Pałac

Pałac zwrócony jest fasadą w kierunku zachodnim. Składa się z budynku głównego, po­wstałego najprawdopodobniej w końcu XVI wieku, kiedy właścicielem dóbr był Caspar von Haugwitz oraz skrzydła bocznego, zbudowanego być może w 2. poł. XVII wieku przez Zygmunta Fryderyka von Haugwitz. Wystrój elewacji pałacu w Borowinie w czę­ści nawiązuje do rozwiązań jakie zastosowano w pałacu Wallensteina w Żaganiu w latach 1670-1700. Można przypuszczać, że siedziba żagańska, ze względu na swoją rangę mo­gła stanowić wzorzec stylowy dla mniejszych obiektów rezydencjonalnych. Przeobrażenia w bryle i wnętrzach pałacu miały miejsce w XVIII wieku za czasów Hansa Gottlieba von Stoscha. Wówczas zmieniono tynki elewacji, przebudowano wnętrza tworząc reprezenta­cyjną, trzybiegową klatkę schodową oraz dodano drugą przybudówkę od strony południo­wo-wschodniej. Przy opracowywaniu jej elewacji nawiązano do elewacji budynku główne­go z końca XVII wieku. Wtedy także dobudowano kryty krużganek – korytarz obiegający wewnętrzny dziedziniec i ułatwiający komunikację między pomieszczeniemi.

Pałac założony został na rzucie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem. Jest to obiekt dwukondygnacyjny, podpiwniczony w części północnej i wschodniej. Elewacja fronto­wa jest siedmioosiowa z czego trzy osie środkowe zaakcentowane zostały pseudoryzali­tem (płytkim wysunięciem przed lico muru) oraz otrzymały bogatsze opracowanie tyn­ku w formie poziomego boniowania. Otwory okienne fasady są prostokątne, jedynie wej­ście główne zamknięto łukiem odcinkowym. Oprócz osi okiennych i drzwiowych podzia­ły wertykalne podkreślają boniowane naroża, obecnie zachowane fragmentarycznie. Po­działy poziome wprowadza boniowany cokół, pasowy fryz międzykondygnacyjny z wyra­bianym w tynku motywem meandra oraz gzyms wieńczący. Dekoracji fasady dopełnia or­nament cekinowy, wypełniający płycinę nad drzwiami wejściowymi. Nad oknem środko­wym piętra widnieje dekoracja w formie kwiatowej girlandy. Ponadto oś środkowa pod­kreślona jest gładkimi lizenami ozdobionymi w górnej partii tryglifami. Bardzo podobna dekoracja tryglifami i motyw girlandy pojawiają się w opracowaniu elewacji pałacu w Je­leninie Dolnym.

Elewacja wschodnia, ogrodowa jest siedmioosiowa. W odróżnieniu od fasady wejście do wnętrza zamknięte jest prosto, a nie łukiem odcinkowym. W płycinie nad drzwiami znaj­dujdowała się płaskorzeźbiona dekoracja, przedstawiająca dwa amorki z bębnem i wer­blem, która obecnie zachowana jest w szczątkowej formie i znana z przekazów iknograficz­nych. W płycinie osi środkowej, między oknami pierwszej i drugiej kondygnacji zacho­wał się ślad po płaskorzeźbionych tralkach. Podobnie jak w fasadzie, horyzontalnie dzieli elewację międzykondygnacyjny gzyms – fryz, który ozdobiony został meandrem. Elewa­cja północna, pięcioosiowa opracowana została analogicznie do pozostałych. Do elewacji południowej przylegają dwie przybudówki gładko otynkowane z boniowanymi narożami i otworami otocznymi profilowanymi opaskami. Dłuższe elewacje dziedzińca są trzyosio­we, a krótsze dwuosiowe. W przyziemiu ścian wschodniej i zachodniej wprowadzono za­mknięte łukiem pełnym otwory drzwiowe komunikujące w ten sposób przejście od strony głównego podjazdu na teren podwórza i w kierunku parku.

Ostateczny wystrój elewacji otrzymał pałac pod koniec XVIII wieku. Ściany pokryto tyn­kiem z wprowadzeniem boniowania oraz detali w formie płaskorzeźbionych płycin. Doda­no opaski okienne z kluczem lub uszakami. W roku 1855 zwieńczono dach wieżyczką z la­tarnią i zegarem, którą usunięto w roku 1970. Spod istniejącej, wierzchniej warstwy osy­pującego się tynku, wyłania się wcześniejsze opracowanie elewacji, świadczące o kilku fa­zach budowy obiektu.

Po II wojnie światowej majątek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa w zarządzie PGR, a od początku lat 90. XX wieku zarządzała nim Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Obecnie pałac jest w rękach prywatnych.

Źródło:

http://www.lwkz.pl/monument/show/id/395/letter/B/location/58