Cerkiew św. Mikołaja

Kościół znajduje się na pd. wsch. wschód od zespołu staromiejskiego, na działce w rozwidleniu miedzy drogami z Olsztyna i Jezioran. Wzniesiony w stylu barokowym, z eksponowanymi elewacjami z cegły licowej, stanowi przykład tzw. baroku ceglanego, nawiązującego zastosowanym materiałem do silnej tradycji gotyckiej. Na rzucie prostokąta, o prostej, zwartej bryle z dwuspadowym dachem. Prezbiterium skierowane na pd. wsch. Gładkie elewacje artykułowane skromnie otworami w tynkowanych opaskach. Nad fasadą i elewacją tylną szczyty z falistymi spływami. W elewacji wejściowej szczyt opracowany bardziej dekoracyjnie, z parą pilastrów i płycinami. Na kalenicy chorągiewka z datą 1737, nad elewacją tylną wieloboczna sygnaturka. Wnętrze salowe, trójprzęsłowe ze sklepieniami kolebkowymi wspartymi na podtrzymywanym przez pilastry belkowaniu. Murowany chór muzyczny wsparty na trzech półkoliście zamkniętych arkadach. Częściowo zachowane wyposażenie barokowe (trzy ołtarze oraz obraz Trójcy Świętej); w prezbiterium współczesny ikonostas z wtórnie użytymi fragmentami uszkodzonego w 1945 r. ołtarza głównego. W fasadzie, w niszy nad wejściem głównym umieszczona współczesna mozaika z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii, techniką wykonania i ikonografią nawiązująca do tradycji bizantyńskiej, z którą związany jest Kościół greckokatolicki; przykład harmonijnego pod względem wartości artystycznych i treści zastosowania sztuki współczesnej w obiekcie zabytkowym.

Dostęp do zabytku ograniczony. Kościół użytkowany, poza godzinami liturgii zamykany.

Oprac. Joanna Piotrowska, OT NID w Olsztynie, 29.10.2014 r.