Cmentarz żydowski

W Bobowej przez wiele lat ludność pochodzenia żydowskiego stanowiła niemal połowę mieszkańców. O miejscowych Żydach pisano w 1784 roku: "Mają dozwolony handel i komercya wszystkie generaliter, towary sprowadzać, przedawać, gorzałki palić, szynkować, piwa warzić, wina z Węgier beczkami sprowadzać, przedawać i szynkować". Bobowa była też jednym z najważniejszych ośrodków chasydyzmu. Dynastia miejscowych cadyków - zapoczątkowana przez rabina Szlomo Halbersztama - istnieje do dziś i ma licznych zwolenników w Izraelu oraz Nowym Jorku, Miami, Montrealu, Toronto, Antwerpii i Londynie. Wielu Żydów wciąż nuci bobowskie niguny - charakterystyczne chasydzkie utwory muzyczne.

Osiemnastowieczny cmentarz żydowski w Bobowej znajduje się przy ul. Wichrowej. Malownicze położenie na wzgórzu sprawia, że cmentarz należy do najciekawszych polskich nekropolii. Do dziś zachowało się wiele nagrobków, wykonanych z marmuru, granitu i piaskowca.

Dla setek pielgrzymów najważniejszym miejscem na terenie tej nekropolii jest ohel, skrywający szczątki zmarłego w dniu 24 czerwca 1906 roku Salomona Halberstama syna Meira Natana, wnuka Chaima Halberstama z Nowego Sącza - założyciela sądeckiej dynastii cadyków. Salomon założył w Bobowej jesziwę, która stała się centralnym ośrodkiem nowej dynastii. Drugim pochowanym w ohelu jest Chaim Jakub z Bobowej, syn Mojżesza Józefa, prawnuk Mojżesza Teitelbauma, zięć Salomona Halberstama. Na jego stelli nagrobnej umieszczono poniższą inskrypcję: "Korona prawa i Korona Dobrego Imienia, Pan nauczyciel i gaon, sprawiedliwy i prawy, pobożny i sławny, czcigodne, święte i chwalebne jegi imię, nasz nauczyciel, pan i mistrz Chaim Jakub (pamięć sprawiedliwego na życie w świecie przyszłym), syn gaona, sprawiedliwego, sławnego naszego nauczyciela, pana mistrza Mojżesza Józefa (pamięć sprawiedliwego na życie w świecie przyszłym), przewodniczącego sądu gminy Ujhely, wnuk gaona, sprawiedliwego Uracz serce (pamięć sprawiedliwego na życie w świecie przyszłym) i wnuk gaona świętego bożego, diademu Izraela, autora "Radości Mojżesza" (pamięć sprawiedliwego na życie w świecie przyszłym), zięć admora gaona świętego, naszego nauczyciela, pana mistrza Salomona (pamięć sprawiedliwego błogosławiona na życie w świecie przyszłym), z tej gminy, wnuka gaona świętego, światła wygnania, autora "Słów Chaima" (pamięć sprawiedliwego błogosławiona na życie w świecie przyszłym) i autora "Wyżej w świętości" z rodzimy Chachama Cwi i naszego nauczyciela, pana i mistrza Salomona Lurii (pamięć sprawiedliwego błogosławiona na życie w świecie przyszłym). Służył w koronie rabina 25 lat w mieście Limanowa" (źródło tłumaczenia: Marcin Wodziński "Groby cadyków w Polsce").

Są tu również groby żydowskich żołnierzy z czasów I wojny światowej oraz zbiorowe mogiły ofiar Holocaustu.

W 1988 roku Fundacja Rodziny Nissenbaumów przywróciła drogę dojazdową do cmentarza, którą zlikwidowano w latach powojennych. Cmentarz został uporządkowany i ogrodzony siatką na stalowych słupkach i podmurówce z betonu. W czerwcu 1994 roku władze gminy zwróciły się do Fundacji z prośbą o wykonanie prac renowacyjnych. Fundacja wykonała ogrodzenie wokół synagogi i odkryła posadzkę do jej pierwotnego poziomu sprzed II wojny, dzięki czemu odsłonięto dawną bimę znajdującą się na tym miejscu. Wykonano też podstawowy remont dachu.

(opis pochodzi z :

http://www.kirkuty.xip.pl/bobowa.htm

)