Hotel Wist

Prowadzone pod koniec XIXw. poszukiwania górnicze spowodowały odkrycie złóż węgla na terenach, przez które przechodził szlak handlowy z Krakowa do Pszczyny. W latach 1898-1901 na zlecenie wziętego adwokata w Krakowie i Wiedniu, członka założyciela lokalnego Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” dr Arnolda Chaima de Porada Rapaporta, rozpoczęto wiercenia w okolicach ówczesnej wsi Brzeszcze.Natrafiono na głębokości ok.80m na złoża węgla. Wieś zamieszkała przez ponad 1 tysiąc mieszkańców, skupiająca się głównie wokół istniejącego folwarku, który pozwalał im na przetrwanie, otwarła się na świat i wieść o możliwości zatrudnienia przy budowie nowej kopalni spowodowała znaczną migrację ludzi chętnych do pracy. W związku z tym, że lokalnie brakowało specjalistów w branży górniczej postanowiono sięgnąć do istniejących już okolic mających górnicze tradycje tj. Jaworzno, Zaolzie, Krosno i Jasło. Dla nowo przybyłych, najczęściej z rodzinami, wybudowano pierwsze osiedle drewnianych baraków noclegowych zwanych kasarniami. Wraz ze wzrostem wydobycia wzrastało zatrudnienie i w krótkim czasie osiągnęło poziom ponad 1000 pracowników. Sytuacja zmusiła władze kopalni do zorganizowania górnikom i ich rodzinom zajęć po pracy. W związku z powyższym postanowiono własnym nakładem sił i środków postawić budynek, w którym będą się odbywały różnego rodzaju spotkania, a także będzie można korzystać z wyszynku alkoholu, szczególnie tradycyjnego piwa. Pozwolenie na budowę uzyskano w 1907r. i w budynek powstał w ciągu roku. Mieścił kasyno urzędnicze dla pracowników administracji, salę taneczną, pokoje gościnne przeznaczone dla urzędników władz państwowych i górniczych wizytujących kopalnię, a także sklep i magazyn spółki spożywczej założonej przez władze Gwarectwa. Pozostałe sprawy urzędowe związane eksploatacją tj. koncesje obejmujące „przyjmowanie obcych w gospodę, podawanie potraw, podawanie kawy, herbaty, czekolady i innych napojów ciepłych oraz chłodników, wyszynk wina i wina owocowego,utrzymywanie dozwolonych gier”, a co za tym idzie prowadzenie „przemysłu gospodnio-szynkarskiego” załatwiono do 03 listopada 1908r. Kolejne uprawnienia, w tym najważniejsze, na wyszynk piwa i wódki uzyskano na mocy odrębnych umów z dzierżawcą prawa propinencji na tym terenie Arcyksięciem Habsburgiem.
Tak powstała gospoda zaczęła tętnić życiem od 1909 roku. Formą jaką przyjęło Gwarectwo była dzierżawa osobie prowadzącej działalność gospodarczą. Do pierwszych dzierżawców należał pochodzący z Tarnowa Henryk Weinmann, prowadzący Hotel „Gambrinus” w Morawskiej Ostrawie oraz restaurację w Zakopanym. W 1911r. Rozszerzono działalność w oparciu o prowizoryczną kręgielnię.W latach I wojny światowej gospodę prowadziła Eugenia Weinmann, prawdopodobnie żona poprzednika, którego powołanego do wojska. Po zakończeniu wojny, od 1920r., na okres 3 lat umowę podpisuje Józef Megerle. Megerle należał do pierwszych, większych, brzeszczańskich przedsiębiorców. Do Brzeszcz przyjechał z Krakowa wybudował i uruchomił w Brzeszczach duży sklep o nazwie „Pod Górnikiem”.
W latach 1923/24 wyłączono lokal by przeprowadzić remont i prace przystosowawcze. Dotychczasową salę taneczną wyposażono w odpowiedni sprzęt i urządzono do celów kinematograficznych. Zamieniona w salę kinową, oddana w dyspozycję Towarzystwa Szkoły Ludowej w Brzeszczach zaczęła spełniać również rolę sali kinowej i widowiskowej.
Przez pewien czas obiekt prowadzony jest kopalnię. Jednak w 1925r. Został wydzierżawiony Eugenii Serwacińskiej. Nastąpiło kilka lat sporów z Urzędem Skarbowym Akcyz i Monopolów Państwowych w Wadowicach,który cofnął kopalni koncesję na napoje alkoholowe.W 1929r. podpisano umowę ze Stanisławem Serwacińskim, a w 1934r. Stanisławem Sydorem, który prowadzi działalność do rozpoczęcia II wojny światowej. W latach 1939-45 kopalnię „Brzeszcze” nazistowskie władze okupacyjne włączyły w skład niemieckiego koncernu „Reichswerke Hermann Göring”, który administrował lokalem. Po wyzwoleniu pieczę przejmuje załoga kopalni „Brzeszcze” i całość jest wykorzystywana do celów socjalnych aż do czasów kiedy w ramach prywatyzacji kopalni zostaje oddany w ręce prywatne.
(Do opracowania wykorzystano materiały: Hotel Gwarectwa w Brzeszczach.art. Michała Jarnota w „Odgłosach Brzeszcz”;Państwowa Kopalnia Węgla Brzeszcze,1937r.;Marek Zarzycki, Ewa Pawlusiak,tekst opublikowany w Odgłosach Brzeszcz w listopadzie 2003 r.)