Kościół św. Mateusza

Przykład gotyckiego budownictwa sakralnego z terenów wiejskich należących do diecezji włocławskiej oraz przykład neogotyckiej rozbudowy średniowiecznego kościoła z zachowaniem oryginalnej formy dawnej nawy głównej, prezbiterium i zakrystii. Parafia pw. św. Mateusza w Bądkowie została erygowana w XIII wieku. W 1239 r. książę mazowiecki Konrad I podarował wieś Bądkowo kapitule katedralnej we Włocławku. Kościół powstał około 1312 r., z tego okresu pochodzi część wschodnia (dawna: zakrystia, prezbiterium i nawa główna). W latach 1913-1921 miała miejsce rozbudowa neogotycka wg projektu Jarosława Wojciechowskiego - od zachodu dobudowano nawę i wieżę, średniowieczną nawę główną przekształcono na prezbiterium, a prezbiterium i zakrystię w zakrystię. Dnia 31-07-1921 r. bp Wojciech Owczarek konsekrował świątynię. 

Kościół orientowany, położony na niewielkim wzniesieniu w północnej części wsi. Otoczony starymi nasadzeniami i kamiennym murem. Obiekt jednonawowy dwuprzęsłowy, z wieżą na osi, z dwuprzęsłowym prezbiterium (dawna nawa), sześcioboczną zakrystią (dawne prezbiterium) i niewielką dobudówką (dawna zakrystia). Wzniesiony na fundamencie ceglano-kamiennym, mury zewnętrzne ceglane w wątku wendyjskim (część gotycka) i polskim (część neogotycka). Wewnątrz ściany otynkowane, pokryte polichromią. Sklepienia w dawnej zakrystii - kolebkowe, w dawnym prezbiterium - pozorne, w dawnej nawie: kolebkowo-krzyżowe, w nawie kolebkowo-krzyżowe wsparte na przyściennych filarach. Elewacja frontowa powstała w latach 1912-1920, pośrodku portal pomiędzy dwoma kolumnami z piaskowca i z trójkątnym szczytem. Nad nim znajduje się wielouskokowy oculus nawiązujący do tradycji rozet w architekturze gotyckiej. Na osi portalu dwukondygnacyjna, ośmioboczna wieża zwieńczona ceglanym gzymsem arkadowym i uskokowym dachem namiotowym. Zabytek dostępny w godzinach otwarcia kościoła oraz po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym z ks. proboszczem.

Oprac. Filip Badowski, OT NID w Toruniu, 22-11-2015 r.