Park Planty

W XVIII wieku teren obecnych Plant zajmował zwierzyniec danieli Branickich. W 1837 r. przekazano go Instytutowi Panien Szlacheckich z siedzibą w pałacu. Do końca XIX wieku ulokowane były tam sady i łąki, z których pozyskiwano siano na potrzeby zajezdni tramwaju konnego. Obszar z biegiem czasu stawał się coraz bardziej zaniedbany, a po 1919 r. pozostał bez gospodarza i opieki.
W okresie wielkiego kryzysu gospodarczego w 1932 r. z inicjatywy wojewody białostockiego - Mariana Zyndram–Kościołkowskiego, rozpoczęto projektowanie parku miejskiego zwanego Plantami. Autorem i realizatorem projektu został Stanisław Grala, z którym przy ich zakładaniu współpracował też następnie Józef Blicharski. Zgodnie z modernistycznym projektem, w szybkim tempie od 1934 r. zaczęto tworzyć aleje spacerowe. Te wzdłuż ulicy Akademickiej i Legionowej – decyzją Rady Miejskiej nazwano imieniem Mariana Zyndram – Kościołkowskiego, przy czym po 1944 r. usunięto tą nazwę by powrócić do niej po 1990 r. Wszystkie prace wykonano do 1936 r., wykorzystując 200-tu bezrobotnych, choć jej projektant w kolejnych latach upiększał park sukcesywnie, a w okresie okupacji hitlerowskiej z jego pomocy w tej kwestii korzystali też Niemcy.
Reprezentacyjną aleję Plant wytyczono równolegle do starej alei jesionowo-klonowej tak, aby kompozycyjnie i funkcjonalnie połączyć Park Stary im. Józefa Poniatowskiego z Parkiem im. Konstytucji 3 Maja i pozostałością XVII-wiecznego lasu zwierzynieckiego. Wzdłuż niej urządzono rząd prostokątnych trawników i kwietników obsadzonych szpalerami okazałych obecnie i wiecznie zielonych, stożkowych żywotników zachodnich. Po obu jej stronach tworzono zachodzące na siebie alejki, przy których założono sadzawki. We wschodniej części wzdłuż ulicy Mickiewicza, założono rosarium /ogród różany/ rozplanowane na czterech poziomach. Na poziomie najniższym, przy prostokątnym basenie w 1945 r. stanęła rzeźba „Praczki” dłuta Stanisława Horno–Popławskiego. W 1951 roku na osi głównej alei wzniesiono pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej, który w 1990 roku przeniesiono na cmentarz żołnierzy radzieckich przy ulicy Ciołkowskiego. Natomiast w 2005 roku na Planty wróciła replika rzeźby psa Kawalina wykonana przez białostocką rzeźbiarkę Małgorzatę Niedziółko. Autorem oryginału z 1938 roku był Piotr Sawicki.
Planty skutecznie powstrzymywały proces zabudowy wokół Parku Pałacowego Branickich do lat 50-tych XX wieku, kiedy to między nimi ulokowano zabudowania Akademii Medycznej. Piękny układ kompozycyjny został skutecznie zakłócony.
Ciekawa fontanna w Parku Planty ulokowana przy alei głównej noszącej nazwę Aleja Zakochanych. W okresie letnim sterowane elektronicznie dysze fontanny tworzą zmienne strumienie wody o różnych kształtach. Wieczorem dodatkowo połączone jest to z iluminacją barwnych świateł. Całość wspaniale komponuje i stanowi ciekawą oprawę koncertów organizowanych w rejonie fontanny.
Za

http://www.info.bialystok.pl/parki/planty/obiekt.php