Kapliczka

Drewniana Kapliczka Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej w Dołędze to najstarsza z czterech istniejących w Parafii Zaborów. Wzniesiona została w roku 1849 przez rodzinę o patriotycznych tradycjach. Maria i Aleksander Guntherowie w dwa lata po swoim ślubie ufundowali niewielką drewnianą kapliczkę stojącą naprzeciwko dworu w Dołędze. Kapliczka znajduje się w parku na osi dworu po drugiej stronie drogi. Wiedzie do niej malownicza leśna alejka. Posiada wartość zabytkową. Jest ona zbudowana na planie kwadratu i pokryta dwuspadowym dachem gontowym. Prostokątna, z wejściem zamkniętym półkoliście i okapem w szczycie dwuspadowego dachu. Wewnątrz znajduje się gipsowa figurka Najświętszej Panny Maryi Niepokalanie Poczętej, na ścianach zachowała się kalkomania z wizerunkami jagiellońskiego orła – pochodzi ona z 1910 roku, kiedy to miały miejsce bardzo uroczyste obchody pięćsetnej rocznicy zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem. Z kapliczką tą związane są ważne historyczne wydarzenia, które miały miejsce na tych terenach w minionych czasach.
Dzisiaj trudno ustalić intencje powstania kapliczki, można domniemywać, że skoro została zbudowana w 1849 r. mogła mieć jakiś związek z rabacją chłopską z 1846 r., podczas której zginął z rąk gromady chłopskiej właściciel Dołęgi, Teofil Pikuziński, ziemianin należący do tajnego sprzysiężenia szlacheckiego.
Na podst. http://klubbytomodrzanski.pl/

W dniach 26-28 października 1863 r. przebywał w Dołędze Marian Langiewicz i pod tą kapliczką przyjmował przysięgę powstańców przed wymarszem do walki. Ostatnia właścicielka dworku, Jadwiga Tumidajska przy pomocy Polonii Amerykańskiej z Klubu "Dołęga" z Chicago w 1968 doprowadziła do jej odrestaurowania./źr.opis kapliczki/