Ulica Mariacka

Ulica Mariacka to najbardziej zachwycająca i najpiękniej zachowana uliczka na gdańskim Starym Mieście uznawana za jedną z najpiękniejszych uliczek Europy. Ciągnący się na długości niecałych dwustu metrów zaułek prowadzi od Motławy i Długiego Pobrzeża poprzez Bramę Wyżynną aż do murów Bazyliki Mariackiej od strony części ołtarzowej. Niegdyś tutejsze kamienice zamieszkiwane były przez zamożnych kupców i złotników – dzisiaj charakteru ulicy nadają przede wszystkim najliczniej zebrane w jednym miejscu sklepiki z bursztynem, złotem i biżuterią, które swoje lady wystawiają bezpośrednio na chodniki. Ulica zamknięta jest dla ruchu samochodowego.


Najwcześniejsze wzmianki na temat ulicy pochodzą z XIV w.. Wcześniej w miejscu tym znajdowały się bagna i mokradła – ich stopniowe osuszanie pozwalało na rozbudowę miasta. Najprawdopodobniej dopiero pod koniec XV w. ulica doprowadzała do samej Motławy. Wcześniej ulicę nazywano Frauengasse co było błędnie tłumaczone na ulica Panieńska. Nazwa odnosi się jednak do Bazyliki Mariackiej – czyli Bazyliki Najświętszej Maryi Panny – nie ulega więc wątpliwości, że nazwa „Panieńska\" to błąd.


Wykopaliska potwierdzają, iż na samym początku ulica Mariacka znana była ze zlokalizowanych tu warsztatów szewskich oraz tzw. jatek – miejsc, w których sprzedawano mięso z uboju. Dopiero z czasem uliczka ta stawała się domem coraz bardziej zamożnych warstw – w tym kupców i złotników. Pod koniec XVI w. słynny architekt Antoni van Obbeerghen wybudował pierwszy dom kupiecki, który należał do Jana Köppego – budynek znajduje się bezpośrednio przy Motławie. Tu zwrócić należy uwagę na wieżyczkę budynku, która podobno służyła do oglądania pływających po akwenie statków – dzisiaj w budynku tym znajduje się siedziba Muzeum Archeologicznego a wieżyczka to punkt widokowy na który można wejść.


Spacerując po ulicy Mariackiej warto zwrócić uwagę na przedproża obecne przy prawie wszystkich budynkach znajdujących się w ciągu ulicy. Ozdobione zarówno pracą kamieniarską jak i metaloplastyką stanowią dowód na chęć do obcowania ze sztuką mieszkańców ulicy Mariackiej. Niezliczony katalog wzorów, układów i odniesień w połączeniu z brukiem wąskiej ulicy (o szerokości jezdni nie przekraczającej 3 metrów) jakim wciąż wyłożona jest uliczka pozwalają na spokojny spacer, podczas którego chociaż na chwilę jesteśmy w stanie zapomnieć o codzienności i cofnąć się w czasie o kilka wieków.


Jest to jedyna ulica na gdańskiej starówce, na której zarówno odbudowano opisane wyżej przedproża ale także zachowano oryginalne rynsztoki, którymi do połowy XIX wieku – zanim w mieście pojawiła się kanalizacja – spływały nieczystości. Przedproża te znajdowały się w wielu miejscach starego gdańska – zdobiły wejścia do wielu kamienic. Niestety w połowie XIX wieku wiele z nich zostało rozebranych celem polepszenia warunków komunikacyjnych miasta. Przedproża ulicy Mariackiej zachowały się z racji na zerowe praktycznie znaczenie komunikacyjne ulicy.


Pod przedprożami znajdują się piwnice, w których dzisiaj urządzone są małe sklepiki. W przeszłości były to magazyny towarów, które przypływały do kraju z wielu zakątków świata . Niewielu wie, że piwnice te to nie małe piwniczki – ale czasem kilkukondygnacyjne piwnice, których nie powstydziłby się żaden kupiec.


W 1945 roku ulica była całkowicie zniszczona. Z lasu ruin pozostały jedynie fragmenty elewacji i zdobień, które następnie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych były pieczołowicie odrestaurowywane i rekonstruowane do stanu dzisiejszego. Dowodem na to jest płaskorzeźba na przedprożu jednej z kamienic. Na płaskorzeźbie tej na księżycu znajdującym się nad boginią Dianą znajduje się ... radziecki łunochod.


Ulica zamknięta jest dla ruchu samochodowego lecz zarówno w sezonie jak i poza nim tętni życiem. Żeby tu trafić trzeba jednak wiedzieć, że ulica ta istnieje i dlatego zawsze atmosfera panująca na Mariackiej jest spokojniejsza i przyjemniejsza niż na sąsiadującym Długim Targu. Jej walory wizualne zdają się potwierdzać liczne sesje zdjęciowe czy plany filmowe, na które można się natknąć odwiedzając to miejsce. W sezonie oprócz spacerujących turystów natknąć się tu można na zebrane ad hoc trupy artystyczne. Ucho turysty nacieszy muzyka i śpiew – które w takim miejscu jak ulica Mariacka nabierają innego – mistycznego znaczenia.