Szaniec Wschodni

...
Kolejna rozbudowa zespołu miała miejsce w latach 1624–1626. Pod kierunkiem inżyniera Piotra Janssena z Veert według tzw. szkoły staroholenderskiej powstał Szaniec Wschodni z pięcioma ziemnymi bastionami. Dodatkowo w latach 1629–1650 w nowej fosie, przed kurtynami bastionów usypano trzy raweliny (z których jeden jest zachowany). Wjazd na teren zespołu zlokalizowano w części południowej pomiędzy bastionem Bielnik a Wiślanym. Całkowite zamknięcie drogi wiślanej dopełniła w 1627 r. budowa na lewym, zachodnim brzegu rzeki Szańca Zachodniego (z dwoma półbastionami). W XVII w. Wieniec od dziedzińca obudowano ceglanymi, piętrowymi domkami przeznaczonymi dla oficerów i komendanta twierdzy, a wzdłuż kurtyny wschodniej wybudowano ceglane, piętrowe koszary.
Dzięki prowadzonym w pierwszych dziesięcioleciach XVII w. efektownym pracom fortyfikacyjnym Twierdza Wisłoujście stała się obiektem bardzo trudnym do zdobycia. W czasie wojny trzydziestoletniej Szwedzi odstąpili od prób jej przejecia, ograniczając się do blokady morskiej gdańskiego portu. W dniu 28 listopada 1627 r. stacjonująca w twierdzy polska flota na redzie gdańskiego portu stoczyła z okrętami szwedzkimi zwycięską bitwę morską, która przeszła do historii pod nazwą Bitwa pod Oliwą.
W ciągu kolejnych dekad rozbudowywano umocnienia bastionowe. W 1708 r. według projektów francuskiego inżyniera Jana Charpentiera na terenie Szańca Wschodniego powstały cztery, najnowocześniejsze w ówczesnym budownictwie fortyfikacyjnym murowane schrony. W 1709 r. w wyniku pożaru wypaleniu uległo wnętrze i hełm Latarni. W 1721 r. przeprowadzono niezbędne prace remontowe, podwyższono ją o jedną kondygnację oraz przykryto nowym, późnobarokowym hełmem. W 1758 r. z powodu odsunięcia od twierdzy linii brzegowej Zatoki Gdańskiej funkcję latarni morskiej przejęła nowa budowla usytuowana na lewym brzegu Wisły. W okresie wojen napoleońskich Francuzi umocnili twierdzę, m.in. podwyższono o jedną kondygnację budynek koszar. W połowie XIX w. w wyniku osłabienia roli twierdzy rozebrano Szaniec Zachodni. W tym okresie zespół pełnił również funkcję więzienia. W latach 1820–1898 przetrzymywani byli w niej m.in. polscy działacze konspiracyjnych organizacji politycznych, a po upadku powstania listopadowego również polscy oficerowie. Ostatnie istotne prace fortyfikacyjne na terenie Szańca Wschodniego podjęto w 1868 r. Ze względu na konieczność zapewnienia zaplecza dla artylerii wybudowano cztery warsztaty amunicyjne - tzw. laboratoria z własnymi podręcznymi magazynami prochowymi. Przy budowie zastosowano oryginalne, eksperymentalne projekty z zastosowaniem stropów stalowo-betonowych.
...

za:

https://nid.pl/pl/Informacje_o...sta_miejsc/miejsce.php?ID=3752