty), którzy pod operacyjnym dowództwem gen. Tadeusza Kutrzeby przełamali się do Warszawy z rejonu Bzury przez Puszczę Kampinoską, tocząc zażarte walki o przedarcie się na przedpolu miasta. Podczas tej operacji polegli generałowie Stanisław Grzmot-Skotnicki, Franciszek Wład i Mikołaj Bołtuć. Mianem Warszawskich Termopil zostały określone walki 30 Pułku Strzelców Kaniowskich dnia 21 września w rejonie Wawrzyszewa, gdzie 1 batalion tego pułku tracąc 500 ludzi zatrzymał uderzenie niemieckiej 24 Dywizji Piechoty wspartego czołgami i ogniem 70 dział, umożliwiając przedostanie się do miasta niedobitków z bitwy nad Bzurą.
Dyskusyjną wśród historyków pozostaje rola gen. Juliusza Rómmla, który pomimo znacznych sił (w tym batalionu czołgów) nie udzielił żadnego wsparcia wojskom Armii Poznań i Pomorze w czasie bitwy nad Bzurą i nie dokonał koordynacji sił Armii Warszawa i znajdujących się w twierdzy Modlin sił Armii Modlin i GO gen. Wiktora Thommée z Armii Łódź z Armiami "Poznań" i "Pomorze".
Po agresji ZSRR na Polskę w dniu 17 września przebywający pod Warszawą Adolf Hitler wydał osobisty rozkaz ostrzału artyleryjskiego Zamku Królewskiego dla zmuszenia stolicy Polski do kapitulacji. Kapitulacja Warszawy była uzgodnionym warunkiem niemiecko-sowieckim co do rozbioru terytorium państwa polskiego pomiędzy III Rzeszę a ZSRR. W konsekwencji wojska niemieckie podjęły eskalację działań (niezgodnych z IV konwencją haską) skierowanych przeciwko ludności cywilnej Warszawy a mających zmusić miasto do jak najszybszej kapitulacji.
25 września został przeprowadzony nalot dywanowy Luftwaffe na Warszawę, zginęło wtedy ok. 10 tys. mieszkańców, 35 tys. zostało rannych, zaś 12% zabudowy miejskiej uległo zniszczeniu. Luftwaffe zbombardowała warszawską gazownię, elektrownię i stację filtrów. Wobec braku prądu zamilkła rozgłośnia radiowa Warszawa II, nadająca z Fortu Mokotowskiego[3]. Ataki te były wstępem do generalnego szturmu miasta, 26 września oddziały niemieckie przeprowadziły natarcie, które jednak nie przyniosło im większych sukcesów.
27 września zapada decyzja o wstrzymaniu walk z uwagi na sytuację ludności cywilnej. Kapitulacja stolicy nastąpiła ostatecznie w dniu 28 września. Do niewoli niemieckiej dostało się ok. 120-140 tys. polskich żołnierzy walczących w obronie Warszawy.
Źródło:
Kampania wrześniowa (inne stosowane nazwy: kampania polska 1939, wojna polska 1939, obrona Polski 1939, wojna obronna Polski[22]) – pierwszy etap II wojny światowej – obrona terytorium Polski przed agresją militarną (bez określonego w prawie międzynarodowym wypowiedzenia wojny) wojsk niemieckiej III Rzeszy (Wehrmacht), Słowacji (Bernolak) i ZSRR (Armia Czerwona).
Około roku 1924 architekt Antoni Jawornicki i Józef Holewiński zaprojektowali gmach szpitala, który obecnie stanowi najbardziej charakterystyczny budynek zespołu szpitalnego. Jego budowa rozpoczęła się ok. 1924 r., a zakończona została i oddana do użytku w latach 1934-1936. Mieściła się w nim izba przyjęć, ambulatorium, pracownia rentgenowska i fizykoterapeutyczna, apteka, gabinety lekarskie, kancelaria szpitala oraz mieszkania personelu lekarskiego, sióstr miłosierdzia, kapelana i służby. Powstał także oddział wewnętrzny na 100 łóżek i ginekologiczny na 85 łóżek. Ewa Popławską-Bukało tak opisuje stojący po dziś dzień gmach główny szpitala: „Monumentalny czteropiętrowy gmach wyróżnia się do dziś spośród pozostałej zabudowy szpitalnej swoją modernistyczną architekturą, wykazującą również cechy stylowe historyzmu. W wieloosiowej fasadzie (o wyglądzie odbiegającym od projektowanego) w części centralnej zastosowano ostrołukowe nisze okienne nawiązujące do gotyku. Od tej strony na osi głównej zaprojektowano też podjazd dla karetek i wejście główne. Inne charakterystyczne elementy decydujące o indywidualnym wyrazie fasady to rzędy ujednoliconych okien (w większości prostokątnych, ujętych prostymi opaskami) oraz partie wykładziny klinkierowej, oddzielonych gzymsami od tynkowanych”.
1807–1825 – podczas wojen napoleońskich istniejące w tym miejscu obiekty zajęto na lazaret wojskowy. Po ich rozbiórce powstały w tym miejscu koszary..
1825–1830 – po likwidacji budynki koszarowe zamieniono na lazaret, lekarzem naczelnym był dr Walerian Klecki.
1866 – Warszawę opanowała epidemia cholery, co wymusiło przekształcenie lazaretu w szpital dla zarażonych (zmarłych grzebano na pobliskim cmentarzu cholerycznym).
1868 – po wygaszeniu epidemii Rada Główna Opiekuńcza podjęła decyzję o założeniu szpitala miejskiego pod nazwą „Szpital Najświętszej Marii Panny na Pradze”. Stanowisko pierwszego Lekarza Naczelnego pełnił dr Zygmunt Dobierzewski.
1895 – pierwsza rozbudowa szpitala, powstały dwa murowane budynki, do terenu szpitalnego włączono przylegające tereny powojskowe. Powstał oddział dla chronicznie chorych.
1900 – kontynuacja rozbudowy, powstał obiekt od ulicy Panieńskiej.
1910 – powstały budynki w głębi posesji, inicjatorem był drugi lekarz naczelny, dr Władysław Kryze.
1912 – w nowym pawilonie powstał Oddział Położniczo-Ginekologiczny.
1924–1926 – rozbudowano infrastrukturę gospodarczą, w nowym obiekcie znalazły się kotłownia, pralnia i kuchnia. Wówczas były to urządzenia bardzo nowoczesne w skali Europy.
1934–1936 – firma „Biuro Budowlane T. Czosnowski i Ska” wybudowała przy Placu Weteranów 1863 r. budynek wydziału szpitalnictwa, który miał pomieścić również ambulatorium dla Miejskiej Pomocy Lekarskiej, izbę przyjęć, szkołę dla pielęgniarek i mieszkania. Ze względu na narastający problem braku dostatecznej ilości łóżek w gmachu zamiast mieszkań i szkoły pomieszczono oddziały szpitalne.
1939 – we wrześniu 1939 lotnictwo niemieckie zbombardowało szpital. Ofiar uniknięto dzięki przeprowadzonej ewakuacji chorych do pobliskiej bursy – Żydowskiego Domu Akademickiego przy ul. Sierakowskiego 7. Uszkodzony obiekt odbudowano z przeznaczeniem na szpital wojskowy.
1941 – wiosną odbudowany gmach zostaje przejęty przez Wehrmacht. Szpital ponownie przeniesiono do Żydowskiego Domu Akademickiego przy ul. Sierakowskiego 7, a jego oddział wewnętrzny do budynku szkoły przy ul. Szerokiej 5 (obecnie ks. I.Kłopotowskiego). Na miejscu pozostało jedynie pracowania anatomopatologiczna, która miała także obsługiwać szpital niemiecki Personel szpitala włączył się w życie konspiracyjne, m.in. prowadzenie tajnego nauczania studentów medycyny.
1944 (sierpień) – walki powstańcze spowodowały istotne uszkodzenia budynków, szpital przeniesiono do obiektów oddalonych od rzeki (m.in. do budynków Instytutu Weterynarii przy ulicy Terespolskiej i szkoły przy ulicy Siennickiej). Podczas wycofywania się Niemców na lewy brzeg Wisły szpital nie został wysadzony w powietrze
1944 – po wyzwoleniu Pragi przez Armię Radziecką i 1 Armię Wojska Polskiego szpital przeniósł się do budynku szkolnego przy ul. Boremlowskiej 8/12. Kadra medyczna powołała tzw. Akademię Boremlowską, dziekanem został dr. Tadeusz Butkiewicz. Działalność dydaktyczną rozpoczęły działające dotąd w konspiracji Wydział Lekarski i Farmaceutyczny Uniwersytetu Warszawskiego. Po zakończeniu II wojny światowej zespół Szpitala zasilają i stają się głównymi twórcami jego powojennego kształtu lekarze powstania warszawskiego zaangażowani od 1944 r. w tworzenie Szpitala Warszawskiego w Częstochowie: dr Jerzy Hagmajer (dyrektor i ordynator) oraz Jan Mazurkiewicz „Radosław”, dr Chodorowski oraz dr Henryk Bukowiecki.
1945 – pomimo niewielkich uszkodzeń, rozebrano znajdującą się na terenie szpitala neogotycką kaplicę Matki Boskiej Loretańskiej, wzniesioną na początku XX wieku.
1948 – zakończono odbudowę, w Szpitalu Praskim działały oddziały posiadał oddziały: wewnętrzne, chirurgiczne, położniczo-ginekologiczne, okulistyczny, pediatryczny oraz Klinika Neurochirurgii (w późniejszych latach powstał oddział urazowo-ortopedyczny). Kolejne lata przyniosły przebudowę kuchni, powstanie centralnych tlenowni, ujęcia wody oligoceńskiej, centralne kotłownie przeszły na zasilanie gazowe oraz powstała centralna sterylizacja.
1990–2000 – powstał gmach Kliniki Okulistycznej Uniwersytetu Medycznego.
2005 – zakończono proces unowocześnienia szpitala.
2006 – rozpoczęto budowę nowego pawilonu
Aleja "Solidarności" - jedna z głównych arterii w Warszawie, w przybliżeniu jest tożsama z Trasą W-Z. Zaczyna się od skrzyżowania z ul. Radzymińską, przechodzi mostem Śląsko-Dąbrowskim do centrum i kończy się przy skrzyżowaniu z ul. Młynarską. Po drodze krzyżuje się m.in. z następującymi ulicami:
Szwedzka
Targowa
Jagiellońska
gen. Andersa (plac Bankowy)
Jana Pawła II
Żelazna
Na całej swojej długości jest to dwujezdniowa szeroka ulica, o minimum dwóch pasach ruchu w każdą stronę. Wyjątkiem jest odcinek pomiędzy placem Bankowym a ulicą Jagiellońską - tam aleja \"Solidarności\" staje się jednojezdniowa, ale nadal ma dwa pasy ruchu dla obu kierunków (jeden pas zajmują tory tramwajowe, ruch samochodów po nim jest zakazany). W godzinach szczytu jest mocno zakorkowana. Na prawie całej długości przebiega środkiem torowisko tramwajowe.
Obecna nazwa poświęcona jest NSZZ \"Solidarność\". Podczas dwudziestolecia międzywojennego jej poszczególne odcinki nosiły nazwy: Wolska, Leszno, Tłomackie, Nowy Zjazd, Zygmuntowska, po wojnie zaś cały ciąg nazwano aleją Świerczewskiego. Od 1991 nosi obecną nazwę na cześć związku zawodowego \"Solidarność\".
Pierwszy odcinek ulicy wytyczono po stronie praskiej w 1862 na przedłużeniu linii kolei petersburskiej pod nazwą Aleksandrowska na cześć cara Aleksandra II Romanowa, łącząc ją z wiaduktem Feliksa Pancera, nazwanego Nowym Zjazdem po wybudowaniu Mostu Kierbedzia. Znaczna szerokość ulicy Aleksandryjskiej uwzględniała ruch kołowy i przebieg projektowanej przez Most Kierbedzia linii kolejowej łączącej Dworzec Petersburski z Dworcem Wiedeńskim, jednak z linii tej zrezygnowano na skutek zbyt dużego spadku skarpy wiślanej, a ruch między dworcami przejęła kolejka konna. Kolejka ta posiadała jeden tor z mijankami i trasa przebiegała Aleksandrowską, Nowym Zjazdem, Krakowskim Przedmieściem, Królewską, Marszałkowską do al. Jerozolimskich.
Tymczasem po drugiej stronie Wisły początkowy fragment dzisiejszej ulicy stanowiąc oś jurydyki Leszno nosił nazwę ulicy Leszno przechodząc w rejonie Placu Bankowego w Tłomackie. Ulica Leszno biegła do rogatek wolskich i dalej dzisiejszy przebieg ulicy w kierunku Woli pokrywał się z ulicą Wolską.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę ulicę po stronie praskiej przemianowano na Zygmuntowską, która to nosiła do roku 1954, gdy zmieniono ją na al. gen. Karola Świerczewskiego.
CC-BY-SA 3.0 Polska
Plac powstał w 1865 roku, a ponieważ był to czas zaboru rosyjskiego, na cześć cara Aleksandra II został on nazwany Placem Aleksandrowskim. Ówcześnie miał on kształt koła, zajmując część obecnego terenu Parku Praskiego. Od placu odchodziły promieniście ulice: Konstantynowska (dziś Floriańska), Namiestnikowska (dziś Sierakowskiego), Dębowa (dziś Olszowa), Aleksandrowska (dziś al. Solidarności) oraz przekształcone na alejki parkowe ul. Michałowska (dziś Waldemara Łukasińskiego) i aleja Ogrodowa (dziś Kazimierza Lisieckiego „Dziadka”). Ówcześnie przy wejściu do Parku stał budynek Teatru Praskiego. Po południowo-zachodniej stronie placu w 1868 roku wybudowano Szpital Praski. W latach 1887–1904 po południowo-wschodniej stronie placu trwała budowa Katedry św. Michała i św. Floriana.
Po I wojnie światowej zmieniono nazwę Placu na obecną dopiero w 1935 roku. Weterani powstania styczniowego byli w II Rzeczpospolitej symbolem patriotyzmu i walki o wolność. Na ulicy Floriańskiej urządzono również Dom Weteranów Powstania 1863. Nowe nazwy uzyskały także ulice odchodzące od Placu. Tuż po II wojnie światowej problem niewygodnych politycznie patronów rozwiązano likwidując datę. W ten sposób plac upamiętniał wszystkich weteranów. Jednak już w latach 70. rok 1863 wrócił i tak jest do dziś.
6 grudnia 2004 roku ogłoszono konkurs na projekt przebudowy placu. Zwycięska praca zakłada przywrócenie okrągłej formy oraz budowę Domu Kultury.
Przed praską katedrą 13 sierpnia 2005 odsłonięto Pomnik ks. Ignacego Skorupki.
Źródło: